Τα πειστήρια της δασοκτονίας στην Αττική

Πόλεμος για τα δάση αναμένεται να ξεσπάσει με αφορμή τις αεροφωτογραφίες που πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη σύνταξη των δασικών χαρτών…

Προεόρτια για το τι πρόκειται να ακολουθήσει αποτελούν οι συζητήσεις και οι διαφωνίες που προκάλεσε η πρόσφατη δήλωση του υπουργού ΠΕΧΩΔΕ κ. Γιώργου Σουφλιά, σύμφωνα με την οποία «πρέπει να ληφθούν υπόψη μόνο οι αεροφωτογραφίες που είναι πιο κοντά στο Σύνταγμα του 1975». Όπως είπε: «αν ληφθούν υπόψη αυτές του ΄45, θα πρέπει να κατεδαφιστούν πολλοί δήμοι και είναι υποκριτές όσοι επιμένουν να ληφθούν υπόψη αυτές οι αεροφωτογραφίες…».

Η θέση του υπουργού ΠΕΧΩΔΕ κ. Γιώργου Σουφλιά- την οποία έχει διατυπώσει για πολλοστή φορά από τη στιγμή που άρχισε η συζήτηση για την αναθεώρηση του άρθρου 24 του Συντάγματος- προκάλεσε την αντίδραση των δασικών, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι «πίσω από την επιχειρούμενη αλλαγή κρύβεται η πρόθεση της κυβέρνησης για την ένταξη στο σχέδιο πόλεως πολλών εκτάσεων, αλλά και η προώθηση των τουριστικών επενδύσεων σε δασικές περιοχές».

«ΤΑ ΝΕΑ» παρουσιάζουν σήμερα τις αεροφωτογραφίες με τις χρονολογίες που αποτελούν το… μήλον της Έριδος μεταξύ κυβέρνησης και δασολόγων, στις οποίες αποτυπώνονται οι αλλαγές που συντελέστηκαν από το ΄45 και μετά στην Αττική. Δάση και δασικές εκτάσεις είναι αισθητά συρρικνωμένα, ενώ τα βουνά του Λεκανοπεδίου έχουν μετατραπεί σε χώρους διεκδικήσεων από εκατοντάδες καταπατητές.

Στην άκαρπη συζήτηση για την αναθεώρηση του άρθρου 24 του Συντάγματος η αντιπολίτευση κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι προσπαθεί να αποδεσμεύσει περίπου 30 εκατομμύρια δασικών εκτάσεων προκειμένου να εξυπηρετηθούν συμφέροντα- κυρίως οικοδομικών συνεταιρισμών. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι αυτή τη στιγμή έχουν συνταχθεί δασικοί χάρτες που καλύπτουν μόνο το 5% της έκτασης

387%

αυξήθηκαν οι περιοχές με αστική δόμηση στο Λεκανοπέδιο από το 1945

της Ελλάδας (!) και οι οποίοι δεν έχουν ακόμη κυρωθεί από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης.

Οι υποστηρικτές της άποψης του υπουργού Περιβάλλοντος θεωρούν «πως η κατάσταση αυτή τη στιγμή είναι πολύ μπερδεμένη, αφού τις δεκαετίες του ΄40 και του ΄50 έγιναν οι σημαντικότερες αλλαγές στην ελληνική κοινωνία, οι οποίες πλέον δεν μπορούν να μη ληφθούν υπόψη και να κρατούνται δέσμιοι χιλιάδες άνθρωποι που τους παραχωρήθηκε γη για εκμετάλλευση».

