Κύκλωμα μεσαζόντων «μεθάει» τις τιμές των ελληνικών κρασιών

Ξεκινά από το αμπέλι σε χαμηλή τιμή, φθάνει στο ράφι σε πολλαπλάσια και στο
εστιατόριο σε υψηλότερη. Τι συμβαίνει στο ενδιάμεσο; Αναλαμβάνει δράση ένα
σύστημα μεσαζόντων, το οποίο παραμένει ανεξέλεγκτο όσο και οι τιμές του
κρασιού. Τελικά το κύκλωμα καρπώνεται μέχρι και 80% της τιμής του.

Το ελληνικό κρασί «εκτοπίζεται» από τα ράφια των αλυσίδων και τα τραπέζια των
εστιατορίων (τα οποία δουλεύουν με υπέρογκα κέρδη), καθώς αντικαθίσταται από
φθηνότερα εισαγόμενα.

Τα εστιατόρια αγοράζουν, για παράδειγμα, τη φιάλη προς 7 ευρώ και την πωλούν
προς 30 ευρώ, δηλαδή 300% πάνω. Και αυτό, ενώ οι αμπελουργοί πωλούν την πρώτη
ύλη σε τιμές… 1996. Υπάρχουν μάλιστα εστιατόρια που πωλούν το εμφιαλωμένο
ελληνικό κρασί με περιθώριο κέρδους που υπερβαίνει ακόμη και το 400% ή και
μεγαλύτερο. Όσο για τις αλυσίδες λιανικής, προμηθεύονται τη φιάλη π.χ. προς 5
ευρώ και τη διαθέτουν στο ράφι έναντι 10 ευρώ, κέρδος 100%. Στα σούπερ μάρκετ
το ελληνικό κρασί είναι μέχρι και δύο φορές ακριβότερο από το εισαγόμενο όπως
και στα εστιατόρια, ανάλογα βέβαια και με την τιμολογιακή πολιτική που
ακολουθείται σε κάθε περίπτωση.

Αβέβαιο μέλλον

Ως αποτέλεσμα, παρά τις αλλεπάλληλες βραβεύσεις του ελληνικού κρασιού στο
εξωτερικό και τα σύγχρονα οινοποιεία που έχουν δημιουργηθεί τα τελευταία
χρόνια, η κατανάλωσή του μειώνεται συνεχώς και το μέλλον προδιαγράφεται
αβέβαιο.

Χαμένοι φυσικά, εκτός από τους καταναλωτές, είναι και οι αμπελουργοί που
πωλούν το προϊόν τους σε τιμές προ δεκαετίας… Είναι χαρακτηριστικό ότι φέτος
η μέση τιμή σταφυλιού για τον παραγωγό δεν πρόκειται να ξεπεράσει τα 35 λεπτά
το κιλό, ενώ πριν από 10 χρόνια η μέση τιμή έφτανε τα 38 λεπτά. Και αυτό παρ’
ότι το κρασί που θα παραχθεί αναμένεται ότι θα είναι πολύ καλής ποιότητας,
αφού την άνοιξη και το καλοκαίρι οι συνθήκες ήταν ιδανικές στις περισσότερες
αμπελουργικές περιοχές της χώρας.

Αιτία για την πτώση των τιμών παραγωγού είναι η αύξηση της φετινής παραγωγής
κρασιού, τα υψηλά αποθέματα από προηγούμενα χρόνια που έχουν τα οινοποιεία
στις δεξαμενές τους και η συνεχής μείωση της κατανάλωσης από τα ελληνικά
νοικοκυριά. Τα προαναφερόμενα και οι αθρόες εισαγωγές κρασιού, εμφιαλωμένου
και χύμα, οι παράνομες προσμείξεις και οι παράνομες φυτεύσεις αμπέλων
συνθέτουν ένα δυσοίωνο σκηνικό για το μέλλον της πλειονότητας των
αμπελοκαλλιεργητών, που επειδή παράγουν «φθηνού ή μεσαίου» κόστους ποικιλίες,
αδυνατούν να ανταγωνιστούν τα φθηνότερα κρασιά τρίτων χωρών.

