Επιστήμη

Οι δέκα πιο εντυπωσιακές ανακαλύψεις

Από τη δημιουργία βλαστικών κυττάρων στο εργαστήριο μέχρι την ανακάλυψη στη Σερβία ενός ορυκτού που μοιάζει με τον κρυπτονίτη του… Σούπερμαν, οι επιστημονικές ανακαλύψεις ήταν ιδιαίτερα εντυπωσιακές για μια ακόμη χρονιά. Αναζητώντας με επίμονο τρόπο τη γνώση, οι επιστήμονες βούτηξαν στα σκοτεινά νερά της Ανταρκτικής για να συλλέξουν νέα είδη θαλάσσιων οργανισμών, ανακάλυψαν απολιθώματα δεινοσαύρων που έμοιαζαν με πουλιά, ενώ την ίδια στιγμή με τη βοήθεια ισχυρότατων τηλεσκοπίων ανακάλυπταν νέους πλανήτες και τεράστια αστέρια που πέθαιναν με εντυπωσιακό τρόπο.


1 Το λαμπρότερο σουπερνόβα

ΤΗ ΛΑΜΠΡΟΤΕΡΗ έκρηξη αστεριού που καταγράφηκε ποτέ «συνέλαβαν» Αμερικανοί επιστήμονες στην Καλιφόρνια και το Τέξας με τη βοήθεια του τηλεσκοπίου Chandra Χ-Ray Οbservatory της ΝΑSΑ. Όπως είπαν, η ανακάλυψη αυτή επιβεβαιώνει την άποψη ότι οι βίαιες εκρήξεις των αστεριών με γιγαντιαία μάζα ήταν σύνηθες φαινόμενο στο πρώιμο σύμπαν και πως μια παρόμοια έκρηξη μπορεί να είναι έτοιμη να συμβεί και στον δικό μας γαλαξία.

Ο Νάθαν Σμιθ από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ ανέφερε πως η έκρηξη αυτή ήταν έως και 100 φορές ισχυρότερη από μια τυπική έκρηξη σουπερνόβα και πως το γεγονός αυτό υποδηλώνει ότι το άστρο που εξερράγη είχε μάζα που ήταν κατά 150 φορές μεγαλύτερη από εκείνη του δικού μας Ήλιου. Οι αστρονόμοι πιστεύουν ότι τα άστρα πρώτης γενιάς είχαν τεράστια μάζα και πως πέθαιναν με αυτό τον ανορθόδοξο τρόπο. «Απ΄ όλα τα αστέρια που έχουμε δει να εκρήγνυνται αυτό ήταν το πιο λαμπερό», σημείωσε από την πλευρά του ο Αμερικανός αστρονόμος Άλεξ Φιλιπένκο. «Εκπλαγήκαμε από τον χρόνο που διήρκεσε η λάμψη του». Το αστέρι αυτό που ονομάστηκε SΝ2006gy παρατηρήθηκε στον γαλαξία ΝGC 1260 ο οποίος βρίσκεται 240 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά.


2 Δεινόσαυρος που έμοιαζε με πουλί

ΠΑΛΑΙΟΝΤΟΛΟΓΟΙ ανακάλυψαν το απολίθωμα ενός μεγάλου δεινοσαύρου στην Κίνα. Ο δεινόσαυρος αυτός είχε μακριά και λεπτοκαμωμένα άκρα και έμοιαζε με πουλί. Το βάρος του εκτιμάται ότι έφθανε τα 1.400 κιλά. Οι επιστήμονες τον κατέταξαν στο είδος Gigantoraptor erlianensis, και παρά το γεγονός ότι το ύψος του έφθανε περίπου τα έξι μέτρα, πολλά χαρακτηριστικά του σώματός του μαρτυρούσαν ότι έμοιαζε περισσότερο σε πουλί. Για παράδειγμα, αντί για δόντια είχε ράμφος. Το μήκος του έφθανε περί τα 8 μέτρα και εκτιμάται πως όταν πέθανε η ηλικία του ήταν περίπου 11 χρόνων. Το γεγονός αυτό κάνει τους επιστήμονες να πιστεύουν πως αν ζούσε κι άλλο θα μεγάλωνε ακόμη περισσότερο.
3 Χαρτογραφώντας τον άνθρωπο

