Στης Mόσχας την ποδιά σφάζονται… οι πολυεθνικές

Πέντε γίγαντες της ενέργειας ανταγωνίζονται για την εκμετάλλευση ενός
τεράστιου κοιτάσματος φυσικού αερίου στη Θάλασσα Μπάρεντς. Την ίδια στιγμή, το
πετρέλαιο ξεπέρασε αυτή την εβδομάδα τα 71 δολάρια το βαρέλι και απειλεί να
φτάσει ακόμη και τα 85 δολάρια μέχρι το τέλος της χρονιάς.

Ποιος θα εκμεταλλευτεί το Στόκμαν, ένα κοίτασμα φυσικού αερίου, στα παγωμένα
νερά της Θάλασσας Μπάρεντς, 550 χλμ. βόρεια του Μουρμάνσκ; Πέντε πολυεθνικές
του πετρελαίου διεκδικούν αυτή την παγωμένη γωνιά του κόσμου που κρύβει το
μεγαλύτερο θαλάσσιο κοίτασμα του πλανήτη, με απόθεμα αερίου 3.700
δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων. H Μόσχα θα πρέπει να ανακοινώσει πριν από το
τέλος του μήνα ποια εταιρεία θα επιλεγεί από μια λίστα η οποία περιλαμβάνει
δύο νορβηγικές (Statoil και Norsk Hydro), δύο αμερικανικές (Chevron και
ConocoPhillips) και τη γαλλική Total. Όποια ή όποιες κερδίσουν, θα μπορέσουν
από το 2012 να εκμεταλλευτούν για 40 χρόνια το κοίτασμα αυτό, που περιέχει
φυσικό αέριο επταπλάσιο απ’ αυτό που καταναλώνει κάθε χρόνο ολόκληρη η Ευρώπη.

Στις ΗΠΑ. Ωστόσο το αέριο αυτό δεν προορίζεται για τους Ευρωπαίους. Θα
υγροποιείται και θα μεταφέρεται με πλοία στις Ηνωμένες Πολιτείες. H Gazprom, η
ρωσική κρατική εταιρεία συμμετοχών του ενεργειακού τομέα, επιδιώκει να
περιληφθεί στους μεγάλους του κόσμου και η πρόθεσή της αυτή ευνοεί την
υποψηφιότητα των αμερικανικών εταιρειών. Ο ρωσικός ενεργειακός γίγαντας
υπολογίζει σ’ αυτές για να βάλει πόδι στο δίκτυο των αγωγών αερίου των
Ηνωμένων Πολιτειών.

Εντούτοις οι πιθανότητες της Chevron και της ConocoPhillips φαίνεται τώρα να
μειώνονται. Οι σχέσεις ανάμεσα στο Κρεμλίνο και στον Λευκό Οίκο έχουν
επιδεινωθεί εξαιτίας των προσπαθειών της Ρωσίας να ενταχθεί στον Παγκόσμιο
Οργανισμό Εμπορίου.

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν, που έχει κάνει την ένταξη αυτή ζήτημα τιμής για τη Ρωσία,
κατηγορεί τις ΗΠΑ ότι θέτουν «πρόσθετες» απαιτήσεις και εμποδίζουν έτσι την
ένταξη της χώρας του. Οι απαιτήσεις αυτές αφορούν την καταστολή της πειρατείας
των CD και των DVD στη Ρωσία και το άνοιγμα της τραπεζικής αγοράς της. H
Μόσχα, από την άλλη πλευρά, φέρεται να έχει διαμηνύσει στην Ουάσιγκτον πως αν
οι ΗΠΑ συνεχίσουν να μπλοκάρουν την ένταξή της, θα το πληρώσουν οι
αμερικανικές εταιρείες.

Οι Νορβηγοί. Σήμερα στην καλύτερη θέση για να πάρει τη μερίδα του
λέοντος του πλούσιου κοιτάσματος βρίσκεται η νορβηγική κοινοπραξία Norsk
Hydro, η οποία προσφέρει και ένα πολύ δελεαστικό κίνητρο: ένα σχέδιο
εγκατάστασης στο Μουρμάνσκ, το λιμάνι που μαστίζεται από την ανεργία μετά τον
παροπλισμό ενός μέρους του στόλου της πρώην ΕΣΣΔ, ενός εργοστασίου αλουμινίου
που θα τροφοδοτείται ακριβώς από το αέριο της Θάλασσας Μπάρεντς.

H παγκόσμια οικονομία αντέχει την άνοδο

H τιμή του πετρελαίου μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 85 δολάρια το βαρέλι μέχρι
το τέλος του 2006, σύμφωνα με τις προβλέψεις που ανακοίνωσε αυτή την εβδομάδα
η τράπεζα HSBC. Οι λόγοι που δικαιολογούν την άνοδο των τιμών η οποία
παρατηρείται σήμερα – γεωπολιτικές αβεβαιότητες που αυξάνονται λόγω της
έντασης με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, ανησυχίες για το πώς θα διακυμανθεί
η προσφορά και για τη σταθερότητα της παγκόσμιας ανάπτυξης, κερδοσκοπικές
επενδύσεις – δεν φαίνεται ότι θα παρέλθουν σύντομα.

Σε πραγματικές τιμές, ο μαύρος χρυσός παραμένει πάντως φθηνότερος απ’ ό,τι
στις πιο μαύρες στιγμές του δεύτερου πετρελαϊκού κραχ: τον Απρίλιο του 1980,
το βαρέλι κόστιζε 97,2 σημερινά δολάρια. Το γεγονός αυτό είναι μικρή παρηγοριά
για τον καταναλωτή, ο οποίος βλέπει τον λογαριασμό της θέρμανσης να αυξάνεται,
όπως και το αντίτιμο που πληρώνει για να γεμίσει το ντεπόζιτο του αυτοκινήτου
του. Εξηγεί όμως εν μέρει το γεγονός ότι δεν παρατηρείται ύφεση στην
οικονομική δραστηριότητα. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) προβάλλει ένα
άλλο επιχείρημα. H παγκοσμιοποίηση, εξηγούν οι οικονομολόγοι του, είναι ένας
παράγοντας που μετριάζει την αύξηση του πληθωρισμού επειδή η κατανάλωση των
πλούσιων χωρών ικανοποιείται πολύ περισσότερο απ’ ό,τι τα περασμένα χρόνια
χάρη στις εισαγωγές από χώρες με χαμηλό εργατικό κόστος. Εξαιτίας του
ανταγωνισμού, οι επικεφαλής των επιχειρήσεων μετακυλίουν λιγότερο απ’ ό,τι
παλιότερα την αύξηση τις τιμής των πρώτων υλών στις τιμές πώλησης των
προϊόντων τους, πράγμα που επιτρέπει στην ιδιωτική κατανάλωση και συνεπώς στη
δραστηριότητα να παραμένουν δυναμικές.

H απειλή. Μέχρι πού μπορεί να σκαρφαλώσει το πετρέλαιο χωρίς να σπάσει
την οικονομική μηχανή; Με βάση μια μέση φετινή τιμή του βαρελιού στα 61
δολάρια – ήταν 53 δολάρια το 2005 – το ΔΝΤ υπολόγιζε πως θα υπήρχε μια ελαφρά
επιτάχυνση της παγκόσμιας ανάπτυξης: 4,9% έναντι 4,8% πέρυσι.