SΟS για τους λιλιπούτειους κατοίκους των πάγων

Είναι μικροσκοπικά πλάσματα, προσφέρονται σε τεράστιες ποσότητες από την
υδάτινη αγκαλιά της φύσης και, παρά το αμελητέο μέγεθός τους, αποτελούν το
βασικό είδος διατροφής για πολλά είδη ψαριών και ζώων της θάλασσας. Η απειλή
εξαφάνισής τους όμως δεν αφήνει και πολλά περιθώρια αισιοδοξίας. Τα σύγχρονα
σκάφη αλιείας φαίνεται πως δεν υπολόγισαν την ύπαρξή τους απειλώντας, εκτός
από τα ίδια τα κριλ, και δεκάδες άλλα είδη πανίδας της θάλασσας.

Δεν είναι μόνον η θεαματική εικόνα των παγετώνων της που καθιστά την
Ανταρκτική μοναδική στο πολύχρωμο παζλ του πλανήτη. Στην παγωμένη γειτονιά της
βρίσκει καταφύγιο αιώνες τώρα και το πολυάριθμο βασίλειο των μικρών διάφανων
κριλ – πλάσματα που ζουν και πολλαπλασιάζονται κυρίως για να υποστηρίζουν τη
ζωή άλλων ζώων. Το SOS έρχεται σήμερα από αυτό το βασίλειο. Το βασίλειο των
κριλ.

Μοιάζουν με μικρές γαρίδες και το βάρος τους είναι μικρότερο από το βάρος
ενός… συνδετήρα, ωστόσο αποτελούν το κύριο πιάτο για εκατοντάδες είδη ζώων
και πουλιών των θαλασσών. Είναι το «βούτυρο και το ψωμί τους» και σερβίρεται
ανεξάντλητα όλες τις ώρες της ημέρας και της νύχτας. Προσφέρεται μάλιστα
μαζικά, σε σμήνη που μπορούν να φτάσουν τα 30.000 κριλ ανά κυβικό μέτρο.
Ψάρια, πιγκουίνοι, φώκιες, μέχρι και φάλαινες τρέφονται με κριλ της
Ανταρκτικής. Σίγουρα ελπίζουν να μην τους λείψει ποτέ, όμως αυτό δεν είναι
βέβαιο πια.

Οι στόλοι. Τα τελευταία πενήντα χρόνια, τα πλούσια νερά του Νότιου
Ωκεανού έχουν προσελκύσει στόλους αλιευτικών σκαφών που, πέραν των άλλων,
ψαρεύουν κριλ με τα οποία τροφοδοτούν τις αγορές με το βασικό γεύμα των
σολομών του ιχθυοτροφείου. Η μαζική αλιεία μικροσκοπικών καρκινοειδών όμως δεν
είναι η μοναδική απειλή. Μια νέα γενιά τεχνολογικά υπερσύγχρονων σκαφών
αλιείας που είναι εξοπλισμένα με αντλίες εκκένωσης δεν κάνουν διακρίσεις στις
ποσότητες των κριλ που βγάζουν από το νερό. Η διαχείριση των θεμάτων που
άπτονται της διατήρησης των ειδών της Ανταρκτικής περιλαμβάνεται στη Σύμβαση
για τη Διατήρηση των Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων της Ανταρκτικής (CCAMLR), που
άρχισε να ισχύει το 1982 και εντάσσεται στη Συνθήκη της Ανταρκτικής. Τα 24
μέλη της περιλαμβάνουν την Αυστραλία, τη Νέα Ζηλανδία, την Αργεντινή, τη Νότια
Αφρική, τη Νορβηγία, την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα, τις ΗΠΑ και την Ε.Ε.

Τα κριλ της Ανταρκτικής αποτελούν το… κύριο πιάτο για πιγκουίνους, ψάρια, φώκιες, ακόμη και φάλαινες

Οι δεσμεύσεις. Παρά τη δέσμευση των χωρών να προχωρήσουν στη λήψη
ρυθμιστικών μέτρων και κανονισμών για την προστασία των θαλάσσιων οργανισμών
της Ανταρκτικής, ο χρόνος στην περίπτωση των κριλ μετράει αντίστροφα, γράφει
στην «Ιντερνάσιοναλ Χέραλντ Τρίμπιουν» ο Κλίφτον Κέρτις, διευθυντής ιδρύματος
για την προστασία του κριλ στην Ανταρκτική. Και στην επόμενη συνάντηση των
μελών της Συνθήκης, τον Οκτώβριο στην Αυστραλία, το θέμα θα πρέπει να λυθεί
άμεσα.

Μέχρι τότε τα κριλ θα συνεχίζουν να προστατεύουν το εύθραυστο περιβάλλον της
Ανταρκτικής. Πιστοί σύμμαχοι του ανθρώπου και σε θέματα οικολογίας θα
συνεχίσουν να κολυμπούν την ημέρα προς την επιφάνεια των ωκεανών, τρεφόμενα με
φυτοπλαγκτόν. Τη νύχτα, θα κατευθύνονται στα αχανή βάθη τους, παρασύροντας
μαζί τους τη μόλυνση από την ατμόσφαιρα του πλανήτη στον πυθμένα. Σύμφωνα με
υπολογισμούς των ειδικών, τα κριλ απαλλάσσουν την ατμόσφαιρα από διοξείδιο του
άνθρακα ίσο με τις εκπομπές 35 εκατ. αυτοκινήτων ετησίως.

Πρωταγωνιστής της τροφικής αλυσίδας

ΤΟ ΚΡΙΛ αποτελεί σημαντικό πρωταγωνιστή της τροφικής αλυσίδας. Το κριλ
της Ανταρκτικής τρέφεται με φυτοπλαγκτόν. Έτσι, μεγαλύτερα ζώα και πουλιά που
δεν μπορούν να τραφούν με άλγη, καταναλώνουν με τη σειρά τους τα κριλ, τα
οποία αποτελούν και το βασικό είδος της διατροφή τους.

Αρνητικές συνέπειες. Διαταραχές στο οικοσύστημα που περιορίζουν τον
πληθυσμό των κριλ μπορούν να έχουν αρνητικές και μακροπρόθεσμες συνέπειες για
το θαλάσσιο ζωικό βασίλειο. Όταν, για παράδειγμα, ένα είδος μονοκύτταρης άλγης
– coccolithophore – εντοπίστηκε σε μεγάλες ποσότητας στη Θάλασσα Μπέρινγκ το
1998, τα κριλ δεν μπορούσαν να τραφούν από αυτήν και ο πληθυσμός τους μειώθηκε
σημαντικά.

Χάθηκαν οι σολομοί. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να περιοριστούν και άλλα
θαλάσσια είδη στην περιοχή, περιλαμβανομένου και του σολομού, ο οποίος δεν
επέστρεψε εκείνη την εποχή στους ποταμούς της Αλάσκας.

LINKS: * www.pewtrusts.com/ , * www.ccamlr.org/

Επιμέλεια: Στέφανος Κρίκκης, Ρένα Δημητρίου