Το νέο πρόσωπο της Ευρώπης
Σσσσσσ... μη μιλάτε για τον πόλεμο: διαδηλωτής εναντίον του απερχόμενου Βρετανού πρωθυπουργού
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
11 λεπτά Η κληρονομιά του Τόνι Μπλερ 
Στα πλαίσια συμβολικής συνάντησης, ο απερχόμενος Βρετανός πρωθυπουργός Τόνι Μπλερ επρόκειτο να επισκεφθεί χθες τον νεοεκλεγέντα Γάλλο πρόεδρο Νικολά Σαρκοζί στο Παρίσι. Δύο πολιτικοί που πολλές φορές έχουν εκφράσει την εκτίμηση που τρέφει ο ένας για τις ιδέες του άλλου. Ο ένας έρχεται ο άλλος φεύγει.
Για τον Τόνι Μπλερ είναι η ώρα του απολογισμού. Το βέβαιο είναι ότι ο Μπλερ μεταμόρφωσε το Εργατικό Κόμμα, κερδίζοντας για τρεις συνεχείς φορές στις εκλογές. Όμως για ποιο λόγο; Ασφαλώς, η οικονομική πρόοδος είναι αναμφισβήτητη, η παραχώρηση περιορισμένων εξουσιών στη Σκωτία και την Ουαλία απέτρεψε εθνικιστικές εξάρσεις και η συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής ήταν μια μεγάλη αλλαγή στη Βόρεια Ιρλανδία, η οποία μοιάζει να γυρίζει οριστικά σελίδα. Ο απολογισμός. Αν συγκρίνει κανείς αυτήν την κληρονομιά με το έργο της τελευταίας κυβέρνησης των Συντηρητικών, ο απολογισμός είναι θετικός. Αν όμως τη συγκρίνει με τις προσδοκίες που είχε γεννήσει στους Βρετανούς ο Τόνι Μπλερ το 1997, όπως κάνει ο Ίαν Κέρσο, καθηγητής της Σύγχρονης Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Σέφιλντ, τότε η δεκαετία του Μπλερ θα μείνει στην ιστορία σαν μια χαμένη ευκαιρία, μια περίοδος κατά την οποία τα επιτεύγματα ήταν σχετικά λιγότερα από τις υποσχέσεις. Οι Νέοι Εργατικοί του Τόνι Μπλερ και οι διάδοχοί του είναι μάλλον αδύνατον να επιστρέψουν τώρα πια στους Παλιούς Εργατικούς. Όπως είναι το ίδιο αδύνατον ο αρχηγός των Συντηρητικών Ντέιβιντ Κάμερον να μη στηριχτεί, αν έρθει εκείνη η ώρα, σε πολλά από όσα άλλαξε ο Μπλερ στη Βρετανία από το 1997. Αυτοί θα είναι οι τελικοί παραλήπτες της κληρονομιάς του.
Ναι μεν, αλλά…
● Μια δεκαετία διαρκούς ευημερίας και οικονομικής σταθερότητας ήταν ένα εκπληκτικό επίτευγμα. Όμως ο αρχιτέκτονάς του δεν ήταν ο Τόνι Μπλερ, αλλά ο Γκόρντον Μπράουν.
● Ο Τόνι Μπλερ επέκτεινε τις φιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις της Μάργκαρετ Θάτσερ και ανέτρεψε την οικονομική πολιτική των «παλιών Εργατικών», αλλά η βελτίωση που είδαν στη ζωή τους οι μη προνομιούχοι ήταν μικρή.
● Για τον Άντονι Ίντεν η καταστροφή λεγόταν «Σουέζ», για τον Τόνι Μπλερ λέγεται «Ιράκ». Ο Τόνι Μπλερ εξακολουθεί να πιστεύει ότι η Βρετανία έπρεπε να στηρίξει τους Αμερικανούς στον πόλεμο. Ακόμη και οι πιο αφοσιωμένοι οπαδοί του πιστεύουν ότι αφέθηκε να παρασυρθεί στις υπερβολές του προέδρου Μπους.
● Το ιρλανδικό ζήτημα ήταν ένα από τα λίγα που δικαίωσαν την πολιτική του Μπλερ.
