Τα κουμπιά, το γάλα και άλλα 1.000 μυστήρια

Αναρωτηθήκατε ποτέ γιατί μερικά αυτοκίνητα έχουν το πορτάκι του ντεπόζιτου της βενζίνης στα αριστερά και άλλα στα δεξιά; Ή γιατί τα κουμπιά στα γυναικεία ρούχα είναι αριστερά και στα ανδρικά δεξιά; Και γιατί άραγε οι πλαστικές θήκες των CD είναι μικρότερες από αυτές των DVD, αν και οι δίσκοι έχουν ακριβώς τις ίδιες διαστάσεις;

Καθημερινά πέφτουμε πάνω σε αινίγματα παράξενα όπως αυτά. Δεν πρόκειται βέβαια για διλήμματα που μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο τη ζωή μας ή τον πλανήτη, όμως φαίνεται πως έχουν κάποιο νόημα. Ο Αμερικανός οικονομολόγος Ρόμπερτ Φρανκ έγραψε ολόκληρο βιβλίο, με τίτλο «Ο οικονομικός νατουραλιστής» (Τhe Εconomic Νaturalist, Εκδ. Βasic Βooks), για να δώσει απαντήσεις σ΄ αυτά τα παράξενα ερωτήματα, «τα καθημερινά διλήμματα», όπως τα αποκαλεί. Ο Ρόμπερτ Φρανκ είναι καθηγητής στη Σχολή Διοίκησης Επιχειρήσεων του Πανεπιστημίου Κορνέλ και με τα χρόνια έχει συγκεντρώσει πολλές απορίες από τους φοιτητές του. Αρκετές από αυτές είναι οικονομικής φύσεως, με τη στενή έννοια, ενώ άλλες ανάγονται στην Ιστορία…

Και γιατί οι πλαστικές θήκες των CD είναι μικρότερες από αυτές των DVD;

Η διαφορά που υπάρχει ανάμεσα στις θήκες των CD και των DVD, παρ΄ όλο που οι δίσκοι έχουν ακριβώς τις ίδιες διαστάσεις, ανάγεται στη δεκαετία του 1980. Τότε ήταν που οι έμποροι δίσκων αντικατέστησαν τα LΡ από βινύλιο (των 302 χιλιοστών) με τα CD και προέβλεψαν πως σε κάθε θήκη που προηγουμένως φιλοξενούσε LΡ θα μπορούσαν να τοποθετήσουν δύο σειρές με CD, αν οι θήκες τους ήταν λίγο μικρότερες των 10 εκατοστών. Όταν, αντίθετα, στη δεκαετία του 1990 κυκλοφόρησαν τα DVD, εκτέθηκαν δίπλα στις βιντε οκασέτες που έχουν ύψος πάνω από 14 εκατοστά και οι θήκες τους μπορούσαν συνεπώς να φιλοξενήσουν θήκες DVD με τις ίδιες διαστάσεις.

Γιατί είναι τόσο δύσκολο να βρεις ταξί όταν βρέχει; Επειδή πολλοί ταξιτζήδες σταματούν να δουλεύουν μόλις συγκεντρώσουν το ποσό που έχουν προϋπολογίσει και το καταφέρνουν πολύ γρηγορότερα όταν βρέχει και ο κόσμος καταφεύγει περισσότερο στα ταξί.

Γιατί άλλα αυτοκίνητα έχουν το πορτάκι του ντεπόζιτου βενζίνης αριστερά και άλλα δεξιά; Αυτό είναι απλό: επειδή αν όλα τα αυτοκίνητα το είχαν στην ίδια πλευρά, οι αυτοκινητιστές θα έπρεπε στα βενζινάδικα να περιμένουν διπλάσια ώρα στην ουρά. Γιατί οι λιγότερο παραγωγικοί εργαζόμενοι σε μια επιχείρηση έχουν συνήθως μισθό μεγαλύτερο από την αξία του έργου που παράγουν,ενώ οι πιο παραγωγικοί μικρότερο;

Γιατί οι παραγωγικότεροι εργαζόμενοι απολαμβάνουν και σεβασμού και εκτίμησης, δέχονται λοιπόν να πληρώνονται κάτω από την αξία της δουλειάς τους. Όσο για τους λιγότερο παραγωγικούς… κάπως πρέπει να αποζημιωθούν και αυτοί για την έλλειψη σεβασμού και εκτίμησης.

LΙΝΚS:

● www.robert_h_frank.com/

Γιατί τα κουμπιά στα γυναικεία ρούχα είναι αριστερά και στα ανδρικά δεξιά;

Όταν πρωτοεμφανίστηκαν τα κουμπιά, τον 17ο αιώνα, μόνον οι πλούσιοι μπορούσαν να τα έχουν. Και εφ΄ όσον οι πλούσιοι άνδρες ντύνονταν μόνοι τους, τα κουμπιά ήταν στα δεξιά. Τις εύπορες γυναίκες, αντίθετα, τις έντυναν υπηρέτριες που στέκονταν μπροστά τους, άρα τα κουμπιά ήταν καλύτερα να βρίσκονταν στα δεξιά τους- δηλαδή στα αριστερά της κυρίας. Η συνήθεια αυτή διαρκεί ακόμη και σήμερα, μολονότι όλο και λιγότερες κυρίες ντύνονται από υπηρετικό προσωπικό.

Γιατί υπάρχει φωτάκι στα ψυγεία αλλά όχι στους καταψύκτες;

Για τον απλό λόγο ότι οι άνθρωποι δεν ανοίγουν τον καταψύκτη όσο συχνά ανοίγουν το ψυγείο, οπότε το κέρδος είναι χαμηλότερο από το κόστος εγκατάστασης φωτισμού· στους ακριβότερους καταψύκτες, βέβαια, υπάρχει φωτάκι- πιθανώς λοιπόν το φως να τυποποιηθεί μια μέρα σε όλους τους καταψύκτες, ώστε το επιπλέον κόστος να «διανεμηθεί».

Γιατί τα δοχεία του γάλακτος είναι χάρτινα κουτιά και τα αναψυκτικά πωλούνται σε κυλινδρικές κονσέρβες;

Επειδή είναι πιο εύκολο να κρατάς στο χέρι μια κονσέρβα, όταν πίνεις αναψυκτικό, ενώ το γάλα το χύνουμε από χαρτονένιο κουτί στο ποτήρι και έτσι δεν χρειάζεται να το κρατήσουμε για πολύ στο χέρι. Γιατί τα καφέ αυγά είναι πιο ακριβά από τα λευκά; Επειδή οι κότες που τα γεννούν είναι πιο μεγάλες και τρώνε περισσότερο. Η κεντρική θέση του Φρανκ είναι, με λίγα λόγια, πως το μεγαλύτερο μέρος των αποφάσεων που αφορούν την εργασία καθορίζονται από τη σχέση κόστους-οφέλους, που σημαίνει ότι κάνεις κάτι αν το όφελος που έχεις από αυτό είναι μεγαλύτερο από το κόστος που περιλαμβάνει.

Γιατί στα νομίσματα τα πρόσωπα εμφανίζονται προφίλ και στα χαρτονομίσματα ανφάς; Επειδή η ποιότητα της εκτύπωσης στα χαρτονομίσματα είναι καλύτερη σε σχέση με τα νομίσματα και επειδή η πολυπλοκότητα ενός πλήρους προσώπου μπορεί να αποθαρρύνει τους παραχαράκτες.