ΤΟ ΓΟΝΙΔΙΩΜΑ ενός ιδιώτη αποκωδικοποίησαν Αμερικανοί επιστήμονες και πιστεύουν ότι έκαναν μια τεράστια πρόοδο στον τομέα της προσωπικής ιατρικής η οποία θα στηρίζεται στις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητες του γενετικού κώδικα καθενός από εμάς. Το γονιδίωμα που αποκωδικοποιήθηκε ανήκει στον γνωστό επιστήμονα και επιχειρηματία Κρεγκ Βέρνερ ο οποίος εργαζόταν παλαιότερα στην εταιρεία Celera Genomics στο πλαίσιο της διεθνούς προσπάθειας αποκωδικοποίησης του ανθρωπίνου DΝΑ. Μάλιστα οι πληροφορίες για το γονιδίωμα του Βέρνερ έχουν δημοσιοποιηθεί ακόμη και στο Ίντερνετ με σκοπό όλοι οι ενδιαφερόμενοι ειδικοί να μπορούν να διαγνώσουν μέσα από τον γονιδιακό αυτό χάρτη αν ο κάτοχός του έχει προδιάθεση να εκδηλώσει κάποια ανίατη ασθένεια στο μέλλον ή όχι. Το γονιδίωμα του Βέρνερ, το οποίο περιλαμβάνει γονίδια που κληρονομήθηκαν και από τους δύο γονείς του, αποτελεί σύμφωνα με τον ίδιο μια πρώτης τάξεως πηγή πληροφοριών για ερευνητές που θέλουν να συγκρίνουν τα γονιδιώματα διαφορετικών ανθρώπων.
4 Καλλιέργησαν… ζωή στο εργαστήριο

ΔΥΟ ΟΜΑΔΕΣ επιστημόνων από την Αμερική και την Ιαπωνία ανακοίνωσαν πριν από λίγο καιρό ότι κατάφεραν να μετατρέψουν δερματικά κύτταρα σε βλαστικά κύτταρα, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για την ίαση ασθενειών όπως η νόσος Αλτσχάιμερ και διάφορες καρδιοπάθειες. Η καινοτομία των δύο επιστημονικών ομάδων ήταν ότι δημιούργησαν στο εργαστήριο τα βλαστικά κύτταρα χωρίς να χρειαστεί να τα αποσπάσουν από κάποιο έμβρυο, προκαλώντας έτσι την αντίδραση διαφόρων κοινωνικών ομάδων που εναντιώνονται για ηθικούς και θρησκευτικούς λόγους σε μια τέτοια πρακτική. Ειδικότερα, οι επιστήμονες πήραν κύτταρα από ανθρώπινο δέρμα και με τη βοήθεια ιών έβαλαν στα κύτταρα αυτά τέσσερα γονίδια, τα οποία έπαιξαν τον ρόλο του προγραμματιστή. Ουσιαστικά τα γονίδια κατάφεραν με έναν μυστηριώδη τρόπο να επαναπροσδιορίσουν τον ρόλο των κυττάρων στα οποία εισήχθησαν και να τα κάνουν όχι μόνο νεώτερα, αλλά και πολυδύναμα. Τα κύτταρα που προέκυψαν είχαν ιδιότητες παρόμοιες με αυτές των εμβρυϊκών βλαστικών κυττάρων και μάλιστα οι ερευνητές πέτυχαν στη συνέχεια να τα μετατρέψουν σε διαφορετικούς τύπους κυττάρων του οργανισμού- και συγκεκριμένα σε καρδιακά, νευρικά, μυϊκά, κύτταρα του λιπώδους ιστού και του χόνδρου.


5 Έξω από την Αφρική

ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΑ ανάλυση που έγινε σ΄ ένα ανθρώπινο κρανίο που βρέθηκε το 1952 στη Νότιο Αφρική αποδεικνύει, σύμφωνα με επιστήμονες, ότι ο σύγχρονος ανατομικά άνθρωπος εγκατέλειψε την υποσαχάρια Αφρική και προωθήθηκε προς την Ευρώπη και την Ασία, στο χρονικό διάστημα μεταξύ 65.000 χρόνων και 25.000 χρόνων πριν από σήμερα. Η ηλικία του κρανίου εκτιμήθηκε πως είναι 36.000 χρόνων. Μέχρι σήμερα πολλοί ήταν οι επιστήμονες που αδυνατούσαν να συνδέσουν τα ανθρώπινα απολιθώματα που βρίσκονταν στην Ευρώπη και την Ασία με αντίστοιχα της Αφρικής. Έτσι δεν μπορούσαν να υποστηρίξουν τη θεωρία ότι ο σύγχρονος άνθρωπος έφυγε από την Αφρική και κατοίκησε την Ευρασία φθάνοντας ακόμη και μέχρι την Αυστραλία. Το κρανίο που εντοπίστηκε στη Νότιο Αφρική δείχνει σύμφωνα με τους επιστήμονες ότι ανήκε σε ανθρώπους που στο επίμαχο χρονικό διάστημα κατοικούσαν στην Ευρασία.


