«Γνωρίζεις μία χώρα μόνο όταν βρεθείς στις φυλακές της»

«Κανείς δεν ξέρει πραγματικά ένα έθνος», έχει πει ο Νέλσον Μαντέλα, «μέχρι να βρεθεί μέσα στις φυλακές του». Την περασμένη εβδομάδα, έχοντας συμπληρώσει περισσότερο από ένα χρόνο κατά τον οποίο ζούσα στις ΗΠΑ χωρίς να καταλαβαίνω τη χώρα, απέκτησα- έστω προσωρινά- το κύρος πρώην φυλακισμένου.
Πλέον μπορώ να μοιραστώ εμπειρίες και γνώσεις που μπορεί κάποιος να αποκτήσει μόνο αν δεχθεί επίθεση από την Αστυνομία και περάσει ώρες πίσω από τα σίδερα- και όχι με ορισμένα από τα πιο διεστραμμένα και πιο στερημένα κατακάθια της αμερικανικής κατώτερης τάξης.

Για κάποιον όπως εγώ, που είμαι ένας χαμηλών τόνων μεσήλικος καθηγητής με συνήθειες… υπεράνω πάσης υποψίας και λεπτοκαμωμένος, επρόκειτο για μία σοκαριστική, τραυματική και βαθιά εκπαιδευτική εμπειρία. Όλα άρχισαν το πρώτο μου πρωινό στην Ατλάντα της Τζόρτζιας, όπου θα συμμετείχα στο ετήσιο συνέδριο

ΦΕΛΙΠΕ ΦΕΡΝΑΝΤΕΖ ΑΡΜΕΣΤΟ

Οι αστυνομικοί τον έδειραν και τον συνέλαβαν επειδή δεν χρησιμοποίησε τη διάβαση πεζών

της Αμερικανικής Ιστορικής Ένωσης. Άθελά μου διέσχισα ένα δρόμο σε ένα σημείο όπου αργότερα έμαθα πως ήταν μη επιτρεπτή διάβαση. Είχα δει πολλούς πεζούς να το κάνουν πριν από εμένα, δεν υπήρχαν καθόλου αυτοκίνητα και δεν υπήρχε κανένας κίνδυνος ούτε για μένα ούτε για κανέναν άλλον. Προφανώς, όπως έμαθα αργότερα, η πράξη αυτή αποτελεί ποινικό αδίκημα στην Πολιτεία της Τζόρτζιας. Ωστόσο, εγώ δεν ήξερα ότι είχα κάνει κάτι στραβό.

Ευθεία πρόκληση
Ένας νεαρός με φουσκωτό μπουφάν με σταμάτησε ισχυριζόμενος πως είναι αστυνομικός, αλλά χωρίς φανερή απόδειξη της ιδιότητάς του. Ο ένας άρχισε να ζητάει από τον άλλον την ταυτότητά του. Εγώ θεώρησα τη στάση του- πρόκειται για την καθιερωμένη στάση αστυνομικού στην Ατλάντα- απειλή και άσκηση βίας εις βάρος μου. Αυτός- υποθέτω- παρεξήγησε τη συνηθισμένη συμπεριφορά ενός παλαιομοδίτη Ευρωπαίου διανοουμένου κάποιας ηλικίας και τη θεώρησε ευθεία πρόκληση.

Η συμπεριφορά του με μπέρδευε προτού ακόμα εκείνος χάσει την υπομονή του μαζί μου: προτού με κλωτσήσει στα πόδια, με χτυπήσει στο πρόσωπο ρίχνοντας κάτω τα γυαλιά μου, προτού πέσει πάνω μου ρίχνοντάς με στο έδαφος, με τη βοήθεια άλλων τεσσάρων ή πέντε γεροδεμένων αστυνομικών που ξαφνικά εμφανίστηκαν στο προσκήνιο, προτού σκίσει το παλτό μου, σκορπίσει τα βιβλία μου στον υπόνομο και μου βάλει χειροπέδες.