Επίσης, σύμφωνα με τους ίδιους, «η κακή ποιότητα των αεροφωτογραφιών του 1945 έχει πολλές φορές ως αποτέλεσμα να στήνεται ένα χρηματικό αλισβερίσι με τους δασικούς. Έτσι, όποιοι έχουν χρήματα μπορούν να επιβάλλουν τη χρήση των αεροφωτογραφιών του ΄60 προκειμένου να διεκδικήσουν μια δασική έκταση και οι υπόλοιποι πρέπει να βρουν άκρη με τις πολύ κακές αεροφωτογραφίες του ΄45. Γι΄ αυτό πρέπει να ξεκαθαρίσει άμεσα τι είναι δάσος και τι όχι». Αντίθετη άποψη έχει ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Δασολόγων Δημοσίων Υπαλλήλων κ. Νίκος Μπόκαρης. «Με βάση τον νόμο ισχύει το: «άπαξ δάσος πάντα δάσος». Αυτή τη στιγμή γίνεται προσπάθεια να διαχωριστούν τα δάση από τις δασικές εκτάσεις προκειμένου να γίνουν επενδύσεις. Αυτό είναι λάθος αφού, για παράδειγμα, αν ένα δάσος καεί ή υλοτομηθεί παρανόμως μετατρέπεται σε δασική έκταση που με τα χρόνια θα γίνει και πάλι δάσος», υποστηρίζει.

Όπως επισημαίνει: «Οι αεροφωτογραφίες του ΄45 και του ΄60 είναι πλήρεις. Από εκεί και πέρα η επόμενη σειρά αεροφωτογραφιών- από το 1962 έως το 1978- τραβήχτηκε αποσπασματικά και δεν περιλαμβάνει τη Μακεδονία, την Ήπειρο και τις Κυκλάδες. Έτσι, η πρόθεση και μόνο σε άλλες περιοχές να λαμβάνονται υπόψη οι αεροφωτογραφίες του ΄62, σε άλλες του ΄68 ή άλλης χρονικής περιόδου προκαλεί ανασφάλεια και δίνεται συγχωροχάρτι σε όσους καταπάτησαν δασικές εκτάσεις».

Σύμφωνα με τον γενικό γραμματέα της Πανελλήνιας Κίνησης Δασολόγων κ. Τάσο Κουρή, «αυτή τη στιγμή η έκταση που καλύπτουν τα δάση στην Ελλάδα είναι 28-30 εκατομμύρια

28,7%

μειώθηκαν οι δασικές εκτάσεις στην Αττική τα τελευταία 60 χρόνια

στρέμματα και η δασική έκταση περίπου 50 εκατομμύρια στρέμματα». Όπως λέει, «η θέση μας είναι ξεκάθαρη. Να χρησιμοποιηθούν ως εργαλείο οι αεροφωτογραφίες του ΄45, αφού είναι οι πιο πλήρεις- καλύπτουν το 98% της έκτασης της Ελλάδας-, και από εκεί και πέρα, αφού ξεκαθαριστεί τι έχει αλλάξει- π.χ. οι Αμπελόκηποι είναι πλέον πόλη και όχι δάσοςνα διευθετηθούν τα επιμέρους ζητήματα με υπουργικές αποφάσεις».

Και συμπληρώνει: Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι για την Αττική χρησιμοποιούνται οι αεροφωτογραφίες του ΄37 και ΄38. Εάν αλλάξει αυτό το καθεστώς θα χαθούν χιλιάδες στρέμματα δάσους και δασικών εκτάσεων, ενώ θα ανάψει το πράσινο φως να δράσουν νέοι καταπατητές που θα ελπίζουν σε ανάλογη ρύθμιση όπου θα ληφθεί υπόψη άλλη ημερομηνία για τις αεροφωτογραφίες».

Την ίδια θέση έχει και ο υπεύθυνος των εκστρατειών για τα Δάση της WWF κ. Κώστας Λιαρίκος. «Η επιλογή του χρόνου των αεροφωτογραφιών δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως άλλοθι για να νομιμοποιούνται οι παρανομίες και οι κακές πρακτικές του παρελθόντος», λέει. «Είναι προφανές ότι έχουν δημιουργηθεί μη αναστρέψιμες καταστάσεις. Ας ξεκαθαρίσουμε την έκταση του δάσους και των δασικών εκτάσεων και μετά ας νομοθετήσουν για τις ειδικές περιπτώσεις».