Τέσσερις φορές πάνω στα εστιατόρια

Εκεί που η κατάσταση ξεφεύγει εντελώς είναι στα εστιατόρια, όπου για να φτάσει
μια φιάλη στο τραπέζι μας μεσολαβούν δύο μεσάζοντες: ο διανομέας που δουλεύει
με κέρδος της τάξεως του 30% και θα το πωλήσει στον χονδρέμπορο, ο οποίος
κερδίζει επιπλέον 16%. Ο οινοποιός πωλεί τη φιάλη του ερυθρού οίνου προς 4,97
ευρώ στον διανομέα, αυτός τη διανέμει προς 6,46 ευρώ στον χονδρέμπορο και ο
τελευταίος προς 7,50 ευρώ στο εστιατόριο. Το μεγάλο «φούσκωμα» της τιμής
αρχίζει από εδώ και πέρα. Η φιάλη των 7,50 ευρώ φτάνει στον καταναλωτή προς
22,5 ή και 30 ευρώ, δηλαδή αυξημένη κατά 300% – 400%. Το βασικό επιχείρημα των
εστιατόρων είναι πως το επάγγελμα περνάει κρίση και ότι, αντίθετα με άλλα μέρη
του κόσμου όπου τα τραπέζια ενός μαγαζιού γεμίζουν δύο και τρεις φορές το ίδιο
βράδυ, στην Ελλάδα γεμίζουν μόνο μία. Η πραγματικότητα είναι ότι το εστιατόριο
στην Ελλάδα έχει μάθει να «βγάζει» το κόστος ενός ολόκληρου γεύματος κυρίως
από το κρασί. «Φουσκώνει» λοιπόν την τιμή στην οποία αγόρασε τη φιάλη τρεις ή
και… τέσσερις φορές.

Πώς σκαρφαλώνουν οι τιμές

Χαρακτηριστικό είναι αυτό που συμβαίνει με τον ερυθρό οίνο Νάουσας Ονομασίας
Προέλευσης (ΟΠΑΠ). Η φιάλη στο ράφι του σούπερ μάρκετ πωλείται 10 ευρώ και στο
εστιατόριο 30 ευρώ, η πρώτη ύλη όμως κοστίζει στον οινοποιό 0,50 ευρώ το κιλό.
Πώς φτάνουμε από τα 50 λεπτά στα 10 ευρώ; Κατ’ αρχάς προστίθενται το κόστος
οινοποίησης για να γίνει το σταφύλι μούστος (0,70 ευρώ ανά φιάλη), το κόστος
παλαίωσης σε βαρέλι (0,50 ευρώ), τα υλικά συσκευασίας – το μπουκάλι, η ετικέτα
και ο φελλός – (0,80 ευρώ), τα χρηματοοικονομικά έξοδα (0,75 ευρώ), το κόστος
προώθησης (0, 50 ευρώ) και τέλος, τα γενικά έξοδα του οινοποιού, δηλαδή τα
εργατικά και άλλα λειτουργικά (0,50 ευρώ). Σύνολο για τον οινοποιό, 4,25 ευρώ
η φιάλη. Επειδή δουλεύει με κέρδος 0,72 ευρώ, πωλεί το μπουκάλι στο σούπερ
μάρκετ προς 4,97 ευρώ.

Εδώ υπεισέρχεται ο ρόλος του μεσάζοντα. Ο διανομέας αγοράζει το κρασί χονδρικά
από τους παραγωγούς και το πωλεί σε σούπερ μάρκετ, σε χονδρεμπόρους ή
απευθείας σε εστιατόρια. Δουλεύει για παράδειγμα με κέρδος 25% (1,25 ευρώ) και
πωλεί τη φιάλη προς 6,22 ευρώ στη λιανεμπορική αλυσίδα.

Σειρά έχει το σούπερ μάρκετ. Τα περιθώρια κέρδους με τα οποία δουλεύει
κυμαίνονται σε 30% – 35% και εκτιμάται ότι θα μεγαλώσουν τα επόμενα χρόνια,
όσο το λιανεμπόριο θα γιγαντώνεται. Αυτό το μεικτό περιθώριο αφορά σε μεγάλο
βαθμό τις «παροχές» που δίνουν οι οινοποιοί προς την αλυσίδα και κυρίως το
πιστωτικό σημείωμα τζίρου, δηλαδή το «ενοίκιο» που πληρώνουν για την παρουσία
τους στο ράφι, συνήθως στα τέλη κάθε έτους. Αφορά επίσης τις πάσης φύσεως
προβολές και προωθητικές ενέργειες στο ράφι, τα logistic costs της αλυσίδας,
το λεγόμενο «πλάνο αγορών» (περισσότερες φιάλες για συγκεκριμένες περιόδους)
κ.ά. Εν κατακλείδι το κόστος μεταφράζεται σε επιπλέον 2,18 ευρώ, ανεβάζοντας
την τελική τιμή της φιάλης στα 8,40 ευρώ και με τους φόρους, στα 10 ευρώ.