[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Και ο τουρισμός αλλάζει το κλίμα

Είναι γνωστό ότι o τουρισμός και το κλίμα έχουν μια πολύ στενή αμφίδρομη σχέση. Τις επιπτώσεις από τις αλλαγές στο κλίμα ήδη άρχισε ο τουρισμός διεθνώς να τις αισθάνεται. Δεν ήταν τυχαίο, π.χ., που φέτος οι Άλπεις δεν είχαν χιόνι και τα χιονοδρομικά κέντρα δεν λειτούργησαν, στις εξωτικές παραλίες οι τουρίστες δεν βλέπουν πια κοράλλια, οι πάγοι λειώνουν, η στάθμη των υδάτων ανεβαίνει, το τοπίο αλλάζει, πλημμύρες, φωτιές κ.λπ.: μια εικόνα αρκετά ανησυχητική. Οι κλιματικές αλλαγές που ήδη έχουν αρχίσει να γίνονται ορατές παγκόσμια και η αλληλεπίδραση στον τουρισμό ήταν το αντικείμενο παγκόσμιας συνδιάσκεψης στο Νταβός, που οργανώθηκε 1-3 Οκτωβρίου με πρωτοβουλία του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού (ΠΟΤ, UΝWΤΟ) και συμμετοχή της Επιτροπής Περιβάλλοντος του ΟΗΕ (UΝΕΡ), του Παγκόσμιου Οργανισμού Μετεωρολόγων και του Παγκοσμίου Οικονομικού Φόρουμ του Νταβός. Στη διάσκεψη έλαβαν μέρος 600 σύνεδροι από 100 χώρες (ο ΕΟΤ, βέβαια, έλαμψε διά της απουσίας του, παρ΄ ότι το κλίμα είναι ίσως ο πιο καθοριστικός παράγων στην επιλογή της χώρας μας για τουρισμό από εκατομμύρια τουριστών κάθε χρόνο, και η αλλαγή του κλίματος θα έχει μεγάλες, μακροχρόνιες επιπτώσεις).

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού επειδή ήδη αντιλαμβάνεται ότι ο τουρισμός αισθάνεται και θα αισθανθεί ακόμα περισσότερο τις επιπτώσεις από τις αλλαγές στο κλίμα, θεωρεί ότι πρέπει κάτι να γίνει πριν είναι αργά. Έτσι, τοποθετεί το θέμα σε παγκόσμιο καθώς και σε τοπικό επίπεδο, στις κυβερνήσεις αλλά και στις επιχειρήσεις και στους ιδιώτες, προσπαθώντας να δημιουργήσει προϋποθέσεις που θα συμβάλουν στη μείωση του φαινομένου, αλλά παράλληλα θα θωρακίσουν και τον κλάδο. Έπειτα από διάφορες προηγούμενες συσκέψεις και πρωτοβουλίες φτάσαμε στο Νταβός, όπου αναλύθηκε το κομμάτι της ευθύνης και της συμβολής του παγκοσμίου τουρισμού στην αλλαγή του κλίματος, ενώ παράλληλα ιχνογραφήθηκαν και οι επιπτώσεις πάνω στον τουρισμό.

Η συμμετοχή του τουρισμού στο παγκόσμιο φαινόμενο της αλλαγής του κλίματος προέρχεται κυρίως από την εκπομπή CΟ2, που οφείλεται κατά κύριο λόγο α) στη μεταφορά και τη μετακίνηση των τουριστών β) στην παραμονή στα ξενοδοχεία και γ) στις λοιπές δραστηριότητες. Υπολόγισαν στην κύρια εισήγησή τους οι εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ ότι η συμμετοχή του τουρισμού στο φαινόμενο των κλιματολογικών αλλαγών κυρίως από την εκπομπή CΟ2 ανέρχεται συνολικά σε 1.307 Μt, που αναλύεται σε 517 Μt από τις αεροπορικές μεταφορές, 468Μt από σιδηροδρόμους και αυτοκίνητα, 274Μt από

Η ΧΩΡΑ ΜΑΣ,

βαθιά νυχτωμένη, μέσα στον μύθο και στην εξερεύνηση των αισθήσεων στον τουρισμό, τραυματισμένη από τις πυρκαγιές, δεν σχεδιάζει τίποτα