6 Νέα είδη στην Ανταρκτική

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ από 700 καινούργια είδη θαλάσσιων οργανισμών ανακάλυψαν επιστήμονες στα βαθιά και σκοτεινά νερά της Ανταρκτικής. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι τα είδη αυτά θα τους βοηθήσουν να αποκτήσουν καλύτερη εικόνα για την εξέλιξη της ωκεάνειας ζωής στο συγκεκριμένο τμήμα του πλανήτη μας. Όπως ανέφερε στην επιστημονική επιθεώρηση «Νature» η Κατρίν Λινς, που είναι θαλάσσια βιολόγος της Βρετανικής Επισκόπησης για την Ανταρκτική, «παλιότερα θεωρούσαμε ότι το συγκεκριμένο οικοσύστημα αποτελούσε μια αζωική άβυσσο, όμως με τις νέες ανακαλύψεις αποδεικνύεται ότι πρόκειται για ένα δυναμικό και βιολογικά πλούσιο θαλάσσιο περιβάλλον». Η ίδια επιστήμονας προσθέτει ότι «η ανακάλυψη αυτών των νέων ειδών ζωής αποτελεί το πρώτο βήμα για την κατανόηση της περίπλοκης σχέσης που συνδέει τον βαθύ ωκεανό με την ποικιλία της θαλάσσιας ζωής».

Στην περιοχή της Ανταρκτικής έγιναν τρεις εξερευνητικές αποστολές στη διάρκεια των οποίων οι ειδικοί έλαβαν δείγματα από τον ωκεανό σε βάθος από 774 μέτρα μέχρι 6.348 μέτρα. Συνέλεξαν περί τα 1.000 είδη οργανισμών, τα περισσότερα από τα οποία ήταν εντελώς καινούργια στην επιστήμη. Ανάμεσά τους παρατήρησαν 674 είδη ισοπόδων (που είναι ένα είδος μαλακόστρακων) τα περισσότερα από τα οποία δεν είχαν ποτέ περιγραφεί, 200 είδη θαλάσσιων σκουληκιών από τα οποία τα 81 ήταν καινούργια στην επιστήμη και 79 είδη σπόγγων 17 από τους οποίους ήταν νέα είδη.
7 Πλανήτες σαν τον Δία

ΤΡΕΙΣ ΝΕΟΙ πλανήτες με μέγεθος ανάλογο με εκείνο του Δία ανακαλύφθηκαν αυτή τη χρονιά από Βρετανούς επιστήμονες οι οποίοι χρησιμοποίησαν τηλεσκόπια στη Νότιο Αφρική και τα Κανάρια Νησιά. Τα δύο τηλεσκόπια ήταν εξοπλισμένα με μια ειδική ψηφιακή κάμερα η οποία είναι σε θέση να παρακολουθεί περί τα 400.000 αστέρια ανά λεπτό. Οι επιστήμονες που αναζητούν καινούργιους πλανήτες μακριά από το ηλιακό μας σύστημα, παρατηρούν τα αστέρια για να διαπιστώσουν τυχόν διακυμάνσεις στη λαμπρότητά τους. Μετρώντας με ειδικές τεχνικές αυτή τη διακύμανση, μπορούν να καταλάβουν αν οφείλεται στην ύπαρξη ενός πλανήτη που περνάει από μπροστά του. Είναι σε θέση επίσης οι αστρονόμοι να καταλάβουν αρκετά πράγματα για το μέγεθός του και ενδεχομένως για τη χημική του σύσταση. Οι τρεις πλανήτες που ανακαλύφθηκαν από τους Βρετανούς αστρονόμους έχουν μάζα ανάλογη με εκείνη του δικού μας Δία αλλά περιφέρονται πολύ πιο κοντά στα άστρα τους. Χρειάζονται μόλις δύο μέρες για μια πλήρη περιφορά. Οι επιστήμονες που τους ανακάλυψαν λένε ότι επειδή βρίσκονται τόσο κοντά στα άστρα τους, η θερμοκρασία στην επιφάνεια των πλανητών πρέπει να είναι σχεδόν 2.000 βαθμούς Κελσίου και επομένως καμία μορφή ζωής έτσι όπως τη γνωρίζουμε δεν μπορεί να επιβιώσει εκεί πάνω
8 Το γηραιότερο ζώο στον κόσμο

ΗΤΑΝ ΕΝΑ δίθυρο μαλάκιο (οστρακοειδές), το οποίο λέγεται πως είχε ηλικία 405 χρόνων! Το ανακάλυψαν Βρετανοί επιστήμονες αλλά αναγκάστηκαν να το σκοτώσουν για να υπολογίσουν την ηλικία του. Το συγκεκριμένο οστρακοειδές φαίνεται πως γεννήθηκε στη θάλασσα της Ισλανδίας όταν ακόμη στον θρόνο της Μεγάλης Βρετανίας βρισκόταν η Βασίλισσα Ελισάβετ Α΄ και όταν ακόμη ο Ουίλιαμ Σαίξπηρ συνέθετε τα έργα του. Αποδείχτηκε μάλιστα πως το οστρακοειδές αυτό ήταν κατά 31 χρόνια μεγαλύτερο. Η ηλικία των οστρακοειδών υπολογίζεται με βάση τις πτυχώσεις οι οποίες εμφανίζονται στο κέλυφος του. Κάθε χρόνο σχηματίζεται και μια πτύχωση η οποία έχει πάχος ένα χιλιοστό.


