[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

ΔΕΚΑ XPONIA από τον θάνατό του, ο Ανδρέας Παπανδρέου εξακολουθεί να
αποτελεί σημείο αναφοράς για μεγάλη κατηγορία Ελλήνων. Και αποτελεί οπωσδήποτε
ξεχωριστό κεφάλαιο της ελληνικής ιστορίας. Έζησα από πιο κοντά, στη δεκαετία
του 1980, τη διαδρομή του A. Παπανδρέου στην Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκή
Κοινότητα τότε). Είναι γεγονός ότι ο Ανδρέας Παπανδρέου δεν αποδεχόταν αρχικά
τη λογική και αναγκαιότητα της ευρωπαϊκής ενοποίησης στο περιεχόμενο και
πρότυπο πάνω στο οποίο είχε αναπτυχθεί. Στον διπολικό τότε κόσμο, η σύγκρουση
Ουάσιγκτον – Μόσχας, οι σχέσεις Ανατολής – Δύσης (που αποτελούσαν το μόνιμο
θέμα της agenda των Ευρωπαϊκών Συμβουλίων και πάνω στο οποίο μιλούσε πάντοτε ο
Ανδρέας Παπανδρέου), οι σχέσεις (ανεπτυγμένου) Βορρά και (αναπτυσσόμενου)
Νότου, οι σχέσεις Κέντρου και Περιφέρειας συγκροτούσαν το πακέτο θεμάτων που
προσδιόριζε, στο μυαλό του Ανδρέα Παπανδρέου, την ιστορική δυναμική που
απαιτούσε κατανόηση, διαχείριση, ανατροπή. H ευρωπαϊκή ενοποίηση εντασσόταν σ’
αυτή τη δυναμική. H άνοδος του Ανδρέα Παπανδρέου (και του ΠΑΣΟΚ) στην εξουσία
συνέπεσε, ως γνωστόν, με την ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα
(1981). Και, παρά την αφετηριακή επιφυλακτική τοποθέτηση τόσο απέναντι στο
φαινόμενο της ενοποίησης όσο και στη συμμετοχή της Ελλάδας σ’ αυτό, η
εναλλακτική πολιτική προσέγγιση που ακολούθησε ο Ανδρέας Παπανδρέου για τη
συγκρότηση της Κοινότητας/Ένωσης αποδείχτηκε ευεργετική τόσο για τη μετεξέλιξη
της ίδιας της Κοινότητας όσο και για την Ελλάδα. Κεντρικό στοιχείο της
προσέγγισης αυτής υπήρξε η έννοια της «σύγκλισης», οικονομικής και κοινωνικής,
προκειμένου «η Κοινότητα των άνισων επιπέδων διαβίωσης να λειτουργήσει ως
σύστημα ανάπτυξης για όλες τις χώρες μέλη της, μεγάλες ή μικρές». H προσέγγιση
αυτή υπήρξε ο παράγοντας που οδήγησε στα Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα
(ΜΟΠ) και στη νέα διαρθρωτική πολιτική (πακέτα Delors). Με το τέλος της
δεκαετίας του 1980, ο A. Παπανδρέου είχε όμως αναγνωρίσει και
επιχειρηματολογούσε υπέρ του μετασχηματισμού της Ευρωπαϊκής Κοινότητας σε
Πολιτική Ένωση με κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας, κ.λπ. Σε
ομιλία του στη Μαδρίτη (10/12/1990) τόνισε ότι η «… οικοδόμηση της Πολιτικής
Ένωσης προϋποθέτει την επεξεργασία ενός καταστατικού χάρτη που θα προβλέπει
τον ομοσπονδιακό χαρακτήρα της Ευρωπαϊκής Ενοποίησης…».

Ο Π. K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος
του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.