Σύμφωνα με τον δασολόγο-περιβαλλοντολόγο κ. Νίκο Χλύκα, «πίσω από όλες αυτές τις κινήσεις κρύβονται οι επιδιώξεις για τουριστικές επενδύσεις σε δασικές περιοχές και ένταξη στο σχέδιο πόλεως νέων περιοχών. Ο χαρακτήρας του δάσους και των δασικών εκτάσεων δεν μπορεί να αλλάξει βάσει του νόμου. Δηλαδή τι θέλουν να μας πουν. Ότι όποιος πρόλαβε πήρε και οι νομοταγείς έμειναν απ΄ έξω;».

Μια ενδιάμεση πρόταση προτείνει ο δρ πολεοδόμος-αρχιτέκτονας κ. Σπύρος Τσαγκαράτος. «Πολεοδομικά έχει δίκιο ο κ. Σουφλιάς. Δεν μπορεί να γίνει πολεοδόμηση με βάση τις αεροφωτογραφίες του ΄45», εξηγεί. «Ωστόσο, επειδή είναι οι πιο πλήρεις πρέπει να χρησιμοποιηθούν προκειμένου να υπάρχει ένας ποσοτικός υπολογισμός δάσους και δασικών εκτάσεων. Αυτός ο αριθμός δεν πρέπει να αλλάξει. Έτσι, ό,τι ποσότητα δάσους υπήρχε το ΄45 πρέπει να υπάρχει και σήμερα στις ίδιες περιοχές άσχετα αν το δάσος είναι σε διαφορετικό σημείο. Και αυτή η παράμετρος πρέπει να ληφθεί υπόψη και στις περιοχές που εντάσσονται στο σχέδιο πόλεως».

Κανένα μέτρο. «Αν αλλάξει το έτος βάσης και από το 1945 πάμε πιο κοντά στο 1975, τότε η μεταφορά δικαιώνει τους καταπατητές του Εμφυλίου και της χούντας και επιβεβαιώνει την αίσθηση ότι και οι επόμενες καταπατήσεις κάποτε θα νομιμοποιηθούν», υποστηρίζει ο πρόεδρος του ΤΕΕ κ. Γιάννης Αλαβάνος. «Και από το 1975 και μετά κανένα μέτρο προστασίας των δασών δεν έχει ληφθεί και ουσιαστικά κανένα μέτρο προστασίας των δασών δεν προχώρησε. Δεν υπάρχει επιχείρημα για να μεταφέρουμε το 1945 στο 1975 που να μην ισχύει για να μεταφέρουμε το 1975 στο 2007». Με την έως τώρα εξέλιξη πάντως τη… λύση αναμένεται να δώσει η νέα Βουλή (!). Και αυτό επειδή για την αναθεώρηση των σημαντικών άρθρων χρειάζεται η πλειοψηφία των 180 βουλευτών. Στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος δεν συμμετέχει το ΠΑΣΟΚ, ενώ τα κόμματα της Αριστεράς έχουν δηλώσει ότι δεν πρόκειται να συναινέσουν.

Μόλις 5%

της έκτασης της Ελλάδας καλύπτουν οι δασικοί χάρτες που έχουν καταρτιστεί

Επέλαση του μπετόν τα τελευταία 60 χρόνια

Στην Αττική, το μπετόν υπερτερεί έναντι τού δάσους και των δασικών εκτάσεων και τα πράγματα σε αυτό τον τομέα πάνε από το κακό στο χειρότερο. Σύμφωνα με τον ερευνητή κ. Παναγιώτη Σιώρα, «σε ό,τι αφορά τη μεταβολή στις χρήσεις γης στις περιόδους 1945-1973 σε σύγκριση με το σήμερα, προκύπτει τετραπλασιασμός του αστικού χώρου στο Λεκανοπέδιο- αύξηση 387,80%».

