Tο μεγάλο παζάρι για τον «δρόμο» του φυσικού αερίου

Τα σχέδια της Gazprom να δεσμεύσει μεγάλο μέρος της χωρητικότητας του
ελληνο-τουρκο-ιταλικού αγωγού για τη μεταφορά ρωσικού φυσικού αερίου προς τη
Δύση ενδέχεται να ανοίγουν τον δρόμο στην Ελλάδα για να μετατραπεί σε
ενεργειακό κόμβο της περιοχής. Ωστόσο, το παιχνίδι είναι ακόμη ανοιχτό, και
καμία οριστική συμφωνία δεν έχει υπογραφεί.

Το παζάρι των αγωγών μόλις τώρα αρχίζει, όπως έλεγαν και κυβερνητικά στελέχη,
αφού ο στόχος της Ελλάδας είναι να διατηρήσει τη θέση ισχύος που της δίνει το
γεγονός ότι, ούτως ή άλλως, είτε με ρωσικό είτε με αζέρικο είτε με ιρανικό
αέριο, θα καταστεί τα επόμενα χρόνια χώρα διέλευσης φυσικού αερίου προς την
Ευρώπη. Το θέμα είναι, σύμφωνα με τα ίδια στελέχη, τι ανταλλάγματα θα
προσφέρει κάθε πλευρά για να επιλέξουμε το δικό της αέριο, αφού θα προτιμηθεί
αυτός που θα δώσει τις χαμηλότερες τιμές και τους καλύτερους όρους.

Μπορεί η πλευρά της Gazprom να άφησε να εννοηθεί ότι διαπραγματεύεται, από την
εξαγορά μεριδίου στον ελληνο-ιταλικό αγωγό μέχρι την εξασφάλιση άλλων
ανταλλαγμάτων (ώς και τον αγωγό Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολη έφερε στο
προσκήνιο), ωστόσο η ελληνική πλευρά δεν έχει, προς το παρόν, δεσμευτεί σε
τίποτε συγκεκριμένο με τους Ρώσους.

Ο «ανατολικός» δρόμος

Όπως αναφέρουν διπλωματικές πηγές, οι Ρώσοι έχουν επιδοθεί σε έναν αγώνα
δρόμου για να «καπαρώσουν» την τροφοδοσία της Δύσης με ρωσικό φυσικό αέριο
τουλάχιστον για τα επόμενα 20 χρόνια, αποκλείοντας από τον ρόλο αυτό τις πρώην
σοβιετικές Δημοκρατίες της Κασπίας. Αυτός είναι και ο λόγος που η Gazprom
δηλώνει διατεθειμένη να αγοράσει μερίδιο στην εταιρεία Poseidon (ΔΕΠΑ –
Edison), η οποία πρόκειται να κατασκευάσει και να εκμεταλλεύεται τον αγωγό.

Τι θέλει η Ελλάδα

H Ελλάδα, από την πλευρά της, αναφέρουν στελέχη του υπουργείου Ανάπτυξης, θα
ήθελε ένα μέρος του ελληνο-τουρκο-ιταλικού αγωγού να γεμίσει με ρωσικό φυσικό
αέριο, αλλά με την προϋπόθεση ότι θα κρατηθεί ανοιχτό ένα άλλο μέρος του
αγωγού για μελλοντικές προμήθειες από χώρες της Κασπίας και της Κεντρικής
Ασίας. Διαφορετικά, η χώρα θα μείνει για πάντα εξαρτημένη από τη Ρωσία, αφού
θα προμηθεύεται αποκλειστικά το δικό της αέριο, τόσο από Βορρά (μέσω, δηλαδή,
του υφιστάμενου αγωγού από τη Βουλγαρία), όσο και από Ανατολάς.

Πρέπει να συμφωνήσουν

Σε κάθε περίπτωση, για να γίνει πράξη το ρωσικό αίτημα, θα πρέπει πρώτα να
εξασφαλισθεί η σύμφωνη γνώμη τόσο της Τουρκίας όσο και (κυρίως) της Ιταλίας,
αφού ο αγωγός δεν είναι μόνο ελληνικός. H ιταλική εταιρεία, που όπως και η
ΔΕΠΑ συμμετέχει στην εταιρεία με ποσοστό 50%, έχει συμφωνήσει με την ελληνική
πλευρά ότι από τα 11,5 δισ. κυβικά μέτρα αερίου που θα διέρχονται από τον
αγωγό κάθε χρόνο, τα 8 δισ. (το 70% της συνολικής χωρητικότητας) θα είναι στη
διάθεσή της προκειμένου να προμηθεύει την ιταλική αγορά. Μόνο αν αλλάξει αυτή
η διακρατική συμφωνία, που υπέγραψαν τον Νοέμβριο στο Λέτσε ο υπουργός
Ανάπτυξης και ο Ιταλός ομόλογός του Κλάουντιο Σκαγιόλα, θα επιτευχθεί ο στόχος
της Gazprom να δεσμεύσει μεγάλο μέρος της χωρητικότητας του αγωγού.