τη χρήση της ξενοδοχειακής υποδομής και 45 Μt από τις υπόλοιπες δραστηριότητες. Καταλαβαίνει λοιπόν κάποιος τι σημαίνει για τη χώρα μας (που εξαρτάται σε ποσοστό πάνω από 75% από το αεροπλάνο) μια μείωση χρήσης του αεροπλάνου λόγω της μόλυνσης που προκαλεί στο περιβάλλον ή η πιθανή επιβολή επίναυλου, κομίστρου, σαν αντιστάθμισμα της ρύπανσης που προκαλεί. Ήδη στο συνέδριο αυτό καλούνταν ο σύνεδρος να υπολογίσει την επίδραση στο κλίμα που είχε η μετακίνησή του στο Νταβός και στην εκπομπή CΟ2 και ανάλογα να δώσει το αντίστοιχο τίμημα. Έτσι, λ.χ., η μεταφορά του συμμετέχοντος συνέδρου από τη Νέα Υόρκη στο Νταβός δημιούργησε από αυτόν 6 τόνους CΟ2 και έπρεπε να προσφέρει 120 δολάρια (μια μαζική αλλαγή συμπεριφοράς των τουριστών και η επιλογή μετακίνησης με σιδηρόδρομο αντί αεροπλάνο, που θα ήταν πολύ εύκολη στην Κεντρική Ευρώπη, θα σήμαινε για εμάς- με τις παρούσες συνθήκες- σχεδόν το τέλος μας).

Μερικοί ίσως στη χώρα μας να χαίρονται, διότι η αλλαγή κλίματος- για παράδειγμα το πιο ζεστό φθινόπωρο- να σημαίνει και επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου. Αλλά αυτή η κοντόφθαλμη θεώρηση δεν συνάδει με τις μακροχρόνιες επιπτώσεις, που ειδικά για την περιοχή της Μεσογείου- έτσι όπως περιγράφηκαν- είναι πάρα πολύ ζοφερές.

Χρειάζεται μακροχρόνιος σχεδιασμός από τώρα, συμμετοχή και εφαρμογή μέτρων και κινήτρων. Και αυτό επιδιώκει η διακήρυξη του Νταβός. Ήδη ορισμένες χώρες (όπως η Αυστραλία) καταρτίζουν ειδικά προγράμματα, αλλά και αναθεώρησαν όλο το σχέδιο τουριστικής ανάπτυξης της χώρας με βάση τις άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις από την αλλαγή του κλίματος.

Η χώρα μας, βαθιά νυχτωμένη, μέσα στον μύθο και στην εξερεύνηση των αισθήσεων στον τουρισμό, τραυματισμένη από τις πυρκαγιές, με ανοιχτές πληγές, δεν σχεδιάζει τίποτα και συμπεριφέρεται σαν να μη συμβαίνει τίποτα, σαν να μην αλλάζει τίποτα για τον τουρισμό. Ούτε στο χωροταξικό του τουρισμού έλαβε υπόψη την κοσμογονία που συντελείται ούτε τις πιο απλές κινήσεις, κίνητρα, ενέργειες έχει καν σκεφτεί. Η απουσία του ΕΟΤ στο Νταβός ήταν χαρακτηριστική. Καλό θα είναι, λοιπόν, όλοι να διαβάσουν τη διακήρυξη του Νταβός και σιγά να αναθεωρηθεί σε παρά πολλά σημεία η όποια τουριστική πολιτική μας, λαμβάνοντας υπόψη τη νέα κατάσταση που διαμορφώνει η παγκόσμια αλλαγή κλίματος πριν είναι αργά. ΥΓ: Αλήθεια, γιατί στο Ασφαλιστικό- και πολύ σωστά- σκεφτόμαστε σε βάθος χρόνου, τι θα συμβεί σε τριάντα χρόνια, και στον τουρισμό έχουμε μονό ετήσιες απολαύσεις; Αλλά, μήπως και το Ασφαλιστικό θα πρέπει να λάβει υπόψη του και τις αλλαγές που συντελούνται στο κλίμα;

Ο Γιάννης Δ. Πατέλλης είναι εμπειρογνώμων, τέως πρόεδρος του ΕΟΤ