Έρχεται «κρύο» από Τουρκμενιστάν

Όποιος Ευρωπαίος δεν ξέρει προς τα πού πέφτει το Τουρκμενιστάν, θα το μάθει πολύ σύντομακαι ίσως μέσα στο καταχείμωνο. Ο θάνατος του Τουρκμένου ηγέτη Σαπαρμουράτ Νιγιάζοφ απειλεί την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης με μια νέα κρίση φυσικού αερίου.

Oιδιόρρυθμος «αρχηγός των Τουρκμένων», όπως τον αποκαλούσαν οι συμπατριώτες του, δεν άφησε πίσω του κανέναν στο τιμόνι του αυταρχικού κράτους του, που σχεδίαζε να αυξήσει τις εξαγωγές φυσικού αερίου προκειμένου να βοηθήσει τη ρωσική Gazprom να ανταποκριθεί στις ενεργειακές ανάγκες της Ευρώπης (τις οποίες καλύπτει κατά το ένα τέταρτο). Τώρα αναμένεται μια άγρια πάλη για την εξουσία στο Τουρκμενιστάν ανάμεσα σε φιλοαμερικανικές και φιλορωσικές δυνάμεις. Θα δούμε άραγε πάλι άλλη μια από εκείνες τις «χρωματιστές επαναστάσεις» που συγκλόνισαν την Ουκρανία και τη Γεωργία πριν από μερικά χρόνια; Πάντως, αυτή τη φορά δεν θα υπάρχει πια ο «μεγάλος αρχηγός»,

ΑΠΕΙΛΗ

Ίσως ξανανοίξουν οι πληγές της κρίσης του περασμένου Ιανουαρίου, όταν η Gazprom έκοψε την παροχή αερίου προς Ουκρανία και Ευρώπη

ο μοναδικός άνθρωπος που έπαιρνε αποφάσεις στις διαπραγματεύσεις για το φυσικό αέριο.

Το Τουρκμενιστάν κάλυψε το κενό που άφησε πριν από ένα χρόνο η διένεξη ανάμεσα στην Ουκρανία και τη Ρωσία και η κρατική Gazprom της Ρωσίας διοχετεύει φυσικό αέριο από το Τουρκμενιστάν κατ΄ ευθείαν στην Ουκρανία, υποχρεώνοντας την ασιατική χώρα να αποδεχτεί τη χαμηλή τιμή που είναι διατεθειμένο να καταβάλει το Κίεβο. «Αν από τον θάνατο του Νιγιάζοφ προκύψει πολιτική αστάθεια και κοινωνική αναταραχή, αυτό μπορεί να οδηγήσει στη διακοπή της παροχής φυσικού αερίου προς την Ουκρανία», λένε αναλυτές της Deutsche Βank.

Κανένα σχόλιο
Σε μια τέτοια περίπτωση, η Ουκρανία θα υποχρεωθεί να αποταθεί πάλι στην Gazprom για να καλύψει τα 41 δισ. κυβικά μέτρα που παίρνει από το Τουρκμενιστάν. Έτσι, λένε οι αναλυτές, θα ξανανοίξουν οι πληγές που άφησε πίσω της η κρίση του περασμένου Ιανουαρίου, όταν η Gazprom είχε τρομάξει την Ευρώπη κόβοντας την παροχή φυσικού αερίου προς την Ουκρανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Gazprom δεν είχε κάνει ακόμη χθες κανένα σχόλιο σχετικά με τον θάνατο του Νιγιάζοφ. Πολλοί αναλυτές λένε ότι, έστω και αν η αρχική περίοδος αποδειχτεί σταθερή, οι πιο μακροπρόθεσμες εξελίξεις στο Τουρκμενιστάν, το οποίο ο Νιγιάζοφ κυβέρνησε με σιδηρά πυγμή και προσωπολατρία επί 20 χρόνια, διαγράφονται αβέβαιες.

