«Χωρο-τοξικός» εφιάλτης

«Είμαστε περικυκλωμένοι από τοξικές, καρκινογόνες ουσίες. Πάνω από 7.000 φορτία 10-15 τόνων έχουν εναποτεθεί στο Στρίφι και στην ευρύτερη περιοχή βόρεια του αεροδρομίου της Ελευσίνας. Με ό,τι μπορείτε να φανταστείτε: από απόβλητα αμμοβολών με κάδμιο, χρώμιο και μόλυβδο μέχρι μαύρους αδιευκρίνιστους σωρούς και λάσπες πετρελαιοειδών».

Αυτό αποκαλύπτει στα «ΝΕΑ» ο Γιώργος Στεφανάκης, κάτοικος της περειοχής Στρίφι, που τα τελευταία χρόνια έχει μετατραπεί σε κυνηγό τοξικών αποβλήτων. Όπως έχει ακούσει, με 500 ευρώ μπορεί κανείς να ξεφορτωθεί πάνω από 10 τόνους επικίνδυνων λυμάτων. Την ίδια ώρα για την αποστολή ενός τοξικού τόνου σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους στο εξωτερικό απαιτούνται 1.000

– 1.500 ευρώ. « Έστειλα δείγματα από απόβλητα που έβρισκα στο Γενικό Χημείο του Κράτους. Οι ουσίες που ανίχνευσαν ήταν καρκινογόνες» λέει. Η κατάσταση που επικρατεί στο Στρίφι είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου: εκατοντάδες χιλιάδες τόνοι τοξικών και επικίνδυνων αποβλήτων (600.000 είναι αποθηκευμένοι σύμφωνα μα το ΥΠΕΧΩΔΕ) πνίγουν την Ελλάδα που ακόμα και σήμερα δεν διαθέτει εγκεκριμένο χώρο για την επεξεργασία τους.

«Υπολογίζεται ότι μόλις 1% με 2% των 330.000

τόνων τοξικών αποβλήτων που παράγονται ετησίως αποστέλλεται σήμερα στο εξωτερικό. Η κατάσταση δεν διαφέρει και πολύ από την προηγούμενη δεκαετία. Σύμφωνα με έρευνες, το 1999 αποστελλόταν το 0,12% από τους 270.000 τόνους που παράγονταν, 1% υπόκειτο σε μικρή επεξεργασία, ενώ το 22% ανακυκλωνόταν στην παραγωγική διαδικασία. Το υπόλοιπο 76% φυλασσόταν προσωρινά σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους. Για να εναποθέσεις όμως επικίνδυνα απόβλητα πρέπει να έχεις κατασκευάσει ειδικό χώρο και εγώ δεν γνωρίζω κάποια εταιρεία που να έχει ανάλογη υποδομή», επισημαίνει στα «ΝΕΑ» ο κ. Ευάγγελος Γιδαράκος, διευθυντής του Εργαστηρίου Διαχείρισης Τοξικών και Επικίνδυνων Αποβλήτων του Πολυτεχνείου Κρήτης. Ο ίδιος αναφέρει ότι «μόνο η κόκκινη λάσπη που προκύπτει από την κατεργασία του αλουμινίου υπολογίζεται σε 1- 1,5 εκατομμύριο τόνους ετησίως. Ο φωσφορόγυψος, απόβλητο των βιομηχανιών λιπασμάτων, ανέρχεται σε 1 εκατομμύριο τόνους, οι σκουριές από τις μεταλλουργίες σε 2 εκατομμύρια. Σε αυτά πρέπει να προσθέσουμε κατά τη γνώμη μου και την ιπτάμενη τέφρα με βαρέα μέταλλα από την καύση ορυκτών καυσίμων, που ανέρχεται σε 9-10 εκατομμύρια τόνους κάθε χρόνο».

Στη Μάνδρα. «Όσοι ορέγονται να δημιουργήσουν την πρώτη χωματερή επικίνδυνων και μη επικίνδυνων βιομηχανικών αποβλήτων (ΧΥΤΕΑ) της χώρας στο καταπράσινο Μελετάνι της Μάνδρας θα αντιμετωπίσουν τη δίκαιη οργή όλων των κατοίκων του Θριάσιου Πεδίου», αναφέρει ο κ. Χρήστος Χρηστάκης, δημοτικός σύμβουλος Ελευσίνας.


Καρκινογόνα απορρίμματα στους ΧΥΤΑ

Όπως αποκαλύπτει στα «ΝΕΑ» η κ. Μαρία Λοϊζίδου, καθηγήτρια στη Σχολή Χημικών Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου «περίπου 20 μονάδες σε όλη την Ελλάδα παράγουν το 90% των τοξικών αποβλήτων. Αυτές ανήκουν στις κατηγορίες πρωτογενούς μεταλλουργίας, διύλισης αργού πετρελαίου και παραγωγής πετρελαιοειδών καταλοίπων, παραγωγής λιπασμάτων και παραγωγής χημικών προϊόντων». Αυτές σύμφωνα με το μέλος της Ένωσης Ελλήνων Χημικών κ. Μιχάλη Χάλαρη εντοπίζονται σε περιοχές της Αττικής, στη Θεσσαλονίκη, την Καβάλα, τον Βόλο και τη Βοιωτία.

