Η Ιστορία επαναλαμβάνεται

«Για πολλά χρόνια, με το προηγούμενο βιβλίο της Ιστορίας ΣΤ΄ Δημοτικού τα παιδιά διδάσκονταν ότι το κρυφό σχολειό ήταν θρύλος και ότι η Επανάσταση δεν ξεκίνησε στις 25 Μαρτίου αλλά τον Φεβρουάριο του ΄21, από τη Μολδοβλαχία. Δεν μπορώ να καταλάβω γιατί γίνεται τόσο μεγάλη φασαρία για το νέο βιβλίο όσον αφορά αυτά τα ζητήματα», λέει στα «ΝΕΑ» η δασκάλα κ. Χριστίνα Γκέκη.

Oι αντιδράσεις για το νέο βιβλίο ακόμα δεν έχουν κοπάσει. Ωστόσο, αν ανατρέξει κανείς στις σελίδες του προηγούμενου βιβλίου Ιστορίας ΣΤ΄ Δημοτικού θα διαπιστώσει ότι οι κλέφτες ήταν ληστές που τάχθηκαν στο πλευρό της αντίστασης- χωρίς να προκληθεί ο παραμικρός θόρυβος!

Επίσης για τη Μικρασιατική Καταστροφή, αν και στο παλαιό βιβλίο γίνεται λόγος για «σφαγές που ακολούθησαν το κάψιμο της Σμύρνης», δεν αναφέρεται πουθενά ο όρος «γενοκτονία», όπως ζητούν εκείνοι που αντιδρούν στο νέο βιβλίο!

«Δεν πρέπει η κοινή γνώμη να παρασύρεται από τέτοιου είδους αντιδράσεις, οι οποίες δεν ευσταθούν αν εξετάσει κανείς το θέμα επιστημονικά», αναφέρει ο

ΔΥΣΚΟΛΟΙ ΟΡΟΙ

«Ο χρόνος των δύο ωρών ανά εβδομάδα δεν επαρκεί για δύσκολους όρους, όπως αναγέννηση και ουμανισμός» λένε δάσκαλοι

δάσκαλος Δημοτικού κ. Βασίλης Κελεσίδης. « Το νέο σύγγραμμα δεν ενθαρρύνει την παπαγαλία των παιδιών στο μάθημα της Ιστορίας, επί της ουσίας προσπαθεί να τα εισαγάγει στην έρευνα», αναφέρει η σχολική σύμβουλος κ. Μαρία Φλωράτου.  Λίγος ο χρόνος
Είναι χαρακτηριστικό ότι τα προβλήματα που αναφέρουν οι δάσκαλοι που διδάσκουν το νέο βιβλίο της Ιστορίας ΣΤ΄ Δημοτικού, αφορούν κυρίως την πυκνότητα της διδασκαλίας. «Σε ένα και μόνο μάθημα αναφέρονται οι έννοιες της αναγέννησης, του ουμανισμού, της θρησκευτικής μεταρρύθμισης και ο δάσκαλος πρέπει να τις αναπτύξει με τρόπο ώστε να γίνουν κατανοητές από παιδιά 12 ετών. Ο χρόνος των δύο ωρών ανά εβδομάδα που διδάσκεται το μάθημα της Ιστορίας δεν επαρκεί για να εξηγήσεις τόσο δύσκολους όρους», λέει η δασκάλα κ. Χριστίνα Γκέκη.

Το κρυφό σχολειό
«Αρκετά συζητήσαμε για τη συχνότητα αναφοράς της λέξης “ιερομόναχος”, λες και αν το πεις πολλές φορές “πιάνει” περισσότερο», αναφέρει η επίκουρη καθηγήτρια Σύγχρονης Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας κ. Ιωάννα Λαλιώτου. «Η έμφαση που δίνει ένα βιβλίο στη μία ή την άλλη πτυχή της Ιστορίας, σπάνια μπορεί να ποσοτικοποιηθεί με αυτό τον τρόπο ή να αποδοθεί μόνο σε ένα ζήτημα, όπως για παράδειγμα η ύπαρξη ή ο μύθος του κρυφού σχολειού. Αυτό για το οποίο μιλούμε σήμερα, είναι η ουσία και το περιεχόμενο της εκπαίδευσης που θέλουμε να έχουν οι επόμενες γενιές στη χώρα μας. Θέλουμε μια Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση που θα ετοιμάζει θρησκόληπτους στρατιώτες ή μια εκπαίδευση που θα ετοιμάζει πολίτες με διανοητικές και πνευματικές ανησυχίες και ευαισθησίες;», αναρωτιέται η κ. Λαλιώτου. Ενεργός συμμετοχή
Όπως υποστηρίζει η δασκάλα Ιστορίας κ. Μ. Δρακάκη, «είχαμε συνηθίσει μέχρι τώρα το μάθημα της Ιστορίας να γίνεται με μεγάλης διάρκειας αφήγηση από τον δάσκαλο και οι μαθητές να αποστηθίζουν τα κείμενα.

