Πήρε φωτιά το σπίτι του γείτονα

Μέρες που είναι, ας το «φιλοσοφήσουμε» λιγάκι. Ο μεγαλύτερος παραλογισμός στην
ιστορία της ανθρωπότητας είναι να μην έχει αντιληφθεί ο άνθρωπος, ως σήμερα,
πως, οποιαδήποτε συμπεριφορά διατηρεί ο καθένας προς τους άλλους, την ίδια,
ακριβώς, θα εισπράξει, όταν θα έρθει η σειρά του να πονέσει. Πώς είναι δυνατόν
να πιστεύει πως ενώ αδιαφορεί (ή και επιχαίρει ακόμη) με την δυστυχία των
άλλων, όταν ο ίδιος δυστυχήσει, οι άνθρωποι γύρω του θα σταθούν προσοχή!
Φανερώνει μιαν απίστευτη μωρία, να μην συνειδητοποιεί κανείς πως η εντελώς
ιδιωτική του συμπεριφορά, δεν είναι μια προσωπική του υπόθεση, αλλά εκφράζει
και αντανακλά ένα «όλον» που θα περιλάβει και τον ίδιον μέσα, όταν χρειαστεί
την συνδρομή των άλλων. Αναρωτιέται κανείς πώς γίνεται η κουβέντα μιας αφελούς
νοικοκυρούλας που έλεγε «να ενδιαφέρεται κανείς μόνο για όσους κλείνει η πόρτα
του σπιτιού του» (κουβέντα που δεν την είχαν ακούσει παρά δυο-τρεις), να έχει
μεγαλύτερη απήχηση από τον λόγο του Μπρεχτ «Μην περιμένεις να πάρει φωτιά το
σπίτι του γείτονά σου, για να ενδιαφερθείς, γιατί θα είναι πια πολύ αργά»,
που, εν πάση περιπτώσει, τον έχουν διαβάσει εκατομμύρια.

Διαδόθηκε, πριν χρόνια, πως μια γνωστή ηθοποιός, έχει προσβληθεί από μιαν
ασθένεια, όχι θανατηφόρα, αλλά που καθιστά προβληματική την παρουσία της στην
σκηνή. Στους περισσότερους από το «σινάφι» της, αλλά και σε θεατές της, που
δεν είχε συμβεί ποτέ να την συναντήσουν, μετά τα «A, την καημένη», ή «Τρομερό,
να συμβεί σ’ αυτήν, ενώ σ’ οποιονδήποτε άλλον δεν θα είχε το ίδιο κόστος!»
διέκρινες στα λόγια τους, στις σιωπές τους, στη συχνότητα που μ’ αυτήν
επανέρχονταν στην ηθοποιό, την αδημονία τους για την ασθένειά της που δεν
εξελισσόταν. Το ενδιαφέρον τους που χαλάρωνε δεν ήταν γιατί τους ανακούφιζε η
σταθερότητα της προβληματικής υγείας της ηθοποιού, αλλά γιατί διαψεύδονταν οι
προσδοκίες γα την επιδείνωσή της. Θα ‘λεγε κανείς πως με το να επιχαίρουν με
την «καταστροφή» της ηθοποιού, ήταν σαν να ξορκίζουν μιαν ανάλογη για τους
ίδιους «μοίρα», ενώ έχει αποδειχθεί με μαθηματική ακρίβεια πως είναι η
ασφαλέστερη «προεγγραφή» στον κατάλογο των «υποψήφιων» να αρρωστήσουν.

Και μια και μιλάμε για ηθοποιούς, θυμάμαι μιαν άλλη, πεθαμένη, πια, ηθοποιό,
που, όταν είχε αρρωστήσει ένας διάσημος συνάδελφός της, είπε αγανακτισμένη:
«Αν είναι δυνατόν, να πεθαίνει ο (είπε το όνομα του διασήμου συναδέλφου) και
να ζει η» (μνημόνευσε μιαν, όντως, ασήμαντη ηθοποιό, που έχαιρε άκρας υγείας).

Πέρα από την ηλιθιότητα ότι η αρρώστια και ο θάνατος θα έπρεπε να «εξαιρούν»
τους ταλαντούχους και να δίνουν προτεραιότητα στους «ασήμαντους», αναρωτιέται
κανείς πώς είναι δυνατόν, όχι μια ηθοποιός (που έχει, υποτίθεται,
καλλιεργηθεί) αλλά ο οποιοσδήποτε να μην αντιλαμβάνεται κάτι πάρα πολύ απλό:
Αν κάτι νομιμοποιεί τις βόμβες στο Ιράκ, δεν είναι γιατί είναι «κακός» ο
Μπους, ή είναι «κακή» η Αμερική, αλλά γιατί ό,τι για μας το αισθανόμαστε
ολέθριο, το αντιμετωπίζουμε, για τους άλλους, ως υποφερτό. Καμιά πολιτική
ηγεσία δεν θα μπορούσε να αυθαιρετεί και να σκοτώνει, αν δείχναμε να
αισθανόμαστε στο πετσί μας τα εγκλήματά της που αφορούν στους άλλους. H
αδιαφορία για τους άλλους, θα εκδηλωθεί, κάποια στιγμή, στο μάκρος της ζωής
σου, ως αδιαφορία για τον εαυτό σου.

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Λέξη».