«Το υπόλοιπο 10% των τοξικών αποβλήτων προέρχεται από εκατοντάδες μικρού και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις όπως βυρσοδεψεία, βαφεία, φινιριστήρια, επιφανειακής κατεργασίας μετάλλων και πολλές ακόμα. Στον συνολικό όγκο των τοξικών αποβλήτων δεν συμπεριλαμβάνονται τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια που ανέρχονται σε 70.000 τόνους», επισημαίνει ο κ. Κώστας Μουστάκας, συνεργάτης της κ. Λοϊζίδου. Σύμφωνα με τον διευθυντή του Εργαστηρίου Τοξικών και Επικίνδυνων Αποβλήτων κ. Ευάγγελο Γιδαράκο, το μεγαλύτερο ποσοστό των καρκινογόνων απορριμμάτων καταλήγει σε παράνομες χωματερές και χώρους υγιειονομικής ταφής. «Δύο ΧΥΤΑ που θα έπρεπε να γεμίσουν σε 10 χρόνια γέμισαν μέσα σε μόλις τρία χωρίς μάλιστα να έχει αυξηθεί ο όγκος των παραγόμενων απορριμμάτων ανά κάτοικο.

Οι έρευνες. Από έρευνες που πραγματοποιήσαμε βρήκαμε ότι μαζί με τα οικιακού τύπου απόβλητα υπήρχαν και τοξικά, καθώς δεν γίνονταν έλεγχοι στην είσοδο των ΧΥΤΑ. Επιπλέον, μεγάλο πρόβλημα υπάρχει με τα νοσοκομειακά απόβλητα που δεν καίγονται στους κλιβάνους και καταλήγουν επίσης στις χωματερές. Τέλος, υγρά τοξικά απόβλητα έχουν βρεθεί έως και σε συστήματα κεντρικών αποχετεύσεων με αποτέλεσμα να καταστρέφονται οι βιολογικοί καθαρισμοί», αναφέρει ο κ. Γιδαράκος.

Ο χημικός κ. Χρήστος Παππάς ανέλαβε πριν από μερικούς μήνες να πραγματοποιήσει μελέτη για τις συνθήκες λειτουργίας και το ενδεχόμενο επέκτασης του βιολογικού καθαρισμού Οινοφύτων. Όσον αφορά το πρώτο σκέλος, τα ευρήματα της μελέτης του ήταν αποκαλυπτικά: «Εντοπίσαμε ίχνη τοξικών μετάλλων που πιστεύω ότι προέρχονταν κατά κύριο λόγο από την απόρριψη βιομηχανικών αποβλήτων στον βιολογικό. Ανάλυση της λυματολάσπης δεν έχει γίνει ακόμα, όμως με το φωτοφασματόμετρο βρήκαμε ότι υπήρχαν ποσότητες μολύβδου, μαγνησίου, κοβαλτίου. Επίσης βρήκαμε ποσότητες πετρελαιοειδών.

Από συζητήσεις που έκανα με κατοίκους της περιοχής κατέληξα στο συμπέρασμα ότι πιθανότατα αργά τη νύχτα βυτιοφόρα με «συνοδεία» που κρατούσε τσίλιες απέρριπταν κατευθείαν στο βιολογικό βιομηχανικά απόβλητα τα οποία προηγουμένως είχαν αναμείξει ώστε να μην μπορεί να βρεθεί από πού προέρχονταν. Σκέφτηκα μέχρι να τοποθετήσω ασύρματη κάμερα που να έχει την ικανότητα λήψης τη νύχτα. Όταν μαθεύτηκε ότι σκαλίζω το θέμα υπήρξαν απειλές», αποκαλύπτει ο κ. Παππάς.


Τόνοι από μέταλλα στον βυθό

Τοξικά και επικίνδυνα απόβλητα δεν παράγουν μόνο τα εργοστάσια και τα νοσοκομεία: «Από το 1927 έως σήμερα έχουν συσσωρευτεί 35 εκατομμύρια τόνοι υπολείμματα με τοξικά μέταλλα από τα μεταλλεία Κασσάνδρας. Δώδεκα εκατομμύρια βρίσκονται στον βυθό του όρμου στο Στρατώνι Χαλκιδικής ενώ 20 εκατομμύρια τόνοι έχουν αποτεθεί από εδώ και από εκεί», λέει η κ. Μαρία Καδόγλου από το Παρατηρητήριο Μεταλλευτικών Δραστηριοτήτων.

«Στο σύνολο των αποθέσεων η περιεκτικότητα σε αρσενικό, κάδμιο και μόλυβδο φτάνει έως και 15 φορές πάνω από τα επιτρεπτά όρια», ανέφεραν τα αποτελέσματα του ευρωπαϊκού προγράμματος e-ΕCΟRΙSΚ στο οποίο συμμετέχει το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.