«Ήπιε το “κοκτέιλ΄΄ και πέθανε χαμογελώντας»  

Την επιλογή της ευθανασίας έχουν κάνει έξι Έλληνες, οι οποίοι αποφάσισαν να παρακάμψουν την ελληνική νομοθεσία που απαγορεύει την υποβοηθούμενη αυτοκτονία και να γίνουν μέλη της ελβετικής κλινικής Dignitas. Όπως αποκαλύπτει στα «ΝΕΑ» ο ιδρυτής της «κλινικής του θανάτου», όπως την αποκαλούν οι επικριτές, ήδη ένας Έλληνας που βρισκόταν στο τελικό στάδιο καρκίνου πέθανε στην κλινική του παίρνοντας θανατηφόρο δόση φαρμάκων.

Εκατοντάδες Ευρωπαίοι έχουν δώσει τέλος στη ζωή τους στις εγκαταστάσεις της κλινικής Dignitas («αξιοπρέπεια», στα λατινικά). Στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες- όπως και στην Ελλάδα- το νομικό καθεστώς δεν επιτρέπει ούτε την ευθανασία ούτε την υποβοηθούμενη αυτοκτονία. Αυτό, όμως, δεν ισχύει στην Ελβετία.

«Τους βοηθούμε». «Δεν παροτρύνουμε τον κόσμο να αυτοκτονήσει. Αντίθετα, βοηθούμε τους ανθρώπους που πάσχουν από ανίατες ασθένειες και βρίσκονται στο επίπονο τελικό στάδιο να βάλουν τέλος στο μαρτύριό τους» λέει στα «ΝΕΑ» ο κ. Λούντβιχ Μινέλι, που δημιούργησε την Dignitas πριν από 9 χρόνια. «Γνωρίζουμε ότι όπως ισχύει στις περισσότερες χώρες, έτσι και στην Ελλάδα η υποβοηθούμενη αυτοκτονία διώκεται ποινικά. Στην Ελβετία οι νόμοι επιτρέπουν να βοηθήσεις κάποιον να αυτοκτονήσει, αρκεί να μην υπάρχει ίδιον συμφέρον. Γι΄ αυτό αποφασίσαμε να δημιουργήσουμε τη μη κερδοσκοπική οργάνωση Dignitas, η οποία δίνει τη δυνατότητα σε όσους το επιθυμούν- και παράλληλα πληρούν τις απαραίτητες προϋποθέσεις- να έρχονται εδώ για να τερματίσουν τη ζωή τους». Όπως αναφέρει ο κ. Μινέλι, ο πρώτος Έλληνας που έγινε μέλος των υπηρεσιών της Dignitas το 2003, σήμερα ζει. «Το 50% των μελών μας δεν προχωρά τελικά σε υποβοηθούμενη αυτοκτονία. Το γεγονός όμως ότι οποιαδήποτε στιγμή το θελήσουν έχουν την επιλογή να έρθουν στην οργάνωσή μας και να δεχθούν τις υπηρεσίες μας τα ανακουφίζει ψυχολογικά. Επίσης μεγάλο ποσοστό των ασθενών- μελών καταλήγει από τις ασθένειές τους» λέει ο ιδρυτής της Dignitas, που επισημαίνει ότι για να εγγραφεί κανείς ως μέλος

22 Για να εγγραφεί κανείς ως μέλος θα πρέπει τα ιατρικά έγγραφα να αποδεικνύουν ότι υποφέρει από ανίατη ασθένεια σε προχωρημένο στάδιο

στην ελβετική κλινική θα πρέπει τα ιατρικά έγγραφα να αποδεικνύουν ότι υποφέρει από ανίατη ασθένεια σε προχωρημένο στάδιο.