Το 2003, με επιστημονικό υπεύθυνο τον καθηγητή του ΕΜΠ κ. Γιώργο Τσακίρη (Εργαστήριο Εγγειοβελτιωτικών Έργων και Διαχείρισης Υδάτινων Πόρων στη Σχολή Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών), συνέταξε έρευνα (διαχείριση υδάτινων πόρων) με έμφαση στα θέματα χρήσης γης. Από την έρευνα προκύπτει ότι το 1995 οι δασικές εκτάσεις σε σχέση με το 1945 μειώθηκαν κατά 28,7%, ενώ απέμεινε μόλις το 1/15 των καλλιεργειών. Επίσης, σύμφωνα με την έρευνα υπάρχει σημαντική μείωση των ανοιχτών ρεμάτων του Λεκανοπεδίου. Την περίοδο 1945-1973 τα ρέματα μειώθηκαν από 858 σε 734 χιλιόμετρα, και από το 1973 και μετά από 734 σε 434 χιλιόμετρα. Όπως επισημαίνει ο καθηγητής Πολεοδομίας στο ΕΜΠ κ. Γιάννης Πολύζος, «είναι πολύ σημαντικό το έτος βάσης (οι αεροφωτογραφίες του ΄45) να μην αλλάξει, διότι έτσι ενισχύεται η τακτική τής εκ των υστέρων ενσωμάτωσης περιοχών στο σχέδιο πόλης χωρίς καμία κοινωνική συνοχή».


Αθήνα

Οι Αμπελόκηποι, το Ψυχικό, η Κηφισιά, το Μαρούσι όπως και άλλες περιοχές μετά τον Πόλεμο δέχθηκαν ασφυκτικές πιέσεις για οικιστική επέκταση και ως αποτέλεσμα έχει δημιουργηθεί πολεοδομικό και οικιστικό χάος. Σύμφωνα με έρευνα του ΕΜΠ, το 1945 οι δασικές εκτάσεις στο Λεκανοπέδιο κάλυπταν έκταση 108,35 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Τα χρόνια που ακολούθησαν έως το 1995, οι δασικές εκτάσεις μειώθηκαν σε 76,95 τ. χλμ. Παράληλα μειώθηκαν και οι καλλιεργούμενες εκτάσεις, από 121,35 τ. χλμ. που ήταν το 1945 σε 8,18 τ. χλμ. το 1995.
Υμηττός

Από βοσκότοπος που ήταν κατά κύριο λόγο ο Υμηττός- με βάση τις αεροφωτογραφίες του ΄45-έχει μετατραπεί σήμερα σε βουνό συμφερόντων και καταπατήσεων. Οι διεκδικούμενες εκτάσεις σε όλη την περίμετρό του ξεπερνούν τα 25.000 στρέμματα, με τη μερίδα του λέοντος να διεκδικείται από την Εκκλησία- 14.000

στρέμματα. Πλέον, η πολυνομία και η έντονη πίεση από συμφέροντα δημιουργούν…

«παραθυράκια» για την εκποίηση δασικών εκτάσεων.


Ψυχικό

Είναι από τις πρώτες περιοχές γύρω από το κέντρο της πρωτεύουσας οι οποίες στις αρχές του 20ού αιώνα κατοικήθηκαν και οικοδομήθηκε πίσω από τα Τουρκοβούνια. Τη δεκαετία του ΄60 ασκήθηκαν ασφυκτικές πιέσεις για οικοδόμηση.


Εκάλη, Δροσιά

Το 1922 μια οικοδομική εταιρεία ίδρυσε έναν οικισμό, με βάση τα σχέδια πρότυπης αγγλικής κηπούπολης του 19ου αιώνα. Σήμερα η Εκάλη έχει 5.000 κατοίκους. Η Δροσιά κατοικήθηκε από πρόσφυγες το 1926. Πλέον κατοικείται από περίπου 7.000 κατοίκους.


Παραλιακό μέτωπο

Οι παραλίες μέχρι την Ανάβυσσο με βάση τις αεροφωτογραφίες του ΄45 είχαν ελεύθερη πρόσβαση στη θάλασσα. Σήμερα η παραλιακή ζώνη είναι χτισμένη- σε πολλές περιπτώσεις- και… πάνω στη θάλασσα και εάν δεν είσαι κάτοχος φουσκωτού δύσκολα μπορείς να πας για μπάνιο!