[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

ΠΑΡΑΜΟΝΗ Χριστουγέννων 2005. Ημέρες ελπίδας. Πέρα όμως από την ελπίδα
αναζητούμε την εξήγηση και κατανόηση των πραγμάτων και των όσων συμβαίνουν. Οι
κρυφές, ανυποψίαστες εξηγήσεις των πραγμάτων αποτελούν το αντικείμενο του
διεθνούς best-seller της χρονιάς. Γραμμένο από τον σημαντικότερο νέο Αμερικανό
οικονομολόγο (του Πανεπιστημίου του Σικάγου), τον St.D. Levvit, και τον
δημοσιογράφο St.J. Dubner, φέρει τον περίεργο τίτλο «Freakonomics. Α Rogue
Economist Explores the Hidden Side of Everything» (σε ελεύθερη απόδοση:
«Φρικιο-οικονομικά. Ένας Άτακτος Οικονομολόγος Αναζητεί την Κρυφή Πλευρά των
Πάντων», Λονδίνο, Allan/Lane, 2005). Τα «Φρικιο-οικονομικά» δείχνουν πράγματι
ότι η εξήγηση πίσω από ένα γεγονός/φαινόμενο/διαδικασία δεν είναι πάντοτε ούτε
η προφανής, ούτε η αυτονόητη, ούτε βεβαίως η συμβατικώς διατυπούμενη. Μπορεί
να είναι εντελώς παράδοξη ή αλλόκοτη. Έτσι η ανάγνωση του βιβλίου σε κάνει να
σκεφτείς τον κόσμο από μια άλλη, πιο ανορθόδοξη γωνία. Για παράδειγμα, ο
συγγραφέας επιχειρεί να εξηγήσει γιατί μεταξύ 1995 και 2005 υπήρξε δραματική
πτώση στα επίπεδα εγκληματικότητας στις ΗΠΑ, όταν όλοι οι ειδήμονες προέβλεπαν
δραματική αύξηση (ο αριθμός των δολοφονιών στη Νέα Υόρκη έπεσε από 2.245 το
1990 σε 596 το 2003). Οι συμβατικές εξηγήσεις αναφέρονται σε καλύτερη
αστυνόμευση, βελτίωση συνθηκών κ.λπ. Τίποτα απ’ όλα αυτά. H εντυπωσιακή μείωση
οφείλεται στη νομιμοποίηση των εκτρώσεων το 1973 με απόφαση του Ανωτάτου
Δικαστηρίου των ΗΠΑ. Και τούτο λόγω της μείωσης των γεννήσεων των
«ανεπιθύμητων παιδιών». H ύπαρξη «ανεπιθύμητων παιδιών» οδηγεί στην ανάδειξη
μεγαλύτερου αριθμού εγκληματιών! Ένα βιβλίο υποθέτω χρήσιμο για κυβέρνηση και
αντιπολίτευση. Αναζητούμε εξήγηση και ελπίδα. Ένα άλλο best-seller προσφέρει
την ελπίδα. Πρόκειται για το βιβλίο της J. Didion με τον όμορφο τίτλο «The
Year of Magical Thinking» (Λονδίνο, Fourth Estate, 2005). Το βιβλίο
«διηγείται» την προσωπική «εμπειρία θανάτου» (του συζύγου και της κόρης μέσα
σ’ έναν χρόνο) της γνωστής συγγραφέως και δοκιμιογράφου. H σπαρακτική όμως
«διήγηση» απελευθερώνει την ελπίδα που ενυπάρχει μέσα μας. Και από την άποψη
αυτή δεν είναι και τόσο εκπληκτικό το πώς ένα βιβλίο για τον θάνατο έγινε
best-seller…

Ο Π.K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος
του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.