Για μία δημοκρατική Ευρωπαϊκή Συμπολιτεία

ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ της δημοκρατίας στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής ενωσιακής διαδικασίας, δηλαδή, όπως αυτή διαμορφώνεται μέσα από την πρόκληση της Ευρωπαϊκής Συμπολιτείας- μιας ένωσης κρατών που θα πάρουν οι λαοί στα χέρια τουςμελετά και αναλύει ο συνταγματολό- γος Δημήτρης Τσάτσος στο νέο του βιβλίο. Η «Η έννοια της Δημοκρατίας» (Εκδ. Λιβάνη) αποτελεί συνέχεια της «Ευρωπαϊκής Συμπολιτείας», του προηγούμενου βιβλίου του Δημήτρη Τσάτσου, το οποίο αναδείκνυε τα διλήμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και τον προβληματισμό για τον ρόλο των Ευρωπαίων πολιτών που παρακολουθούν εν σιωπή μια κρίσιμη γι΄ αυτούς διαδικασία. Για το έλλειμμα δημοκρατίας στην Ε.Ε. έχουν μιλήσει πολλοί. Αλλά, όπως ορθώς καθιστά σαφές ο Δ. Τσάτσος, το πρόβλημα δεν μπορεί καν να τεθεί αν προηγουμένως δεν διευκρινιστεί «τι είναι δημοκρατικό και τι αντιδημοκρατικό σε επίπεδο ευρωπαϊκής έννομης τάξης».

Πρωτόγνωροι θεσμοί
Γι΄ αυτό και η χρήση της παραδοσιακής έννοιας της δημοκρατίας στο πλαίσιο της Ε.Ε. δεν αρκεί, υποστηρίζει. Το κρατικό φαινόμενο από το οποίο διαμορφώθηκε και τροφοδοτείται η έννοια της δημοκρατίας, «διαφέρει ριζικά από την ιδιόμορφη και πρωτόγνωρη θεσμική ταυτότητα της Ε.Ε. ως Ευρωπαϊκής Συμπολιτείας», γράφει ο γνωστός συνταγματολόγος, ο οποίος αφιερώνει το βιβλίο στον Ευάγγελο Βενιζέλο, με «βαθιά φιλία, που χτίστηκε πάνω σε ανθρώπινα, ακαδημαϊκά και πολιτικά βιώματα και με μεγάλες προσδοκίες για τη χώρα μας».

Πάντως, ο Δ. Τσάτσος συμπεραίνει ότι η αρχή της αναγωγής της πολιτικής εξουσίας στον Δήμο αποτελεί έννοια όχι μόνο της κλασικής, αλλά και της ενωσιακής δημοκρατίας. Με αυτή την έννοια, καταλήγει, «από τη στιγμή που η ενωσιακή τάξη δημιουργεί και αναγνωρίζει ως πηγή εξουσίας τόσο τους Ευρωπαίους πολίτες όσο και τα κράτη-μέλη και συνακόλουθα τους λαούς τους, άρα και τους εθνικούς πολίτες, έχει ορίσει και το δικό της νομιμοποιητικό θεμέλιο, τις πηγές της εξουσίας της, δηλαδή τον δικό της “δήμο”». Και κλείνει το βιβλίο με ένα ρητορικό ερώτημα-αιχμή. Μήπως η υποτιθέμενη κρίση της ενωσιακής διαδικασίας, τελικά τροφοδοτείται από τον «συχνά δημαγωγικό, τελικά αποπροσανατολιστικό λόγο περί Ευρώπης». Η απάντηση έγκειται στην κρίση του αναγνώστη.