9 Το μυστικό του… Superman!

ΕΝΑ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ ορυκτό το οποίο φαίνεται να μοιάζει στις χημικές του ιδιότητες με τον κρυπτονίτη του Σούπερμαν ανακαλύφθηκε φέτος σε ένα ορυχείο της Σερβίας!

Σύμφωνα με το γνωστό κόμικς αλλά και τις ομώνυμες ταινίες, ο κρυπτονίτης είναι ένα ορυκτό το οποίο μπορεί και απομυζά τις δυνάμεις του Σούπερμαν, κάθε φορά που αυτός εκτίθεται στη λάμψη των πρασινωπών του κρυστάλλων. Το ορυκτό που βρέθηκε είναι λευκό και ακίνδυνο σύμφωνα με τον Κρις Στάνλεϊ που είναι ορυκτολόγος στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου. Όπως ο ίδιος ανέφερε στο ΒΒC, «φοβάμαι ότι το συγκεκριμένο ορυκτό δεν είναι πράσινο και ούτε ακτινοβολεί παρά το γεγονός ότι θα αντιδρά με το υπεριώδες φως αφήνοντας να διαχέεται ένας πορτοκαλί φθορισμός». Οι ερευνητές που εντόπισαν το ασυνήθιστο ορυκτό, ζήτησαν τη βοήθεια του δρος Στάνλεϊ, καθώς δεν μπορούσαν να καταλάβουν για τι ακριβώς επρόκειτο. Μάλιστα ο Άγγλος ειδικός δοκίμασε μια πολύ μεγάλη έκπληξη όταν διαπίστωσε ότι η χημική σύστασή του ταιριάζει απόλυτα με εκείνη του κρυπτονίτη, έτσι όπως αυτός περιγράφεται στις ταινίες και τα κόμικς. Αποτελείτο δηλαδή από νάτριο, λίθιο, βόριο και υδροξείδιο του πυριτίου.


10 Τεχνητές βαλβίδες

ΒΡΕΤΑΝΟΙ ερευνητές με επικεφαλής έναν από τους πιο γνωστούς καρδιοχειρουργούς στον κόσμο, τον Μαγκντί Γιακούμπ, ανακοίνωσαν ότι κατάφεραν για πρώτη φορά να δημιουργήσουν στο εργαστήριο ένα μέρος από ανθρώπινη καρδιά χρησιμοποιώντας για τον σκοπό αυτό βλαστικά κύτταρα. Το σημαντικό αυτό επίτευγμα έγινε στο νοσοκομείο του Χέρφιλντ στην Αγγλία. Ο Μ. Γιακούμπ είναι καθηγητής Καρδιοχειρουργικής στο Ιmperial College του Λονδίνου και ο ίδιος μαζί με τους συνεργάτες του κατάφεραν να καλλιεργήσουν στο εργαστήριο ιστούς οι οποίοι λειτουργούν όπως οι βαλβίδες της ανθρώπινης καρδιάς. Η επιτυχία αυτή θεωρείται ότι ανοίγει τον δρόμο ώστε από εδώ και στο εξής να δημιουργούνται με τη χρήση βλαστικών κυττάρων διάφορα τμήματα της καρδιάς τα οποία θα μεταμοσχεύονται σε ανθρώπους που πάσχουν από διάφορες καρδιοπάθειες.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, 15 εκατομμύρια άνθρωποι πέθαναν το 2005 από διάφορες καρδιακές ασθένειες. Με βάση τα ίδια στοιχεία προκύπτει ότι μέχρι το 2010, τουλάχιστον 600.000 άνθρωποι σε ολόκληρο τον κόσμο θα χρειαστεί να υποβληθούν σε επέμβαση για την τοποθέτηση καρδιακών βαλβίδων. Πάντως, ένας από τους βασικούς στόχους της βιολογίας είναι να φτιαχτούν κάποια μέρα, με τη βοήθεια βλαστικών κυττάρων, ιστοί οι οποίοι θα μεταμοσχεύονται για να αντικαταστήσουν κάποιο ελαττωματικό ανθρώπινο όργανο. Το όργανο που θα σχηματίζεται από τους ιστούς του ίδιου δότη δεν θα απορρίπτεται από τον οργανισμό του την ώρα της μεταμόσχευσης.