Μισή συγγνώμη από τον Πάπα

Προσπάθειες για εκτόνωση της κρίσης έκανε χθες ο Πάπας, εκφράζοντας βαθιά
λύπη για την οργή που προκάλεσαν δηλώσεις του στον μουσουλμανικό κόσμο.

Πάπας Βενέδικτος ΙΣΤ’. Αναλυτές υποστηρίζουν πως έκανε συνειδητή προσπάθεια να προκαλέσει το Ισλάμ

Ο Πάπας Βενέδικτος ΙΣΤ’ υπογράμμισε πως τα αποσπάσματα από ένα μεσαιωνικό
κείμενο για τον ιερό πόλεμο τα οποία χρησιμοποίησε την περασμένη Τρίτη σε
ομιλία του στο Πανεπιστήμιο του Ρέγκενσμπουργκ, στη Βαυαρία, δεν αντανακλούν
τις προσωπικές απόψεις του. Ωστόσο δεν είναι σίγουρο ότι οι αντιδράσεις θα
κοπάσουν, τουλάχιστον για τις επόμενες ημέρες, καθώς πολλές φωνές, ιδιαίτερα
στον αραβικό κόσμο, υψώνονται απαιτώντας από τον Πάπα να ζητήσει συγγνώμη και
όχι απλώς να εκφράσει τη λύπη του. Λίγο πριν μιλήσει χθες ο Πάπας, το Ιράν
είχε ήδη διαμαρτυρηθεί επισήμως στον πρεσβευτή τού Βατικανού στην Τεχεράνη,
είχαν γίνει επιθέσεις εναντίον εκκλησιών στη Δυτική Όχθη και, στη Σομαλία, μια
Ιταλίδα μοναχή σκοτώθηκε σε επίθεση που πιθανόν να συνδέεται με την κρίση. Δύο
ένοπλες ιρακινές οργανώσεις απείλησαν με αντίποινα το Βατικανό, ενώ σήμερα
Ιρανοί φοιτητές σχεδιάζουν να διαδηλώσουν έξω από την έδρα του νούντσιου του
Βατικανού (πρεσβεία) στην Τεχεράνη. Από την άλλη πλευρά, οι Αδελφοί
Μουσουλμάνοι της Αιγύπτου δήλωσαν πως θεωρούν την εξήγηση που έδωσε χθες ο
Πάπας επαρκή. «Λυπάμαι βαθύτατα για της αντιδράσεις που προκάλεσε σε μερικές
χώρες ένα σύντομο απόσπασμα της ομιλίας μου που θεωρήθηκε προσβλητικό για την
ευαισθησία των πιστών μουσουλμάνων, ενώ επρόκειτο για ένα απόσπασμα
μεσαιωνικού κειμένου που κατ’ ουδένα τρόπο εκφράζει την προσωπική σκέψη μου.
Ελπίζω αυτό να κατευνάσει τα πνεύματα και να αποσαφηνίσει το πραγματικό νόημα
της ομιλίας μου, που στο σύνολό της ήταν μια πρόσκληση σε ειλικρινή διάλογο»,
δήλωσε χθες ο Πάπας μιλώντας σε 2.000 προσκυνητές στη θερινή κατοικία του στο
Καστελγκαντόλφο.

Μελετημένη η πρόκληση

ΤΗΝ ΠΕΡΑΣΜΕΝΗ Τρίτη, μιλώντας στο Πανεπιστήμιο του Ρέγκενσμπουργκ στη
γενέτειρά του τη Βαυαρία, όπου πραγματοποίησε επίσκεψη, ο Πάπας Βενέδικτος
ΙΣΤ’ επικαλέσθηκε ένα μεσαιωνικό κείμενο στο οποίο ο αυτοκράτορας του
Βυζαντίου Μανουήλ Β’ Παλαιολόγος λέει πως ο Προφήτης Μωάμεθ έφερε μόνο «κακό
και απανθρωπιά». Γιατί όμως ο Πάπας έκανε τέτοια δήλωση; Δεν μπορούσε άραγε να
προβλέψει τον σάλο που θα επακολουθούσε;

Αρκετοί αναλυτές επισημαίνουν πως μίλησε ως ο καθηγητής Θεολογίας που ήταν
κάποτε και όχι ως Πάπας που πρέπει να ζυγίζει προσεκτικά τα λόγια του. Μερικοί
υποστηρίζουν πως έκανε συνειδητή προσπάθεια να προκαλέσει το Ισλάμ. Ο Ρίτσαρντ
Όουεν των «Τάιμς» αναφέρει πως έξι μήνες αφότου διαδέχθηκε τον Πάπα Ιωάννη
Παύλο Β’, ο Βενέδικτος είχε συγκαλέσει διήμερο συνέδριο με θέμα το Ισλάμ, τη
Δύση και τον Χριστιανισμό στο οποίο πήραν μέρος δυτικοί που ειδικεύονται στον
μουσουλμανικό κόσμο. Στο τέλος του συνεδρίου, ο Πάπας κατέληξε στο συμπέρασμα
ότι είναι καιρός για μια «πιο σθεναρή» προσέγγιση του Ισλάμ, που στη
«φανατική» ή «βίαιη» μορφή του συνιστά κίνδυνο για τη Δύση. Το πρόβλημα, είπε
ο Πάπας, είναι πως, αντίθετα από τον Χριστιανισμό που διαχωρίζει «τα του
Καίσαρος» από «τα του Θεού», το Ισλάμ επιδιώκει «να εφαρμόσει τους νόμους του
Κορανίου σε κάθε έκφανση της κοινωνικής ζωής». Μεταξύ των δύο θρησκειών, λίγα
πνευματικά ή θρησκευτικά κοινά σημεία υπάρχουν, φέρεται να είπε. Γι’ αυτό, ο
Χριστιανισμός μπορεί να απευθύνεται στο Ισλάμ μόνον ως «μία κουλτούρα» και να
του υπενθυμίζει «να σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα».

Τον καιρό των Παλαιολόγων

* Ο ΜΑΝΟΥΗΛ Β’ Παλαιολόγος (φωτογραφία) βασίλευσε από το 1391 έως το 1425
και ανήκει στην τελευταία δυναστεία που βασίλευσε στην Κωνσταντινούπολη πριν η
Πόλη αλωθεί από τους Τούρκους.

* ΗΤΑΝ Ο ΜΟΝΑΔΙΚΟΣ αυτοκράτορας του Βυζαντίου που επισκέφθηκε τη Γαλλία
και τη Βρετανία ζητώντας υποστήριξη από τη Δύση εναντίον των Οθωμανών. Ήταν
επίσης συγγραφέας πολυάριθμων θεολογικών βιβλίων.

* ΤΟΝ ΚΑΙΡΟ ΠΟΥ ΠΕΘΑΝΕ ο πατέρας του, ο Ιωάννης Ε’ Παλαιολόγος, ο
Μανουήλ ήταν «όμηρος» στην αυλή του Οθωμανού σουλτάνου, στο πλαίσιο του
καθεστώτος υποτέλειας που είχε εγκαινιάσει ο πατέρας του.

* ΔΙΕΦΥΓΕ ΣΤΗΝ Κωνσταντινούπολη το 1392 για να διεκδικήσει το στέμμα
του, αλλά δύο χρόνια μετά ο Βαγιαζήτ πολιόρκησε την Πόλη. Στη διάρκεια αυτής
της οκταετούς πολιορκίας ο Μανουήλ διατύπωσε τις σκέψεις του για το Ισλάμ, που
επικαλέσθηκε ο Πάπας Βενέδικτος.