Οι συμφωνίες της Μεγάλης Παρασκευής του 1998, που οδήγησαν στη συγκυβέρνηση Καθολικών και Προτεσταντών, υπόσχονται διαρκή ειρήνη στη Βόρεια Ιρλανδία.
● Στην Ευρώπη δεν κατόρθωσε να οδηγήσει τη Βρετανία στο ενιαίο νόμισμα. Έπαιξε όμως σημαντικό ρόλο στη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε 27 κράτη- μέλη και στην καταπολέμηση των κρατικιστικών και φεντεραλιστικών απόψεων.
● Στα σχολεία και στην υγεία είναι εμφανείς μερικές οριακές βελτιώσεις. Νέα κτίρια παρέχουν καλύτερες συνθήκες διδασκαλίας και νοσηλείας.
Όμως, παρά τις μεγάλες πιστώσεις που διατέθηκαν, η απόδοση σε αυτούς τους τομείς δεν είναι ακόμη ικανοποιητική.
Η διαδοχή που άργησε 
Με τόσους αφοσιωμένους υποστηρικτές που έχει ο Γκόρντον Μπράουν όμως, γιατί τόσοι λίγοι άνθρωποι στη Βρετανία νιώθουν ενθουσιασμό μπροστά σε αυτή την προοπτική; Πώς μπορεί ένας τόσο προικισμένος άνθρωπος να είναι ταυτόχρονα τόσο λίγο δημοφιλής; Η απάντηση σε αυτό βρίσκεται εν μέρει στην προσωπικότητά του, εξηγεί το περιοδικό «Εκόνομιστ»: στην αλύγιστη φιλοδοξία του και την αυστηρότητά του. Και εν μέρει στον τρόπο με τον οποίο συνεργάστηκε με τους συναδέλφους του και κυρίως με τον Τόνι Μπλερ, για τη γνώμη του οποίου συχνά αδιαφορούσε.
Η αλλαγή πορείας. Οι ιδέες τουπου είναι και ιδέες του Μπλερ- για ό,τι καθορίζει τη βρετανική πολιτική διαμορφώθηκαν στα δύσκολα χρόνια, όταν το Εργατικό Κόμμα υπέστη την τέταρτη ήττα του στη σειρά, το 1992. Τότε αναρωτήθηκε γιατί ο λαός προτιμούσε ακόμη και μια κακή κυβέρνηση των Συντηρητικών από τους Εργατικούς και κατέληξε στο συμπέρασμα πως τα πράγματα θα έμεναν για πάντα έτσι, όσο ο λαός θα συνέδεε τους Εργατικούς με την υψηλή φορολογία και τις υψηλές δημόσιες δαπάνες. Κατάλαβε πως, αν οι Εργατικοί ήθελαν να κερδίσουν την εξουσία, θα έπρεπε να κατακτήσουν εκείνο το πιο φιλόδοξο και πιο κινητικό κομμάτι της κοινωνίας που έφερνε στην εξουσία τους Συντηρητικούς.
Έτσι, ο Γκόρντον Μπράουν έβαλε στο ράφι τις ιδέες των «παλιών Εργατικών» για αναδιανομή του εισοδήματος και ως σκιώδης υπουργός Οικονο- μίας έκοψε τις δημόσιες δαπάνες από τα προγραμματικά σχέδια των Εργατικών. Σε στενή συνεργασία με τον Μπλερ ξερίζωσε κάθε υπόσχεση που θα μπορούσε να δώσει την εντύπωση ότι οι Εργατικοί δεν είχαν επαφή με τον μέσο Βρετανό. Πολλές από αυτές τις αλλαγές εξόργισαν τους συναδέλφους του. Και πρώτον από όλους τον Τζον Σμιθ, αρχηγό του κόμματος. Όμως, ο αδόκητος θάνατος του Σμιθ το 1994 άνοιξε το θέμα της διαδοχής. Ο Μπράουν υπέθεσε ότι ο Μπλερ δεν θα διεκδικούσε από αυτόν την ηγεσία. Όμως δεν είχε προσέξει ότι οι μεταρρυθμίσεις του, που δεν ήταν δημοφιλείς, τού είχαν κοστίσει οπαδούς στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του κόμματος και πως ο Μπλερ έπαιζε πολύ καλύτερα το χαρτί της δημοσιότητας- οι δημοσκοπήσεις έδειχναν πως ήταν ασυγκράτητος. Και όταν πια ο Μπλερ αποφάσισε να διεκδικήσει την ηγεσία του κόμματος, ο Μπράουν κατάλαβε πως είχε μόνο δύο επιλογές: είτε να κοντραριστεί μαζί του διακινδυνεύοντας μια πιθανή ήττα είτε να καταλήξει σε συμφωνία.
