ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Η κρίση που θα συνεχίζεται

Στην πρωινή εκπομπή του Mega είδα τη μαθήτρια από το υπό κατάληψη Ενιαίο
Λύκειο Κερκύρας.

Είχε στείλει στο κανάλι μια επιστολή συνοδευόμενη από το έργο του Munch «
Κραυγή». Ένα αλλιώτικο τηλε-οπτικό παράθυρο. Αριστερά η Έλενα, η νεαρή
μαθήτρια, δεξιά ο πίνακας με την παραμορφωμένη από την αγωνία φυσιογνωμία της
φιγούρας που φράζει με τα χέρια τα αυτιά της, πλάι στις ράγες του τρένου.

Άκουσα τη φωνή της «υποκινούμενης» μαθήτριας να μιλά για το πώς βιώνει τη
συνεχιζόμενη κατάληψη, για το ψυχολογικό κόστος, για τον παραλληλισμό που
κάνει με την κραυγή του πίνακα, «μια κραυγή αγωνίας», είπε, «που όμως δεν
βγαίνει από τα στόματά μας». Έτσι χαρακτήρισε τον εαυτό της και τους
συμμαθητές της, τους «ανώριμους», «υποκινούμενους», «άστοχους» και «ανίδεους»
συμμαθητές της. Είμαστε κλεισμένοι μέσα, είπε, και η ζωή έξω συνεχίζεται. Δεν
είμαι βέβαιη αν την άκουσα να λέει στο φευγαλέο και αναπάντεχο πέρασμά της από
τα συνήθη ύποπτα παράθυρα κάτι σαν «πώς να ζήσουμε έτσι».

Δεν εμπόδισα τον εαυτό μου να αναρωτηθεί – η αλήθεια είναι όχι χωρίς
χαιρεκακία – πόσοι από τους επικριτές των καταληψιών στα σχολεία γνωρίζουν τον
Munch και αν είναι σε θέση ακόμα και αν τον γνωρίζουν να κάνουν μια τόσο
προσωπική ανάγνωση του πίνακα.

Έπειτα η εκπομπή τελείωσε.

Στο μυαλό μου ήλθε μια αίσθηση αδικίας. Μήπως, ο καθένας μας με τον δικό του
τρόπο, από τη δική του μεριά, κακοποιεί αυτή τη νεολαία; Μήπως με απερισκεψία
σπεύδουμε να την ακυρώσουμε, βλέπε να την αφανίσουμε;

Στον νου μου ήλθε ένα νεανικό γκράφιτι κάπου στα Εξάρχεια. «Δεν είναι τα
πτυχία, δεν είναι οι βαθμοί, εκείνο που μας λείπει είναι η
ζωή».

Θα μου πείτε, μα είναι δυνατόν, εδώ η Παιδεία καίγεται και εσύ κάθεσαι και
ασχολείσαι με έναν πίνακα ζωγραφικής και ένα γκράφιτι; Πού είναι οι προτάσεις
σας, πού είναι η ρεαλιστική πρόταση εξόδου από την κρίση; Θα σας πω ναι! Η
πρότασή μου είναι να αναλογισθεί η κυβέρνηση πρωτίστως πόσο το αίτημα μιας
αναβαθμισμένης Παιδείας σίγουρα σχετίζεται με τα μεγάλα αλλά και τα ταπεινά
μιας ρεαλιστικής καθημερινότητας. Μιας καθημερινότητας, που αρχίζει από τη
μείωση των δαπανών για την Παιδεία, τα άθλια κτίρια, φθάνοντας μέχρι τις
ανύπαρκτες κιμωλίες, τις αυτο-χρηματοδοτούμενες φωτοτυπίες, αλλά και το
εμπόριο που ασύστολα ανθεί εντός και εκτός κάθε εκπαιδευτικού δημόσιου
ιδρύματος – ο εκφυλισμός της γνώσης σε ανταλλάξιμο εμπόρευμα και ο αφανισμός
του ελεύθερου χρόνου. Όσο όμως και αν είναι σημαντικά όλα αυτά, που γίνονται
ακόμα πιο σημαντικά από την απουσία διαλόγου και την αδυναμία μιας έστω
στοιχειώδους εμ-πάθειας με τα νέα παιδιά, η κρίση αυτή δεν παύει να έχει ως
αυθεντικό υποκινητή της αυτή την άλλη μη διαφαινόμενη βία. Τη βία ενός
αβέβαιου και σκοτεινού μέλλοντος που περιμένει όλα αυτά τα έγκλειστα παιδιά
στα υπό κατάληψη σήμερα σχολεία. Ναι, χάνουν μαθήματα. Σκεφτείτε όμως τι δεν
θα σταματήσουν να χάνουν μέχρις ότου αποφοιτήσουν από το σχολείο ή το
πανεπιστήμιο ή τη ζωή…

Ψιλά γράμματα, θα μου πείτε. Θα έχετε δίκιο. Κάπου εκεί όμως μέσα σε αυτά τα
ψιλά γράμματα παίζεται και χάνεται το παιχνίδι της ζωής τους. Τα αιτήματα των
νέων, τα όποια αιτήματα, είναι προπετάσματα ενός καπνού που κρύβει την άβυσσο.
Να γιατί η κρίση της Παιδείας δεν θα τελειώσει όταν τελειώσει η κρίση.

Η Φωτεινή Τσαλίκογλου είναι καθηγήτρια στο Τμήμα Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου.