Έκλεισε τα μάτια και ονειρεύτηκε τα Βουρλά

«Αγαπημένα μου Βουρλά φεύγω. Λυπάμαι που σας αφήνω. Αλλά σας δίνω μία υπόσχεση. Έναν όρκο. Δεν θα σας ξεχάσω. Ποτέ». Η υπόσχεση που έδωσε στον εαυτό της η Φιλιώ Χαϊδεμένου, την ώρα που εγκατέλειπε τα Βουρλά τής Μικράς Ασίας, το 1922, μαζί με χιλιάδες άλλους πρόσφυγες, δεν έμεινε ανεκπλήρωτη.

Την περασμένη Τετάρτη, η γιαγιά Φιλιώ, η γυναίκα – σύμβολο των Μικρασιατών προσφύγων, άφησε την τελευταία της πνοή σε ηλικία 108 ετών. Είχε όμως προλάβει να δει τους αγώνες της – να μη χαθούν οι παραδόσεις και η ιστορία των Μικρασιατών – να γίνονται πραγματικότητα. Από την πρώτη στιγμή που βρέθηκε στην Ελλάδα, η Φιλιώ Χαϊδεμένου είχε βάλει στόχο της ζωή της να φτιάξει ένα Μουσείο Μικρασιατών. Μάζευε αντικείμενα, φορεσιές, κειμήλια που είχαν φέρει μαζί τους από τη Μικρά Ασία, οι πρόσφυγες.

Στα τέλη της δεκαετίας του ΄90, οι προσπάθειές της έπιασαν τόπο. Δημιουργήθηκε το Μουσείο Μικρασιατών στη Ν. Φιλαδέλφεια, στο παλιό δημαρχείο. Αργότερα το Μουσείο πήρε το όνομά της και στεγάστηκε σε νέο χώρο. Καθοριστική ήταν η συμβολή της Φιλιώς, της γιαγιάς των τριών αιώνων, και για τη δημιουργία του μνημείου Μικρασιατών και Αλησμόνητων Πατρίδων στη Ν. Φιλαδέλφεια.

Όπως είχε πει σε συνέντευξή της στα «ΝΕΑ», «είμαι άνθρωπος που θέλω να δώσω μαρτυρίες από εκείνα που έζησα και είδα. Αυτό κάνω. Όλη η προσπάθειά μου να μη λησμονηθεί η Μικρασία, ξεκίνησε από τον όρκο που είχα δώσει όταν άφηνα τα Βουρλά…».

«Τρεις αιώνες μια ζωή». Ήταν πάντα δραστήρια και πριν από 2 χρόνια εξέδωσε το βιβλίο της «Τρεις αιώνες μια ζωή», στο οποίο διηγείται όλα αυτά που είδε και έζησε στα Βουρλά και μετά στην Ελλάδα.

«Ο νους μου φεύγει ξανά και πηγαίνει σε μέρη που με πονάνε, σε μέρη που δεν θα ξεχάσω ποτέ· ο πόνος θα σταματήσει μόνο όταν πεθάνω. Το σώμα μου βρίσκεται εδώ, στο τώρα, αλλά το μυαλό μου συνεχίζει να τριγυρνάει στο τότε, στην αγαπημένη πατρίδα, που δεν ξέχασα ούτε για μια στιγμή…», έγραφε σε κάποιο σημείο του βιβλίου.