Έλαβε το «χρίσμα» των Αμερικανών
Το «χρίσμα» από την Αμερική έλαβε χθες ο Γκόρντον Μπράουν. «Ξέρω ότι θα συνεργαστούμε πολύ πολύ καλά με τον Γκόρντον Μπράουν, όταν θα γίνει πρωθυπουργός», δήλωσε η υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Κοντολίζα Ράις.
Όμως, λιγότερη εμπιστοσύνη εμπνέει ο Μπράουν στους Βρετανούς ψηφοφόρους από ό,τι ο ηγέτης των Συντηρητικών Ντέιβιντ Κάμερον. Σύμφωνα με δημοσκόπηση του ΒΒC, μόνο το 30% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι ο Μπράουν είναι κοντά στον μέσο Βρετανό, έναντι 34% του Μπλερ και 40% του Κάμερον. Το 31% πιστεύει ότι είναι άξιος εμπιστοσύνης, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τον ηγέτη των Συντηρητικών το ποσοστό είναι 38%. Πάντως, η πλειονότητα των ερωτηθέντων (54%) βλέπει τον Γκόρντον να είναι περισσότερο φερέγγυος από τον Κάμερον (34%) και το 54% πιστεύει ότι έχει σταθερές αξίες.
«Πολιτική δεν σημαίνει να είσαι σελέμπριτι»
O Γκόρντον Μπράουν ανακοίνωσε επισήμως χθες την υποψηφιότητά του για την ηγεσία του Εργατικού Κόμματος. Υπογράμμισε ότι έχει «νέες ιδέες, όραμα και πείρα», συμπληρώνοντας: «Πρέπει να αλλάξουμε τον τρόπο που κυβερνάμε». Επίσης, πρόσθεσε: «Θα ακούω και θα μαθαίνω. Θα πασχίζω να ανταποκριθώ στις προσδοκίες των πολιτών». Τέλος, τόνισε ότι «πολιτική δεν σημαίνει να είσαι σελέμπριτι», φράση που θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως έμμεσο «καρφί» στον απερχόμενο πρωθυπουργό Τόνι Μπλερ, ενώ δεσμεύθηκε πως η κυβέρνησή του θα είναι πιο ανοιχτή και πιο συνεργάσιμη με τη Βουλή. Ερωτηθείς από δημοσιογράφο εάν είναι έτοιμος να απολογηθεί για τον πόλεμο στο Ιράκ, κάτι που ο Μπλερ έχει αρνηθεί να πράξει, ο Μπράουν αναγνώρισε λάθη, δίχως όμως να μιλήσει συγκεκριμένα, και παράλληλα ανέφερε πως η Βρετανία θα τηρήσει τη δέσμευσή της. Ωστόσο, τόνισε πως οι προσπάθειες θα πρέπει να επικεντρωθούν στην εθνική συμφιλίωση και στην οικονομική ανάκαμψη της χώρας.