Χωρίς επιστροφή. Στις αρχές του 2005, ένα από τα τρία- τότε- μέλη της Dignitas από την Ελλάδα αποφάσισε ότι δεν μπορούσε να υποφέρει άλλο τους πόνους από τον καρκίνο των οστών που είχε κανει μεταστάσεις. Στενοί συγγενείς του, που γνώριζαν ότι έχει εγγραφεί στις υπηρεσίες της ελβετικής κλινικής, και αφού το συζήτησαν εκτενώς, του έβγαλαν ένα εισιτήριο χωρίς επιστροφή για τη Ζυρίχη. Εκεί τον παρέλαβαν υπάλληλοι της Dignitas και τον οδήγησαν στις εγκαταστάσεις της κλινικής που βρίσκεται στο Φορκ, στα προάστια της ελβετικής πρωτεύουσας. «Στην περίπτωση του μέλους από την Ελλάδα ακολουθήθηκε η ίδια πιστοποιημένη μέθοδος που εφαρμόστηκε και για τα 630 περίπου μέλη τα οποία έχουν ασκήσει υποβοηθούμενη αυτοκτονία στην οργάνωσή μας. Ήδη είχε στείλει τις ιατρικές του εξετάσεις, τις οποίες αξιολόγησαν οι γιατροί μας, είχε συνομιλήσει με τον αρμόδιο συνεργάτη μας και είχε υποβάλει αίτηση για την “έναρξη της διαδικασίας”, δηλαδή τη συνταγογράφηση των απαραίτητων ουσιών με τις οποίες θα έβαζε τέρμα στη ζωή του και την κράτηση του ειδικού διαμερίσματος όπου θα έπινε τα φάρμακα» αναφέρει ο κ. Μινέλι. Στη συνέχεια, αφού είδε τον επιβλέποντα γιατρό και έπειτα από συζήτηση μερικών λεπτών, ο Έλληνας ασθενής μπήκε στο διαμέρισμα όπου τον περίμενε η υπάλληλος της Dignitas με το θανατηφόρο διάλυμα. Κάθησε στο κρεβάτι με τη βοηθό σε μια πολυθρόνα απέναντί του και με αργές κινήσεις πήρε από τα χέρια της το ποτήρι με την πεντοβαρβιτάλη. Μέσα σε λίγα λεπτά έχασε τις αισθήσεις του, έπεσε σε κώμα και επήλθε ο θάνατος. «Έπειτα η βοηθός μας πήρε τηλέφωνο στην αστυνομία της Ζυρίχης και δήλωσε το περιστατικό, ότι δηλαδή απεβίωσε μέλος της Dignitas, όπως ορίζει η διαδικασία που ακολουθείται» λέει ο κ. Μινέλι.

Για τους ανθρώπους της Dignitas δεν τίθεται ζήτημα ηθικής διάστασης στη δυνατότητα της υποβοηθούμενης αυτοκτονίας που δίνουν σε ανθρώπους καθώς η Δικαιοσύνη στις χώρες τους αντιμετωπίζει ως έγκλημα αυτή τη δυνατότητα. «Στην Ελβετία η υποβοηθούμενη αυτοκτονία δεν διώκεται ποινικά αν δεν υπάρχει συμφέρον γι΄ αυτόν που βοηθά στην πράξηκαι η οργάνωσή μας είναι μη κερδοσκοπική, οπότε δεν υπάρχει οικονομικό συμφέρον από την πλευρά μας» υποστηρίζει ο κ. Μινέλι και προσθέτει: «Όσο για την ηθική διάσταση του να δίνεις σε κάποιον μη Ελβετό τη δυνατότητα να τερματίσει τη ζωή του στην Ελβετία, ενώ αν το έκανε στη χώρα του αυτός που θα τον βοηθούσε θα δικαζόταν για ανθρωποκτονία, ρωτώ: Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε μία γυναίκα που ζει στην Ελβετία και πάσχει από καρκίνο του μαστού ο οποίος έχει κάνει μεταστάσεις σε ζωτικά όργανα και σε μια γυναίκα που πάσχει από την ίδια ασθένεια και ζει στην Ελλάδα; Υπάρχει γι΄ αυτούς τους δύο ανθρώπους κάποια διαφορά πέρα από τα χιλιόμετρα που τους χωρίζουν; » αναρωτιέται ο κ. Μινέλι.


«Θα τους συνιστούσα να επισκεφθούν Μονάδες Ανακουφιστικής και Παρηγορητικής Ιατρικής»
 

«Θα συνιστούσα στους Έλληνες που έχουν απευθυνθεί στην ελβετική κλινική να επισκεφθούν είτε τη Μονάδα Ανακουφιστικής και Παρηγορητικής Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών είτε ένα από τα κέντρα πόνου που λειτουργούν σε διάφορα νοσοκομεία για να δεχθούν βοήθεια και να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τα συμπτώματα των ασθενειών από τα οποία υποφέρουν», λέει η δρ Κυριακή Μυστακίδου, αναπληρώτρια καθηγήτρια της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Ανακουφιστικής Αγωγής και Φροντίδας.

Η Ανακουφιστική- Παρηγορητική Αγωγή είναι η συνεχής, ολοκληρωμένη και εξειδικευμένη φροντίδα ασθενών που πάσχουν από χρόνιες καταληκτικές και μη καταληκτικές παθήσεις. Η Αγωγή αυτή αναφέρεται στην ανακούφιση των συμπτωμάτων μιας χρόνιας νόσου, καθώς και στην ψυχολογική στήριξη των ασθενών και των οικογενειών τους.

Όπως αναφέρει η κ. Μυστακίδου, όταν τα συμπτώματα της νόσου είναι ανεξέλεγκτα (ανυπόφορος πόνος, δύσπνοια, κόπωση, καχεξία, κατάθλιψη, νευρολογικές συνδρομές), οδηγούν τους ασθενείς σε απελπισία και απόγνωση. Αποτέλεσμα όλων αυτών είναι το αίτημα ορισμένων ασθενών για υποβοηθούμενη αυτοκτονία ή και ευθανασία.

