H μυστική συμφωνία για τα πυρηνικά

H αμερικανική κυβέρνηση τηρεί σιγήν ιχθύος αναφορικά με τα προγράμματα
παραγωγής πυρηνικών όπλων της Ινδίας, του Ισραήλ και του Πακιστάν. Χάρη σε
έγγραφα που αποχαρακτηρίστηκαν πρόσφατα, το γιατί – τουλάχιστον όσον αφορά το
Ισραήλ – ήρθε επιτέλους στο φως.

H πηγή που φωτίζει το θέμα είναι η έρευνα των Άβνερ Κοέν και Ουίλιαμ Μπερ, οι
οποίοι αναφέρουν τα ευρήματά τους στο τελευταίο τεύχος του «Δελτίου των
Ατομικών Επιστημόνων» (Bulletin of the Atomic Scientists, τεύχος Μαΐου –
Ιουνίου 2006).

Έτος 1969. H CIA είναι πεπεισμένη πέραν πάσης αμφιβολίας ότι το Ισραήλ
προχωρεί προς την απόκτηση πυρηνικών όπλων. Ο νεοεκλεγείς πρόεδρος Νίξον ξέρει
πως το λογικότερο είναι να πει στο νεαρό ακόμη κράτος να περιορίσει την
ατομική έρευνά του στο πεδίο της πυρηνικής ενέργειας και όχι των όπλων. Και,
αν αυτό αρνηθεί, να εξετάσει το ενδεχόμενο να επιβάλει κυρώσεις, για
παράδειγμα εμπάργκο στις πωλήσεις αμερικανικών όπλων στο Ισραήλ.

H έρευνα. H αμερικανική κυβέρνηση αποφασίζει ωστόσο πως η προσέγγιση
αυτή θα προκαλούσε υπερβολική εσωτερική πολιτική αναταραχή. Επιλέγει αντ’
αυτού να κάνει ένα παζάρι με την πρωθυπουργό του Ισραήλ Γκόλντα Μεΐρ. Ο Λευκός
Οίκος θα κάνει τα στραβά μάτια. Δεν θα δημοσιοποιήσει πως γνωρίζει ότι το
Ισραήλ διεξάγει έρευνες για να κατασκευάσει πυρηνικά όπλα, αλλά σε αντάλλαγμα
το Ισραήλ δεν θα ανακηρύξει ποτέ τον εαυτό του πυρηνική δύναμη και δεν θα
προβεί ποτέ σε πυρηνική δοκιμή, συνοψίζει ο Εχσάν Μασούντ, ο οποίος
παρουσιάζει την έρευνα των Κόεν και Μπερ στην ιστοσελίδα openDemocracy.

Το Ισραήλ άρχισε την πυρηνική έρευνα το 1958, παράλληλα με την κατασκευή, με
γαλλική βοήθεια, του κέντρου πυρηνικών ερευνών της Ντιμόνα. Το Ισραήλ θεωρούσε
λογικό να επιδιώξει να αποκτήσει πυρηνικά μετά το Ολοκαύτωμα και καθώς
περιτριγυριζόταν από γείτονες οι οποίοι θα προτιμούσαν να μην υπήρχε. Οι ΗΠΑ
έδειξαν κατανόηση. Δύο διαδοχικές αμερικανικές κυβερνήσεις, αυτές του Τζων Φ.
Κέννεντυ και του Λίντον Τζόνσον, οργάνωσαν στις αρχές της δεκαετίας του 1960
τακτικές επιθεωρήσεις στη Ντιμόνα για να επιβεβαιώσουν ότι η έρευνα αφορούσε
ειρηνικές εφαρμογές και όχι πυρηνικά όπλα. Αλλά το Ισραήλ έκρυβε καλά τις
δραστηριότητες που δεν ήθελε να γνωστοποιηθούν και το 1966 ήταν πλέον σαφές
πως η χώρα μπορούσε, αν το ήθελε, να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.

H δέσμευση. Τον Νοέμβριο του 1968, εξελέγη στην προεδρία ο
Ρεπουμπλικάνος υποψήφιος Ρίτσαρντ Νίξον. Ο σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας του
νέου προέδρου, ο Χένρι Κίσινγκερ, αλλά και ο ίδιος ο Νίξον, δεν ήθελαν να
αντιπαρατεθούν άμεσα με το Ισραήλ για το θέμα των πυρηνικών. Έτσι, απλώς
αποδέχθηκαν τη στάση του.

Οι Κόεν και Μπερ επισημαίνουν πως το γεγονός αυτό φανερώνει πόσο λίγο έχει
αλλάξει από τότε μέχρι σήμερα η προσέγγιση του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος στις
διεθνείς υποθέσεις. Πόσο λίγο η κυβέρνηση Νίξον – Κίσινγκερ σεβόταν την
πολυμέρεια – ακόμη και τότε που οι ΗΠΑ βρίσκονταν σε μια παγκόσμια
αντιπαράθεση με τη Σοβιετική Ένωση και τους συμμάχους της. Καταδεικνύει
επιπλέον τη μανιχαϊστική αντίληψη των σκληροπυρηνικών συντηρητικών των ΗΠΑ,
για τους οποίους ο κόσμος είναι χωρισμένος σε φίλους (αυτούς που εμπιστεύονται
σε κάθε περίσταση) και σε εχθρούς (αυτούς που δεν εμπιστεύονται, ανεξάρτητα
από τον αριθμό των διεθνών συνθηκών που έχουν υπογράψει). H συμφωνία του Νίξον
με την Γκόλντα Μεΐρ αποτελεί θρίαμβο του προσωπικού συμφέροντος επί αξιών όπως
η δικαιοσύνη, η εντιμότητα, η συνέπεια και η ηθική.

TA ΠΡΟΣΩΠΑ

Γκόλντα Μεΐρ

Γεννήθηκε το 1898 στο Κίεβο και πέθανε το 1978 στην Ιερουσαλήμ. Μέλος του
Κόμματος Μαπάι, από το οποίο προήλθε αργότερα το Εργατικό Κόμμα, διετέλεσε
υπουργός Εξωτερικών (1956-1966) και πρωθυπουργός (1969-1974).

Ρίτσαρντ Νίξον

Γεννήθηκε το 1913 στη Γιόρμπα Λίντα της Καλιφόρνιας και πέθανε το 1994 στη Νέα
Υόρκη. Ήταν Ρεπουμπλικανός και διετέλεσε αντιπρόεδρος των ΗΠΑ (1953-1961), ενώ
το 1968 εξελέγη πρόεδρος και επανεξελέγη το 1972. Κατά τη διάρκεια της θητείας
του προώθησε τη σύναψη σχέσεων με την Κίνα και έθεσε τέλος στον Πόλεμο του
Βιετνάμ. Παραιτήθηκε το 1974 λόγω του σκανδάλου Ουότεργκεϊτ.

Χένρι Κίσινγκερ

Γεννήθηκε το 1923 στο Φιρτ της Βαυαρίας. Διετέλεσε σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας
του Νίξον από το 1968 και υπουργός Εξωτερικών από το 1973 ώς το 1977. Από τους
κυριότερους διαμορφωτές της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ, διαπραγματεύθηκε τη
συμφωνία ειρήνης με το Βιετνάμ, για την οποία τιμήθηκε το 1973 με το Νόμπελ
Ειρήνης.