Και το πεζοδρόμιο έχει καρδιά

Δεν φεύγει κανείς από το σπίτι του για να πάει να δουλέψει με χαρά στο
πεζοδρόμιο ή στον δρόμο. Εκτεθειμένος διαρκώς καθώς είναι, θα ευχόταν από τα
βάθη της καρδιάς του να βλέπανε στη θέση του αντί για τον ίδιον έναν άλλον.
Για δευτερόλεπτα ενδέχεται να συναντήσει κανείς έναν γνωστό του σ’ ένα μέρος
που τον εκθέτει, κι αισθάνεται αυτομάτως τη σχέση του μ’ αυτόν να καταργείται
ή να καταρρέει. Αν συναντήσει κανείς έναν επαίτη σ’ έναν άλλον χώρο από τον
«φυσικό» του (σε ένα τρόλεϊ ή σε μια καφετέρια), θα δυσκολευτεί να θυμηθεί,
όσο κι αν προσπαθήσει, πού ακριβώς τον έχει συναντήσει. Μεταβαλλόμαστε όλοι
μας ανάλογα με τον χώρο που μέσα του υπάρχουμε κι ο χώρος της δουλειάς είναι
εκείνος που, αποφασιστικότερα, μας διαμορφώνει.

Το πόσο δυσάρεστη είναι η «συνθήκη» του δρόμου, ως χώρος εργασίας, φαίνεται
απ’ το ό,τι δεν θα συναντήσει κανείς σ’ αυτόν μετριοπαθείς, «μεσαίες»
συμπεριφορές. Αν προσέξουμε καλύτερα, θα παρατηρήσουμε πως όσοι δουλεύουν στον
δρόμο, η συμπεριφορά τους έχει έναν χαρακτήρα δουλικό, υποταγής, ή είναι μια
συμπεριφορά επιθετική, αλαζονική και, συχνά, χυδαία. Το μεροκάματο, όταν
«κερδίζεται» μέσα στον τρόμο της «έκθεσης», κάνει τους ανθρώπους ή
παρακλητικούς ή άξεστους. Δεν υπάρχει χώρος για τις ευγένειες που υποθάλπουν
οι τέσσερις τοίχοι και που αποδείχνονται, εκ των πραγμάτων, πλασματικές. Αλλά
δεν υπάρχει και τίποτε πιο εξοντωτικό από το να ξέρεις ότι πρέπει να
παρακαλέσεις (και, μάλιστα, όχι μια φορά, αλλά συνεχώς), για να μπορέσεις να
ζήσεις.

Ο καθένας θα είχε σκεφτεί μ’ έναν αντίστοιχο τρόπο, αν έβλεπε στην οδό
Πανεπιστημίου έναν αστυνομικό μ’ ένα χαρτί στο χέρι να το επισείει σ’ έναν
κουλουροπώλη ενώ, σημειωτέον, για χρόνια η θέση του τελευταίου παραμένει η
ίδια. Τον κουλουροπώλη να εκλιπαρεί τη συμπαράσταση των περαστικών
κραυγάζοντας τις ανάγκες του, τον αστυνομικό να θεωρεί, φαίνεται, πως θα
γελοιοποιηθεί αν δεν εξαντλήσει την αυστηρότητά του. Απομένει, ωστόσο, ν’
αναρωτιέται κανείς τι κάνει τον αστυνομικό να μην αντιλαμβάνεται ότι η δουλειά
του είναι συγγενικότερη με εκείνη του κουλουροπώλη από ό,τι με τη δουλειά ενός
καλά προστατευμένου εργαζόμενου, αφού και οι δυο τους δουλεύουν στον δρόμο. Τι
είδους «παιχνίδι» είναι αυτό που, ενώ η κοινή «συνθήκη» του δρόμου θα έπρεπε
να τους ενώνει, κάνει τον αστυνομικό να μεταβάλλει σε «θέαμα» τον κουλουροπώλη
και τον ίδιον να λογαριάζει τη «θεαματοποίησή» του μικρή, ή ανύπαρκτη, αφού ο
καθένας θα τη συναρτούσε με το «απρόσωπο» της στολής του κι όχι με τον ίδιον
ως φυσικό πρόσωπο. Η στεντόρεια φωνή μπορεί να φαίνεται πιο σύμφωνη με το
«πνεύμα» του δρόμου, αλλά ο ψίθυρος ή η εχέμυθη ανταλλαγή ανάμεσα στον
κουλουροπώλη και τον αστυνομικό θα τους έδειχνε ν’ αντιλαμβάνονται τη θέση
τους ως εξόχως ξεχωριστή – που πραγματικά είναι.

Όσοι δουλεύουν στον δρόμο (κουλουρτζήδες, πόρνες, οδοκαθαριστές, μικροπωλητές)
δικαιούνται, στην αντιμετώπιση και τη μεταχείρισή τους, έναν ψίθυρο και μια
διακριτικότητα, ακόμη κι αν με την προϋπόθεση αυτή φαίνεται δύσκολη η
συνεννόηση μαζί τους. Όσο πιο εκτεθειμένος είναι κανείς ως «διαφορετικός»,
τόσο πιο πολύ το σύνολο, ή και το τμήμα των ανθρώπων, που έρχεται σε επαφή
μαζί του πρέπει να του συμπεριφέρεται σαν να τον θεωρεί αναπόσπαστο μέλος του.
Ακόμη κι όταν κάνει ό,τι μπορεί κανείς για να υπογραμμίσει τη
«διαφορετικότητά» του, κατά βάθος τον σεβασμό και τη διακριτικότητα είναι που ζητάει.

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η Λέξη».