Εκτός από την τροφοδότηση της Ουκρανίας με φυσικό αέριο, ο Νιγιάζοφ σχεδίαζε την κατασκευή ενός αγωγού μέσω Αφγανιστάν και Πακιστάν προς την Ινδία και ενός άλλου προς την Κίνα, ώστε η χώρα του να μην είναι απόλυτα εξαρτημένη από τις εξαγωγές προς την Ευρώπη. Το Τουρκμενιστάν έχει τα μεγαλύτερα αποθέματα φυσικού αερίου στην Κεντρική Ασία και από τα μεγαλύτερα του κόσμου.


Το «μεγάλο έπαθλο» για τρεις χώρες

«ΠΙΣΤΕΥΩ ΟΤΙ το φυσικό αέριο θα συνεχίσει να ρέει, τουλάχιστον κατά τη μεταβατική περίοδο» λέει ο Μάικλ Κότερ, ο οποίος διετέλεσε πρεσβευτής των ΗΠΑ στο Τουρκμενιστάν. «Η Gazprom δεν πρόκειται να επιτρέψει τη διακοπή του».

Ο θάνατος του προέδρου του Τουρκμενιστάν ασφαλώς θα προκαλέσει ανταγωνισμό ανάμεσα στη Ρωσία, τις ΗΠΑ και την Κίνα για την πρόσβαση στα αποθέματα φυσικού αερίου της πρώην σοβιετικής χώρας. «Το Τουρκμενιστάν γίνεται ξανά ένα σημαντικό κομμάτι στο νέο μεγάλο παιχνίδι» λέει ο Κρις Γουίφερ της Αlfa Βank, αναφερόμενος στον ανταγωνισμό της Ρωσίας με την Αγγλία για τον έλεγχο της Κεντρικής Ασίας τον 19ο αιώνα. «Θα είναι το μεγάλο έπαθλο».


Είχε απαγορεύσει την ηχογραφημένη μουσική και…τα χρυσά δόντια!

Ο ΕΚΚΕΝΤΡΙΚΟΣ δικτάτορας του Τουρκμενιστάν Σαπαρμουράτ Νιγιάζοφ απεβίωσε χθες σε ηλικία 66 ετών. Είκοσι χρόνια, από τότε που ήταν ακόμη σοβιετική δημοκρατία, κυβέρνησε τη «χώρα της αιώνιας λιακάδας». Το Τουρκμενιστάν μπορεί να θρηνεί, αλλά οι λάτρεις της όπερας, του μπαλέτου, του τσίρκου, των συναυλιών, ακόμη και αυτοί που τους αρέσει να ακούνε ραδιόφωνο μέσα στο αυτοκίνητό τους σίγουρα θα έχουν στήσει χορό. Όλα αυτά ο Νιγιάζοφ τα είχε απαγορεύσει. Αποστρεφόταν τα χρυσά δόντια και την ηχογραφημένη μουσική. Και όπως θυμάται ένας από τους τελευταίους δυτικούς που είχε την ευκαιρία να τον επικρίνει για τα ανθρώπινα δικαιώματα, έτρεφε μια παράξενη αντιπάθεια για τις γενειάδες. Ο αρχηγός των Τουρκμένων είχε ξαναβαφτίσει με το δικό του όνομα τον μήνα Ιανουάριο, έναν μετεωρίτη, μια μάρκα εγχώριων καρπουζιών, ένα λιμάνι της Κασπίας θάλασσας και φυσικά το αεροδρόμιο. Την ίδια τύχη είχαν ένας πλανήτης στον αστερισμό του Ταύρου, ένας κρατήρας της Σελήνης και μια οροσειρά. Στο μήνα Απρίλιο χάρισε το όνομα της μητέρας του. Ο Νιγιάζοφ είχε ξοδέψει εκατομμύρια σε ματαιόδοξα έργα, μεταξύ των οποίων ένας χρυσοποίκιλτος ανδριάντας του που στρέφεται ώστε να αντικρύζει πάντοτε τον ήλιο. Ό,τι και αν τους επιφυλάσσει το μέλλον μετά τον θάνατο του δικτάτορα, πολλοί Τουρκμένοι σίγουρα θα νιώθουν ανακούφιση για το τέλος ενός από τα πιο παράδοξα καθεστώτα του πλανήτη.