Και η Βουλγαρία στη μάχη των αγωγών

Την τροφοδοσία της Ευρώπης με φυσικό αέριο που θα διέρχεται από τον Νότο
διεκδικεί, εκτός της Ελλάδας, και η Βουλγαρία, η οποία προωθεί τον δικό της
αγωγό, γνωστό ως «Nabucco», μήκους 3.000 χιλιομέτρων. Ο τελευταίος είναι
ευθέως ανταγωνιστικός προς τον ελληνο-τουρκο-ιταλικό, καθώς θα ξεκινάει από
την Τουρκία και μέσω της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας θα μεταφέρει το αέριο
στην Αυστρία και από εκεί στη Δυτική Ευρώπη. Για να δελεάσει, μάλιστα, τη
Gazprom να προτιμήσει το δικό της έδαφος για τη διέλευση του ρωσικού αερίου
προς τη Δύση, η Σόφια είναι, σύμφωνα με πληροφορίες, διατεθειμένη να αναθέσει
σε θυγατρική του ρωσικού κολοσσού την κατασκευή ενός μεγάλου πυρηνικού σταθμού
παραγωγής ενέργειας «Belene», ισχύος 1.000 MW.

Ο διαγωνισμός είναι σε εξέλιξη και οι δύο υποψήφιοι ανάδοχοι είναι ένα
κονσόρτσιουμ τσέχικων εταιρειών με επικεφαλής τη Skoda και μια ρωσο-γαλλική
κοινοπραξία με επικεφαλής την Atomstroyexport που κατά 51% ανήκει στη
GazpromBank, η οποία είναι, με τη σειρά της, κατά 88% θυγατρική της Gazprom.
Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι ως αντάλλαγμα η βουλγαρική κυβέρνηση ζητά από την
Gazprom να χρησιμοποιήσει τη Βουλγαρία ως χώρα τράνζιτ προς την Ευρώπη για τη
μεταφορά των ποσοτήτων αερίου που περνούν από τον αγωγό «Blue Stream» μέσω της
Τουρκίας.

Ο «Nabucco» είναι ένα σχέδιο που επί χρόνια είχε μείνει «στα χαρτιά», αλλά
τελευταία οι Βούλγαροι το επανέφεραν στο προσκήνιο, επιδιώκοντας να ενισχύσουν
τον ρόλο τους ως χώρα – τράνζιτ ρωσικού αερίου στην περιοχή, θορυβημένοι από
την κινητικότητα που επικρατεί γύρω από τον ελληνο-τουρκο-ιταλικό αγωγό.

Το αρχικό σχέδιο, όπως και στην περίπτωση του ελληνο-τουρκο-ιταλικού αγωγού,
αποσκοπούσε στην απεξάρτηση της Ευρώπης από την τροφοδοσία της αποκλειστικά με
ρωσικό αέριο, γι’ αυτό και προέβλεπε ότι ο «Nabucco» θα μετέφερε στις αγορές
της Δύσης αέριο από την Κασπία Θάλασσα, το Ιράν, το Ιράκ και την Αίγυπτο. Το
πρώτο χρονοδιάγραμμα τοποθετούσε την ολοκλήρωσή του ώς το 2010 και εκτιμάτο
ότι θα στοίχιζε 4,6 δισ. ευρώ.

Το «παιχνίδι» των Ρώσων

Ο «ελληνικός» δρόμος, ο οποίος είχε σχεδιαστεί για τη μεταφορά αερίου των
χωρών της Κασπίας και της Μέσης Ανατολής, όχι μόνο ως εναλλακτική δίοδος αλλά
και ως εναλλακτική πηγή τροφοδοσίας των δυτικών αγορών, είχε ενοχλήσει τη
Μόσχα από την πρώτη στιγμή. Χαρακτηριστικό είναι ότι ο πρόεδρος της Gazprom,
Αλεξέι Μίλερ, κατά τις επαφές του στην Αθήνα, όταν του ελέχθη ότι η Ελλάδα
έχει ήδη συμφωνήσει με άλλες χώρες (όπως με το Αζερμπαϊτζάν) για την προμήθεια
αερίου, άφησε να εννοηθεί ότι οι Ρώσοι θα «αναλάβουν τη διευθέτηση όλων των
εκκρεμοτήτων…».

Για να επιχειρηματολογήσει υπέρ της επιλογής του ρωσικού φυσικού αερίου, ο κ.
Μίλερ φέρεται να υποστήριξε ότι το μεγάλο αζερικό κοίτασμα του Σεντενίζ θα
είναι έτοιμο να δώσει αέριο προς τη Δύση μετά το 2013, την ώρα που ο
ελληνο-τουρκο-ιταλικός αγωγός θα είναι έτοιμος το 2010. Όσον αφορά το
Τουρκμενιστάν, ο κ. Μίλερ είπε ότι η Gazprom έχει αγοράσει όλες τις ποσότητες
αερίου της χώρας αυτής (60 δισ. κυβικά μέτρα) για 25 χρόνια, ενώ για το
ιρανικό και ιρακινό αέριο επεσήμανε ότι δεν φαίνονται στον ορίζοντα, παρότι τα
δύο κράτη διαθέτουν τεράστια κοιτάσματα.