[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Μακεδονία και μοναδικότητα

O γνωστός Αμερικανός φιλόσοφος Ρ. Ρόρτι έλεγε χαρακτηριστικά ότι η εθνική υπερηφάνεια είναι για τις χώρες ό,τι ο αυτοσεβασμός για τα άτομα, δηλαδή η αναγκαία συνθήκη για τη βελτίωσή τους!

Επομένως είναι αναγκαίο να βάλουμε συγκεκριμένα όρια «εθνικής αξιοπρέπειας» στις διαπραγματεύσεις που θα κάνουμε με τα Σκόπια (τα οποία δεν θα πρέπει να τα υπερβούμε σε καμία περίπτωση και είναι πράγματι ατύχημα ότι την ελληνική πλευρά θα την εκπροσωπήσει μια κυβέρνηση η οποία είναι από κάθε άποψη αποδυναμωμένη, λόγω της απίστευτης παρακμής που βιώνουμε στην Ελλάδα). Όμως μέσα σε αυτό το πλαίσιο δεν θα πρέπει να ξεχνούμε απαράδεκτα δύο κρίσιμα μεγέθη: καταρχήν είναι απαραίτητο να απορρίψουμε κατηγορηματικά τον γνωστό νεοφιλελεύθερο μύθο ότι δεν θα πρέπει να υπερεκτιμούμε τα Σκόπια, επειδή κάνουμε μεγάλες επενδύσεις και άρα ελέγχουμε οικονομικά τη γειτονική χώρα.

Η παραδοχή αυτή είναι ανιστόρητη, γιατί το επιχειρηματικό κεφάλαιο είναι εντελώς αυτόνομο και δεν θα εγκατέλειπε ποτέ τα λατρευτά του κέρδη για να εξυπηρετήσει κάποιους οριοθετημένους ελλαδικούς στόχους, αφού έτσι λειτουργεί ο σύγχρονος (παγκοσμιοποιημένος) καπιταλισμός.

Άλλωστε ακόμη και την περίοδο του περίφημου «εμπάργκο» κάποιοι Έλληνες επιχειρηματίες συνέχιζαν- χωρίς ενοχές- τις συναλλαγές τους με την πρώην γιουγκοσλαβική δημοκρατία και άρα το επιχείρημα ότι δεν θα πρέπει να υπερεκτιμούμε τη δυναμική των Σκοπίων, γιατί τα ελέγχουμε οικονομικά, είναι τουλάχιστον παραπλανητικό (για να μη πω αφελές)!

Από την άλλη μεριά σίγουρα δεν δέχομαι ολοκληρωτικά την απλοϊκή τοποθέτηση του έγκυρου αγγλικού περιοδικού «Εconomist», δηλαδή ότι μια παράλογη διαφωνία περί του ονόματος της Μακεδονίας μπορεί να έχει οποιαδήποτε επίδραση στη σύγχρονη πολιτική γεωγραφία («Εconomist», «Μacedonian mess», 22/11/2007).

Γιατί; Γιατί το (ιστορικό) παρελθόν αποτελεί μια σταθερή διάσταση της ανθρώπινης συνείδησης. Όποιος μάλιστα διαβάσει τις μονογραφίες του γνωστού ελληνιστή Ν.

Η ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗ

με τα Σκόπια στον ΟΗΕ πρέπει να γίνει με εθνική αξιοπρέπεια, αλλά χωρίς εθνικιστικές εξάρσεις

Χάμοντ για τον Φίλιππο και τον Αλέξανδρο μπορεί να κατανοήσει εύκολα από πού ξεκινούσαν και μέχρι πού έφθαναν τα ευρύτερα όρια του αρχαίου μακεδονικού κράτους.

Όμως η απόλυτη κυριαρχία του παρελθόντος πάνω στο παρόν είναι εντελώς αρνητική (και εν μέρει και φασιστοειδής), γιατί οι σύγχρονες εθνικές ταυτότητες διαμορφώνονται μόνο με τους δημόσιους διαλόγους της διαβουλευόμενης κοινωνίας των πολιτών. Εκεί πλέον το ερώτημα είναι άλλο: Τι είναι αυτό που θα πρέπει να προσπαθήσουμε να γίνουμε;

Επομένως δεν θα πρέπει να διαπαιδαγωγούμε τις καινούργιες γενιές με μια αίσθηση «ιστορικής μοναδικότητας», όπως ακριβώς έκανε επί αιώνες η εβραϊκή κοινωνία (όπου, όπως μας λέει ο Λεβινάς, αν κάποιος ασπασθεί τον ιουδαϊσμό, είναι σαν ασπάζεται την ανθρώπινη οντότητα)! Άρα πρέπει να διαπραγματευτούμε στον ΟΗΕ με εθνική αξιοπρέπεια, αλλά χωρίς εθνικιστικές εξάρσεις (και κυρίως δίνοντας ειδικό βάρος στο γεωγραφικό στίγμα του ονόματος των Σκοπίων, γιατί το μόρφωμα αυτό είναι μια τεχνητή κατασκευή του 20ού αιώνα).

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο τα συλλαλητήρια της Θεσσαλονίκης δεν χρειάζονται, γιατί θα ενίσχυαν μονοδιάστατα τις πιο ακραίες εθνικιστικές φωνές που ενστερνίζονται ακριβώς την παραπάνω συντηρητική κοσμοθεωρία, η οποία προσκολλάται ύποπτα μόνο στο ιστορικό παρελθόν.

Με αυτόν τον τρόπο θα δημιουργήσουμε και έναν πόλο σοβαρότητας απέναντι στην «αυτοκτονική πολιτική» που ακολουθούν κάποια ευρωπαϊκά κράτη στα Βαλκάνια, που έσπευσαν να αναγνωρίσουν αμέσως την ανεξαρτησία του Κοσόβου, δηλαδή μιας οντότητας που δεν έχει καμία σχέση με το αξιακό σύστημα της Ένωσης και κυριαρχείται καθαρά από τις λογικές του γκανγκστερισμού και της διαφθοράς. Όλα αυτά δείχνουν δυστυχώς ότι η Ευρώπη δεν αποτελεί ακόμη μια δύναμη μεταμόρφωσης του κόσμου μέσω του δικαίου, όπως πιστεύουν μερικοί (Leonard, «21ος αιώνας: ο αιώνας της Ευρώπης»).

Ποιο είναι το συμπέρασμα από όλα αυτά; Η διαπραγμάτευση με τα Σκόπια στον ΟΗΕ πρέπει να γίνει με εθνική αξιοπρέπεια, αλλά χωρίς εθνικιστικές εξάρσεις (και χωρίς να αποκλείουμε και το veto).

Και όπως λέει αποκαλυπτικά και ο Εric Ηobsbawm: «Το παρελθόν είναι χρήσιμο, όταν γίνεται αναλυτικό εργαλείο για την κατανόηση της διαρκούς αλλαγής του κόσμου»! Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ.