«Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα»

«Εάν οι ισλαμιστές επικρατήσουν στις επόμενες εκλογές τότε θα γίνει πραξικόπημα»! Ο Ζουλφού Λιβανελί είναι απαισιόδοξος. Για εκείνον είναι όλα «μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα», από τη μια το Ισλάμ και από την άλλη ο στρατός.

Όπως οι Γερμανοί φοβούνται τον ναζισμό, έτσι και οι Τούρκοι φοβούνται τον ισλαμισμό, υποστηρίζει. Ο ίδιος φοβάται όμως και τον στρατό, γιατί με τις στρατιωτικές παρεμβάσεις δεν μπορεί να εδραιωθεί η Δημοκρατία. «Είμαστε ανάμεσα σε δύο κακά», λέει ο Ζουλφού Λιβανελί και με εκπλήσσει: «Αν γίνει πραξικόπημα είναι κακό, αλλά κι αν δεν γίνει πραξικόπημα είναι κακό»!

Ο Τούρκος μουσικοσυνθέτης τα τελευταία χρόνια έχει αναμειχθεί για τα καλά με την πολιτική. Δηλώνει αριστερός, γι΄ αυτό και μπήκε στη Βουλή με το κόμμα του Ντενίζ Μπαϊκάλ, το Ρεπουπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CΗΡ). Πριν όμως ακριβώς από δύο χρόνια εγκατέλειψε το CΗΡ. «Δεν είναι αριστερό πλέον, ο Μπαϊκάλ το μετέτρεψε σε εθνικιστικό κόμμα», λέει ο Ζουλφού Λιβανελί, αποκαλύπτοντάς μου πως δεν θα είναι υποψήφιος σε αυτές τις εκλογές: «Θα ασχοληθώ με τη μουσική, άλλωστε με περιμένει πολλή δουλειά!».

Ο Ζουλφού Λιβανελί έχει όμως απόψεις για τις πολιτικές εξελίξεις στη χώρα του. Αρθρογραφεί καθημερινώς στην εφημερίδα «Βατάν» και τα κείμενά του είναι κυρίως πολιτικά. Λέει ότι στενοχωριέται για την κατάσταση στην οποία έφτασε σήμερα η Τουρκία. «Στην Ελλάδα είχα πάει για πρώτη φορά το 1975, τότε που η χώρα είχε απαλλαγεί από τη χούντα. Σήμερα σκέφτομαι σε τι καλές εποχές κατάφερε να φθάσει η Ελλάδα. Εμείς δυστυχώς καταφέραμε να φθάσουμε εδώ!», λέει με πικρία ο Ζουλφού Λιβανελί. Άλλωστε την Ελλάδα την αισθάνεται κοντά του χάρη στη συνεργασία του με τον Μίκη Θεοδωράκη. «Είναι η άλλη μου πατρίδα», μου λέει.

Τι νομίζετε ότι θα γίνει κ. Λιβανελί; Θα καταφέρει η Τουρκία να βγει από το σημερινό αδιέξοδο; «Τα βλέπω δύσκολα τα πράγματα. Δεν είμαι καθόλου αισιόδοξος», λέει ο Τούρκος μουσικοσυνθέτης.

Το σύμβολο. Μα κ. Λιβανελί, το ΑΚΡ είναι το κόμμα που θέλει να εντάξει την Τουρκία στην Ευρώπη, πώς είναι δυνατόν να οδηγήσει τη χώρα στο πολιτικό Ισλάμ; «Δεν είναι έτσι τα πράγματα. Λένε ότι άλλαξαν, αλλά στην πραγματικότητα είναι οι ίδιοι. Λένε ότι είναι μετριοπαθείς, αλλά στην πραγματικότητα είναι ακραίοι ισλαμιστές. Προσπαθούν να κρυφτούν. Όμως κάθε μέρα που περνά υπάρχει και περισσότερο Ισλάμ. Φαίνεται στο ντύσιμο των ανθρώπων. Τώρα όλο και περισσότερες γυναίκες καλύπτουν το κεφάλι τους με μαντίλα. Η μαντίλα έγινε πολιτικό σύμβολο πλέον. Στην Ανατολική Τουρκία την περίοδο του ραμαζανιού δεν μπορεί κανείς να βρει εστιατόριο ανοιχτό για να φάει κατά τη διάρκεια της μέρας. Και αν βάλει κάποιος φαγητό στο στόμα του εκείνες τις ώρες μπορεί και να δεχτεί επίθεση. Το αλκοόλ αρχίζει να λιγοστεύει στις ανατολικές περιοχές της χώρας….», λέει ο Ζουλφού Λιβανελί και μου διηγείται το αστείο μεταξύ της συζύγου και της κόρης του: «Άντε να ετοιμάζουμε τις μαντίλες μας…».

Δηλαδή πιστεύετε πως είναι δυνατόν η Τουρκία να μετατραπεί σε Ιράν; «Δεν ξέρω αν θα μετατραπεί σε Ιράν, αλλά ξέρω ότι το Ισλάμ είναι επικίνδυνο, αυξάνεται σε όλο τον κόσμο επικίνδυνα».

Υπερασπίζεται και την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου να ακυρώσει τον πρώτο γύρο της εκλογής προέδρου στη Βουλή επειδή δεν ήταν παρόντα τα δύο τρίτα του Σώματος: «Πήρε αυτή την απόφαση για να εκλεγεί πρόεδρος με συμβιβασμό».

Όσο για τον στρατό λέει ότι ήταν λάθος που παρενέβη στις 27 Απριλίου, προειδοποιώντας το ΑΚΡ με την ανακοίνωσή του. «Δεν πρέπει καθόλου να ανακατεύεται στην πολιτική», λέει ο Ζουλφού Λιβανελί υποστηρίζοντας ότι ήταν αρκετό που βγήκε ο κόσμος στον δρόμο διαμαρτυρόμενος κατά της κυβέρνησης Ερντογάν.

Ο μουσικοσυνθέτης εκτιμά πως «αν το Ισλάμ καταφέρει να κυριαρχήσει, τότε ο στρατός θα επέμβει με πραξικόπημα». Τον άκουσα όμως με έκπληξη να προσθέτει: «Είμαστε ανάμεσα σε δύο κακά!».

Και ύστερα, σαν κάτι σημαντικό να ξέχασε, μου είπε με ενθουσιασμό: «Για περιμένετε μια στιγμή, με ρωτάτε συνέχεια, αλλά δεν μου είπατε τι πιστεύετε εσείς». Σάστισα. «Κύριε Λιβανελί, δεν είμαι βέβαιη ότι η Τουρκία κινδυνεύει από το Ισλάμ αυτή τη στιγμή. Νομίζω πως μάλλον πιο πολύ κινδυνεύει από τον στρατό».

«Και στην Αλγερία και στο Ιράν έτσι άρχισε και τελικά κατέληξαν εδώ που κατέληξαν», μου λέει πάλι ο Ζουλφού Λιβανελί. Ωστόσο, λέει πως το ΑΚΡ είναι το κόμμα που έχει την πιο σωστή εξωτερική πολιτική. Είναι το κόμμα που στέκεται δίπλα στις χαμηλά εισοδηματικές τάξεις και παίζει τον ρόλο που η Αριστερά δεν κατάφερε. «Αν στην ατζέντα του δεν είχε το Ισλάμ τότε θα ήταν ένα πολύ σπουδαίο κόμμα».


ΖΟΥΛΦΟΥ ΛΙΒΑΝΕΛΙ

Στην Ελλάδα πήγα για πρώτη φορά το 1975. Η χώρα μόλις είχε απαλλαγεί από τη χούντα. Σήμερα σκέφτομαι σε τι καλές εποχές κατάφερε να φθάσει η Ελλάδα. Εμείς δυστυχώς καταφέραμε να φθάσουμε εδώ
Η σβάστικα και η μαντίλα

Πρόσφατα παρομοίασε τη μαντίλα με τη σβάστικα του Χίτλερ. Μήπως θεωρεί ότι το Ισλάμ είναι ίδιο με τον ναζισμό; Δεν είναι λίγο παρατραβηγμένο;

«Κοιτάξτε, αυτό το είπα σε Γερμανούς δημοσιογράφους για να τους εξηγήσω τι σημαίνει μαντίλα. Τους το είπα γιατί δεν μπορούσαν να καταλάβουν τι σημαίνει για μας η μαντίλα. Ο κάθε λαός έχει τους φόβους του. Εμείς δεν φοβόμαστε τη σβάστικα, γιατί δεν υπάρχει τέτοιος κίνδυνος στη χώρα μας. Φοβόμαστε όμως το Ισλάμ γιατί αυτός ο κίνδυνος είναι υπαρκτός. Αυτή είναι η δική μας ευαισθησία!»