ΓΝΩΜΗ Δύσκολοι καιροί για την Αριστερά
Δύσκολοι καιροί για την Αριστερά… και όχι μόνο στη Γαλλία. Πριν από έναν χρόνο έμοιαζε να έχει τον άνεμο ούριο. Σήμερα, τον έχει ενάντιο. Η ήττα της Σεγκολέν Ρουαγιάλ δεν απεικονίζει μόνο την αποτυχία των Γάλλων Σοσιαλιστών αλλά και την υποχώρηση της Σοσιαλδημοκρατίας σε πολυάριθμα κράτη της Ε.Ε. Αγγελιαφόρος της εξέλιξης αυτής ήταν η επιτυχία της Άνγκελα Μέρκελ στη Γερμανία, τον Σεπτέμβριο του 2005, παρ΄ ότι η νέα καγκελάριος νίκησε οριακά και παρ΄ ότι τα δύο μεγάλα κόμματα επέλεξαν να συνεργαστούν στο πλαίσιο ενός μεγάλου συνασπισμού. Στη Βρετανία, παίρνοντας ώθηση από τον Ντέιβιντ Κάμερον, οι Συντηρητικοί σηκώνουν ξανά το κεφάλι. Οι Εργατικοί είναι φυσικά ακόμα στην εξουσία, η δημοτικότητά τους όμως ακολουθεί ελεύθερη πτώση. Στο Βερολίνο, όπως και στο Λονδίνο, το κράτος πρόνοιας είναι ένας από τους στόχους της Δεξιάς. Η Μέρκελ έκανε εκστρατεία προκειμένου να μειωθεί σημαντικά ο ρόλος του. Ο Κάμερον ζητεί μια μεταρρύθμιση η οποία να «ενθαρρύνει την υπευθυνότητα» και να στρώσει ξανά τους πολίτες στη δουλειά. Οι παραχωρήσεις του Σρέντερ και του Μπλερ στον νεοφιλελευθερισμό δεν στάθηκαν αρκετές για να αφοπλίσουν τις επικρίσεις.Η «δεξιοποίηση» της Ευρώπης εκφράστηκε με τον πλέον συμβολικό τρόπο στη Σουηδία τον Σεπτέμβριο του 2006, όταν η Σοσιαλδημοκρατία ηττήθηκε από τους «νέους Συντηρητικούς» του Ράινφελτ στο όνομα της ανανέωσης του παλιού σκανδιναβικού μοντέλου, που θεωρείτο επί μακρόν υπόδειγμα στην Ευρώπη. Σε αυτήν τη διαδικασία υπάρχουν φυσικά και εξαιρέσεις: η Αριστερά κυβερνάει στην Ισπανία, την Ιταλία, την Πορτογαλία, την Ουγγαρία… Κάθε χώρα έχει τις ιδιαιτερότητές της. Η κρίση όμως αγγίζει σχεδόν όλα τα σοσιαλιστικά κόμματα. Στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, το αίτημα για τάξη και εξουσία που πυροδότησαν οι παγκόσμιες ανατροπές ευνοεί τη Δεξιά. Το σοσιαλδημοκρατικό μοντέλο δεν ανταποκρίνεται παρά μόνο ατελώς. Παραδοσιακά στηριζόταν σε δύο πυλώνες: έναν συμβιβασμό ανάμεσα στο κεφάλαιο και την εργασία, μια συμφωνία ανάμεσα στην εργατική τάξη και τις μεσαίες τάξεις. Όμως, η παγκοσμιοποίηση έθεσε τον πρώτο σε κίνδυνο ενώ η άνοδος των ανισοτήτων κατέστησε τη δεύτερη πιο προβληματική. Αυτήν τη δυσκολία πρέπει να επιλύσουν οι Σοσιαλδημοκράτες αν θέλουν να κατακτήσουν εκ νέου την κοινή γνώμη. Κάποιοι έχουν προχωρήσει σημαντικά στον δρόμο της ανανέωσης και άλλοι, όπως οι Γάλλοι, βρίσκονται μόνο στην αρχή.
ΓΝΩΜΗ Σαρκοζί: σωστός στα οικονομικά, λάθος στην κοινωνική δικαιοσύνη
Είναι αδύνατο να αρνηθούμε ότι τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Γαλλία είναι σοβαρά και δομικά- οι μικρές διορθώσεις δεν θα έχουν αποτέλεσμα. Η ανεργία στη Γαλλία ξεπερνά το 10% και σε αυτό το ποσοστό δεν περιλαμβάνεται ένας μεγάλος αριθμός ατόμων που έχουν συνταξιοδοτηθεί και για τις συντάξεις αυτές πρέπει να πληρώνει η νεώτερη γενιά. Το δημόσιο χρέος έχει φτάσει από το 20% του ΑΕΠ που ήταν το 1980 σε 66% σήμερα. Σχεδόν το 1/4 όσων είναι κάτω των 30 ετών στη Γαλλία δεν είχαν ποτέ πλήρη απασχόληση.
Δεν είναι να απορεί κανείς, λοιπόν, με το ότι τα ΜΜΕ είναι γεμάτα με ιστορίες νέων που φεύγουν εκτός Γαλλίας για να βρουν δουλειά. Μόνο στο Λονδίνο ζουν 400.000 Γάλλοι- ο πληθυσμός μιας μεγάλης γαλλικής πόλης. Μετά την αρνητική ψήφο στο δημοψήφισμα για το Ευρωσύνταγμα, η επιρροή της Γαλλίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει μειωθεί σημαντικά.
Ο Νικολά Σαρκοζί τα γνωρίζει όλα αυτά πολύ καλά. Το πρόβλημα είναι ότι το πρόγραμμά του προσφέρει μόνο τα μισά από όσα χρειάζεται η Γαλλία. Υποστηρίζει ότι η χώρα του αντιστέκεται στην αλλαγή και δίνει πολύ βάρος στην προστασία των υπαρχόντων προνομίων. Τονίζοντας το γεγονός ότι η Γαλλία υστερεί έναντι άλλων κρατών, θεωρεί ότι έχουν γίνει λίγα προκειμένου να ενισχυθεί η πρωτοβουλία και η επιχειρηματική δραστηριότητα.
Ξεχωρίζει τρεις τρόπους προκειμένου, σε οικονομικό επίπεδο, η χώρα να ξεφύγει από πολιτικές του παρελθόντος. Πρώτον, να αναγνωρίσει ότι ο πλούτος πρέπει να δημιουργηθεί πριν μοιραστεί. Οι αυστηροί εργατικοί νόμοι αποθαρρύνουν όσους θέλουν να φτιάξουν επιχειρήσεις. Δεύτερον, πρέπει να περιορισθούν τα υπερβολικά έξοδα του κράτους και να μπει τάξη στα δημοσιονομικά θέματα. Τρίτον, η ελεύθερη αγορά θα πρέπει να θεωρείται φίλος και όχι εχθρός. Αυτά ακριβώς χρειάζεται η Γαλλία.
Το άλλο μισό πρόγραμμα του Σαρκοζί είναι ανεπαρκές. Δεν ενδιαφέρεται για την κοινωνική δικαιοσύνη ή τον περιορισμό της ανισότητας. Βάζει την κοινωνική προστασία σε δεύτερη μοίρα. Χαρακτήρισε τους νέους που εξεγέρθηκαν στα προάστια «αποβράσματα» και ο συνδυασμός ελεύθερης αγοράς με ένα αυστηρό αστυνομικό κράτος δεν βοηθά στην αποφόρτιση της έντασης. Καθώς θα διαμορφώνει την κυβέρνησή του ο Σαρκοζί θα μπορούσε να δανειστεί μερικές σελίδες από το πρόγραμμα της αντιπάλου του Σεγκολέν Ρουαγιάλ. Ειδικά στα μέτρα για την κοινωνική προστασία, όπως η αύξηση του κατώτατου μισθού, η παροχή άτοκων δανείων στους νέους και η αύξηση των παροχών στους αναπήρους. Ένας καλός οιωνός για την πολιτική που θα ακολουθήσει ο Σαρκοζί είναι η ιδέα των «θετικών διακρίσεων» για τις μειονότητες. Παρ΄ όλα αυτά οι προοπτικές για τη Γαλλία είναι ανησυχητικές. Η οικονομική ανάπτυξη και η δημιουργία θέσεων εργασίας είναι ζωτικής σημασίας. Ας ελπίσουμε ότι ο Σαρκοζί θα καταλάβει πως όλα αυτά είναι απαραίτητα για την κοινωνική δικαιοσύνη.
Ο Άντονι Γκίντενς είναι σύμβουλος του Βρετανού πρωθυπουργού Τόνι Μπλερ και συγγραφέας του βιβλίου «Ο τρίτος δρόμος».
Google news