Η Ανακουφιστική- Παρηγορητική Αγωγή αποτελεί ειδικότητα ή εξειδίκευση της Ιατρικής στα περισσότερα κράτη της Ευρώπης και τις ΗΠΑ. Στην Ελλάδα υπάρχει η Μονάδα Ανακουφιστικής Αγωγής «Τζένη Καρέζη» του Εργαστηρίου Ακτινολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και αρκετά Ιατρεία Πόνου στα νοσοκομεία της χώρας μας. «Οι ανάγκες των ασθενών είναι τεράστιες και χρειάζεται από πλευράς της πολιτείας η θεσμοθέτηση και δημιουργία δικτύου οργανωμένων Μονάδων Ανακουφιστικής Αγωγής για την αντιμετώπισή τους. Είναι λυπηρό στην εποχή μας ένας ασθενής να μην ανακουφίζεται από τα επώδυνα σωματικά ή ψυχολογικά συμπτώματα μιας χρόνιας νόσου και να εξωθείται στην υποβοηθούμενη αυτοκτονία ή στην ευθανασία σαν λύση του μαρτυρίου του. Στην ελληνική νομοθεσία οι όροι “ευθανασία” και “υποβοηθούμενη αυτοκτονία” δεν είναι ξεκάθαροι, ανεξάρτητα από το αν συμφωνεί ή διαφωνεί κανείς με τα συγκεκριμένα ζητήματα. Θα πρέπει συνεπώς να γίνουν οι απαραίτητες ρυθμίσεις, να διαχωριστούν και να οριοθετηθούν νομικά οι έννοιες όπως έχει γίνει εδώ και πολλά χρόνια σε Ευρώπη και ΗΠΑ. Αυτό θα είναι και το πρώτο βήμα ώστε να ξεκινήσει η συζήτηση για την ευθανασία και την υποβοηθούμενη αυτοκτονία στη χώρα μας- προς το παρόν όμως δεν γίνεται κάτι για να ξεκινήσει», λέει η κ. Μυστακίδου. «Με την οριοθέτηση και τον διαχωρισμό αυτών των εννοιών θα προστατευθούν και οι λειτουργοί Υγείας και ο ασθενής και οι συγγενείς του».


«Της δόθηκε περισσότερος χρόνος»

Ήταν 14 Ιανουαρίου 2006 όταν η Νόρα ΝικολαΐδηΑγγελάκη ήπιε τη θανάσιμη δόση των 227 γραμμαρίων βαρβιτουρικών, βάζοντας τέλος στη ζωή της.

Κατοικούσε στο Πόρτλαντ της πολιτείας του Όρεγκον, όπου η υποβοηθούμενη αυτοκτονία επιτρέπεται από τους νόμους, μαζί με την κόρη της και τα εγγόνια της. Από το 1992, που οι γιατροί διέγνωσαν ότι έπασχε από καρκίνο του μαστού, οι πόνοι είχαν γίνει αφόρητοι καθώς τους έξι τελευταίους μήνες της ζωής της ο καρκίνος έκανε μετάσταση στα οστά και το συκώτι. «Λίγες ημέρες πριν πεθάνει οι δυνάμεις της την είχαν εγκαταλείψει. Όσο περνούσε ο χρόνος, η κατάστασή της χειροτέρευε, αλλά παρά τους αφόρητους πόνους είχε καταφέρει να διατηρήσει την πνευματική της διαύγεια», αναφέρει η κόρη της κ. Χριστίνα Νικολαΐδη. «Μετά τη μετάσταση οι γιατροί της είχαν δώσει ελάχιστες εβδομάδες ζωής, όμως, το γεγονός ότι γνώριζε πως μπορεί να πεθάνει με αξιοπρέπεια ασκώντας υποβοηθούμενη αυτοκτονία τής έδωσε τη δύναμη να αντέξει περισσότερο χρόνο. Τελικά πήρε τη δόση των βαρβιτουρικών το πρωί της 14ης Ιανουαρίου πέρσι και η γαλήνη της ήταν τέτοια που ένα χαμόγελο σχηματίστηκε στα χείλη της».
«Μήπως ήρθε η ώρα να αλλάξει ο νόμος;»

Σύμφωνα με την αγγλική εφημερίδα «Τhe Ιndependent», από τις αρχές του 2006 έως και σήμερα, 34 Βρετανοί έχουν καταφύγει στην Dignitas για να «πεθάνουν αξιοπρεπώς», σημειώνοντας αύξηση σε σχέση με την τριετία 2003-2006, κατά την οποία 52 συνολικά Άγγλοι ασθενείς είχαν ασκήσει υποβοηθούμενη αυτοκτονία στην ελβετική κλινική. «Ο αριθμός των Βρετανών με ανίατες ασθένειες που επιλέγουν να πεθάνουν σε μια ελβετική κλινική έχει διπλασιαστεί μέσα σε έναν χρόνο.

«Μήπως ήρθε η ώρα να αλλάξει ο νόμος, ώστε να μπορούν να τερματίσουν τις ζωές τους στη Βρετανία;», αναγράφει το πρωτοσέλιδο της εφημερίδας (φωτό δεξιά).