Έπειτα με φόρτωσαν σε ένα άθλιο και βρώμικο όχημα μαζί με κάποιους άλλους μάλλον τρομακτικούς συγκρατουμένους και μετά έμεινα οκτώ ώρες στο εξευτελιστικό, τρομακτικό περιβάλλον στο κρατητήριο της Αστυνομίας στο κέντρο της πόλης, όπου πέρασα όλες τις ταπεινώσεις: φωτογραφήσεις, δακτυλικά αποτυπώματα, ιατρική εξέταση, ιδιαίτερα ταπεινωτική σωματική έρευνα και την τρέλα να μην καταλαβαίνω τίποτε- ούτε γιατί ήμουν εκεί ούτε πώς θα μπορούσα να βγω από εκεί.

Αν τα είχα καταφέρει να φτάσω στο συνέδριο της Ιστορικής Ένωσης, μπορεί να είχα μάθει για τη παραγωγή σίκαλης τον Μεσαίωνα ή για την αστρονομία τον 17ο αιώνα. Αντί γι΄ αυτά, έμαθα πολλά για τη σύγχρονη Αμερική. Πρώτον, έμαθα ότι η Αστυνομία στην Ατλάντα είναι βάρβαρη, βίαιη και εκτός ελέγχου. Η βία που έζησα ήταν η χειρότερη του προστατευμένου βίου μου. Ωστόσο, οι δρόμοι της πόλης περιλαμβάνονται στους πιο επικίνδυνους στον κόσμο και η αστυνόμευσή τους πρέπει να είναι ένας αγριευτικός τρόπος ζωής.

Στη φυλακή
Από τη στιγμή που μπήκα στη φυλακή, ανακάλυψα μια καλύτερη πλευρά της Ατλάντας. Το κέντρο κράτησης είναι περίεργο- ένα είδος πανδαιμόνιου με χάος, ένα τρελοκομείο όπου η τρέλα είναι φυσιολογική ώστε τίποτε δεν μοιάζει τρελό. Δεν έχει παράθυρα και είναι βρώμικο, αλλά είναι παράξενα ασφαλές, αποκομμένο και απόκοσμο σαν το πιθάρι του Διογένη, ένα σκοτεινό μέρος που βοηθάει τη σκέψη- γιατί δεν υπάρχει τίποτε άλλο να κάνεις εκεί ανάμεσα στις ανακρίσεις, τις εξετάσεις και τα κηρύγματα από τον αξιωματικό υπηρεσίας για την αναγκαιότητα της καλής συμπεριφοράς.

Στη φυλακή δεν είδα κανένα στοιχείο της βίας που χαρακτηρίζει τους δρόμους. Άρχισα να υποψιάζομαι ότι ορισμένα από τα αποβράσματα που ήταν συγκρατούμενοί μου, είχαν επίτηδες επιδιώξει να συλληφθούν προκειμένου να γλιτώσουν από τους δρόμους και να εισέλθουν σε αυτό τον ειρηνικό και ανθρώπινο κόσμο. Και μετά συνάντησα το καλύτερο από όλα τα στοιχεία της Αμερικής, όταν βρέθηκα στα δικαστήρια: το Δικαστικό Σώμα. Στον δικαστή χρειάστηκαν μόλις λίγα λεπτά για να καταλάβει ότι ήμουν το θύμα της υπόθεσης και όχι ο υπαίτιος και να διακηρύξει την αθωότητά μου. Ο Φελίπε Φερνάντεζ-Αρμέστο είναι Βρετανός ιστορικός και συγγραφέας.


Μία βίαιη, ηλίθια και επικίνδυνη δύναμη

ΕΓΙΝΑ ένα είδος παραδείγματος σε μια μικρογραφία ενός κλασικού αμερικανικού διλήμματος: της «συνταγματικής ισορροπίας», όπως το αποκαλούν οι Αμερικανοί, ανάμεσα στην εκτελεστική εξουσία και τη δικαστική επίβλεψη. Έτσι, το δικό μου μικρής σημασίας περιστατικό μοιάζει με αυτό που συμβαίνει στον κόσμο επί εποχής Τζορτζ Μπους. Ο πλανήτης αστυνομεύεται από μια βίαιη, άδικη, ηλίθια και επικίνδυνη δύναμη.

Χρειαζόμαστε παγκόσμιους θεσμούς δικαιοσύνης και δικαστές με το επίπεδο ανθρωπιάς και σοφίας του Αμερικανού δικαστή μας για να προστατέψουμε τον κόσμο.