Τώρα, με τη νέα μέθοδο διδασκαλίας μικραίνει το κομμάτι της αφήγησης και πλέον πρωταγωνιστικό ρόλο έχουν οι ιστορικές πηγές. Έτσι, μπορεί να παράγεται ιστορική γνώση με την ενεργό συμμετοχή των μαθητών», σημειώνει η κ. Δρακάκη.


[ ΓΝΩΜΗ ] Γιατί τώρα τόσος θόρυβος για το βιβλίο

Κατευθύνσεις κατανόησης και όχι απαντήσεις μπορούν να δοθούν για τους λόγους που δημιουργείται σήμερα τόσος θόρυβος για το βιβλίο της ΣΤ΄ Δημοτικού:

Α.Βαραίνει η πολιτικο-πολιτισμική συγκυρία: χαμηλών τόνων παρεμβάσεις της Εκκλησίας στο παρελθόν, έντονα παρεμβατική τα τελευταία χρόνια (ταυτότητες κ.ά., αφορισμοί από τα πιο επίσημα χείλη του Αρχιεπισκόπου- «γενίτσαροι» όσοι αποτολμούν να υποστηρίξουν το (σχετικά) αληθινό ως συνταγματικά πατριωτικό και όχι το ψευδές ή φανταστικό ως ηθικοπλαστικά εθνικό).

Β. Πολιτικό περιβάλλον τροποποιημένο ως προς τους συσχετισμούς ισχύος ιδιαίτερα στη Βόρεια Ελλάδα (Δημαρχία και Νομαρχία Θεσσαλονίκης), όπου βιβλία αποπέμπονται νοητικά στο πυρ το εξώτερον- έχουν προηγηθεί οι αποφάσεις των συμβουλίων(βιβλίο Μαζάουερ για τη Θεσσαλονίκη αποκλειστικά και μόνο για την πολυπρισματική του προσέγγιση ενός που ανατρέπει τις αναδρομικά μονότροπες εθνικοποιημένες κοινότοπες αφηγήσεις της πόλης).

Γ.Το μιντιακό περιβάλλον σήμερα έχει τροποποιηθεί. Μετά την έκρηξη ραδιοσταθμών, ακολούθησε η άνθηση των τηλεοπτικών καναλιών, έτσι ώστε την τελευταία δεκαπενταετία όποιο θέμα «πουλάει», εκπέμπεται ανταγωνιστικά και μετά ξεθυμαίνει.

Δ.Η εκμετάλλευση από το υπαρκτό εθνικιστικό λόμπι των αντιδράσεων δασκάλων και γονιών στο καινούργιο που φέρνει ως προς τη διδακτική μέθοδο το συγκεκριμένο βιβλίο. E.Συγκριτικά με αντίστοιχα βιβλία Ιστορίας, στο παρελθόν δεν ετίθετο καν θέμα ως προς το εάν ήσαν «εθνικώς ορθά». Σήμερα μέσα από μια αδικαιολόγητα βαθιά ανασφάλεια (ξένοι, μετανάστες και μόνιμα ο κατ΄ εξοχήν απειλητικός άλλος, ο Τούρκος), τα ερωτήματα τίθενται με όλο και μεγαλύτερη ένταση ως προς το «ποιοι είμαστε» σε αντιδιαστολή με τα σχηματικά, απλοϊκά και μυθολογικά που διδαχθήκαμε. Καιρός είναι μέσα στο ευρύτερο βαλκανικό και ευρωπαϊκό πλαίσιο που λειτουργούμε, όπως και για την εσωτερική μας ανάγκη, να αναδιατάξουμε τις δυνάμεις μας και τα κονδύλια πιο δημιουργικά, και να ξεφύγουμε από διπολικά σχήματα που αναπαράγουν νωχελικά και ανούσια φίλους και εχθρούς, αλλά χωρίς να στρογγυλεύουμε τις βραχείες χρονικά αιματηρές κορυφώσεις (και όχι μόνο εναντίον μας) αλλά και χωρίς να μας διαφεύγουν οι μεγάλες ιστορικές διάρκειες αλληλεπίδρασης και σύγκρασης των βαλκανικών πολιτισμών (βυζαντινά και οθωμανικά αυτοκρατορικά πλαίσια).

Ο Στέφανος Πεσμαζόγλου είναι καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου