Δρόμοι

Κανένα κτίσμα…

… στη Γερμανία δεν έχει καταστεί τόσο πανίσχυρο σύμβολο όσο η Πύλη του
Βρανδεμβούργου. Πουθενά αλλού, η ιστορία δεν συμπυκνώνεται τόσο πολύ οπτικά
όσο σε αυτή την Πύλη, στην παλιά πόλη του Βερολίνου ούτε στο Ράιχσταγκ ή στη
Βαϊμάρη, και ασφαλώς ούτε στη Βόννη. Το συλλογικό φωτογραφικό άλμπουμ της
χώρας περιλαμβάνει δυσάρεστες, αλλά και εντυπωσιακές, φωτογραφίες: νικηφόρους
και ηττημένους στρατούς, Γερμανούς και Γάλλους πρίγκιπες αγκαλιασμένους με τις
θεότητες της μετόπης, ναζιστικές ορδές με αναμμένους πυρσούς, εργάτες με
κόκκινες σημαίες, έναν Αμερικανό πρόεδρο να προσπαθεί να ανοίξει την Πύλη με
τον ρητορικό του λόγο, πλήθη να χορεύουν εύθυμα επάνω στο Τείχος. Οι πρωσικές
κολόνες είναι το σύμβολο της γερμανικής μνήμης.

H Πύλη…

… δεν είναι ένας προορισμός είναι ένα άνοιγμα, ένα πέρασμα. Οι άνθρωποι δεν
πηγαίνουν στην Πύλη του Βρανδεμβούργου· περπατούν, κάνουν πορείες ή περνούν
μέσα από αυτήν. Όλοι οι περαστικοί, είτε στρατιώτες είτε διαβάτες, κάτι έχουν
αφήσει πίσω τους περνώντας ανάμεσα από τις πέντε κολόνες, έναν μοναδικό
«φόρο», που κατέστησε την Πύλη πολύτιμο αγαθό, ένα πολιτικό εικόνισμα, του
οποίου η αλληγορική, προστιθέμενη, αξία προσέδωσε στοιχεία ανεκτίμητα. Οι
μεγάλες ποσότητες συμβολικού κεφαλαίου, που έχουν συσσωρευθεί εκεί, παρακινούν
πολλούς να το εκμεταλλευθούν: διαδηλωτές, ροκ σταρ, σκηνοθέτες,
μαραθωνοδρόμους. H Πύλη έχει μετατραπεί σε ένα είδος παιδικής χαράς της
γερμανικής δημοκρατίας.

Οι νεοναζί…

… μόνο δεν έπρεπε να πάνε εκεί. Αυτή η ιδέα είχε εξαπλωθεί στη Γερμανία, όχι
μόνο στις τοπικές αρχές του Βερολίνου. Ακόμη και ο καγκελάριος Σρέντερ είχε
ταχθεί πριν από πέντε χρόνια υπέρ της απαγόρευσης των διαδηλώσεων γύρω από την
περιοχή της Πύλης του Βρανδεμβούργου. Ασφαλώς, είναι αποκρουστικό θέαμα να
βλέπει κανείς στρατιές από ξενοφοβικούς και νεοναζί να παρελαύνουν εκεί.
Ξαναζωντανεύει το φάντασμα της 30ής Ιανουαρίου 1933, όταν ο Χίτλερ έγινε
καγκελάριος. Και η απαγόρευση των διαδηλώσεων δεν είναι άσχετη με την
απαγόρευση της λειτουργίας του ακροδεξιού κόμματος NPD. Ακόμη, όμως, και αυτή
η λέξη «verboten» έχει τη δική της συμβολική σημασία, αναγνωρίσιμο σύμβολο του
ναζισμού, όχι μόνο στη Γερμανία, αλλά και σε όλες τις χώρες που είχαν
περιέλθει υπό την κατοχή του Γ’ Ράιχ.

H ιδέα…

… της απαγόρευσης των διαδηλώσεων είναι διαποτισμένη από ένα κινδυνολογικό
πνεύμα, όπως διαπιστώνει η εφημερίδα «Φρακφούρτερ Αλγκεμάινε». Μολονότι κανείς
δεν αμφισβητεί τα κίνητρα, αφού έτσι το κράτος θα γλιτώσει το κόστος της
αστυνομικής παρουσίας, υπάρχει πάντοτε ο κίνδυνος το προτεινόμενο φάρμακο να
προκαλέσει περισσότερες βλάβες από τη νόσο που προορίζεται να καταπολεμήσει. H
δημιουργία μιας ζώνης απαγόρευσης όλων των διαδηλώσεων περιορίζει την
ελευθερία και αντιστρέφει τη σχέση ανάμεσα στην εξαίρεση και στον κανόνα. H
συμβολική σημασία της Πύλης του Βρανδεμβούργου την καθιστά φυσικό προορισμό
των διαδηλωτών, και όχι απαγορευμένη ζώνη. Άλλωστε, σωρεία άλλων απαγορεύσεων
δεν εμπόδισαν τους νεοναζί να απειλούν σήμερα ακόμη και τη διεξαγωγή του
παγκόσμιου κυπέλλου ποδοσφαίρου στη Γερμανία.