ANOIXTO ΜΒΑ H Eλλάδα δεν… αρέσει στους ξένους επενδυτές

Στα τέλη του 2005, οι εξελίξεις στο διεθνές πολιτικό και οικονομικό περιβάλλον
που επηρεάζουν την ελληνική οικονομία είναι μάλλον θετικές. Στο πολιτικό
περιβάλλον, οι πιθανότητες νέων πολεμικών συρράξεων μειώνονται συνεχώς.
Εκτιμάται δε ότι οι θετικές συνέπειες στην παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη από
την εξάλειψη της αβεβαιότητας και της ανησυχίας που προκαλεί η πιθανότητα
πολεμικών συγκρούσεων, θα είναι σημαντικές. Επιπλέον, το πολιτικό περιβάλλον
στις γειτονικές χώρες σταθεροποιείται όλο και περισσότερο, δημιουργώντας
ευνοϊκότερες συνθήκες για τις δραστηριότητες ελληνικών και ξένων επιχειρήσεων
στην ευρύτερη περιοχή. Και είναι βέβαιο ότι η εξομάλυνση του πολιτικού και
οικονομικού κλίματος στην περιοχή μας θα καταστήσει την Ελλάδα πιο ελκυστική
για τους διεθνείς επενδυτές.

ΒΕΛΤΙΩΝΕΤΑΙ ΤΟ ΚΛΙΜΑ, ΑΛΛΑ…

H προηγούμενη σύντομη ανάλυση δείχνει ότι υπό ορισμένες προϋποθέσεις, κατά
τους επόμενους δώδεκα μήνες το διεθνές οικονομικό κλίμα στην ευρύτερη περιοχή
θα βελτιωθεί ουσιαστικά. Επιπλέον, οι προβλέψεις των διεθνών οικονομικών
οργανισμών δείχνουν ότι η παγκόσμια οικονομία ανακάμπτει από την ύφεση. Στην
τελευταία εξέλιξη αναμένεται να συμβάλει και η υποχώρηση της τιμής του
πετρελαίου στις διεθνείς αγορές γύρω στα 53 δολάρια το βαρέλι, από τα υψηλά
των 67 δολαρίων που είχε προσεγγίσει. Το ερώτημα που τίθεται, ωστόσο, είναι
πόσο έτοιμη είναι η ελληνική οικονομία για να εκμεταλλευθεί κατάλληλα την
αναμενόμενη βελτίωση των πολιτικών και οικονομικών συνθηκών στην περιοχή μας,
αλλά και στο ευρύτερο διεθνές περιβάλλον, με την προσέλκυση άμεσων ξένων
επενδύσεων που θα δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας και θα συντελέσουν στη
μείωση της ανεργίας και στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου στην Ελλάδα.

Αρχίζοντας με την ελληνική οικονομία ως σύνολο, οι προοπτικές δεν είναι
άσχημες αλλά δεν είναι και ιδιαίτερα καλές. Ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης που
προβλέπουν κυβέρνηση και διεθνείς οργανισμοί για το 2005 και το 2006, είναι
ικανοποιητικός (περίπου 3,5%). Το μεγάλο ερώτημα, όμως, είναι κατά πόσον
μπορεί να διατηρηθεί ο ρυθμός αυτός στα επόμενα χρόνια, καθώς είναι δεδομένη η
δραστική μείωση των εισροών κεφαλαίων από την Ευρωπαϊκή Ένωση, στα οποία
οφείλεται το μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής ανάπτυξης των τελευταίων ετών.

H ΕΛΛΑΔΑ ΔΕΝ EINAI «ΕΛΚΥΣΤΙΚΗ»

Το αναπτυξιακό «κενό» που θα δημιουργηθεί με την ολοκλήρωση των μεγάλων έργων
θα μπορούσε να υπερκαλυφθεί από την προσέλκυση άμεσων ξένων επενδύσεων (και
όχι μόνο χρηματιστηριακών επενδύσεων). Αλλά και στον τομέα αυτόν, οι επιδόσεις
της ελληνικής οικονομίας δεν είναι ιδιαίτερα καλές. Οι ξένες επενδύσεις που
γίνονται στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια είναι σχετικά πολύ λίγες (Σχήμα 1).
Μελέτες διεθνών οικονομικών οργανισμών, οι οποίες βεβαίως λαμβάνονται πολύ
σοβαρά υπόψη από τις επιχειρήσεις που επενδύουν σε ξένες χώρες, δείχνουν ότι η
Ελλάδα δεν είναι ιδιαίτερα ελκυστική για τις ξένες επιχειρήσεις. Μελέτες
ανταγωνιστικότητας κατατάσσουν την ελληνική αγορά πολύ χαμηλά σε σχέση με τις
υπόλοιπες χώρες τις E.E.

H ΛΙΣΤΑ ΤΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

Το International Institute for Management Development (IMD), στην έγκυρη
ετήσια έκθεσή του Global Competitiveness Report 2005, κατατάσσει την Ελλάδα
50ή μεταξύ 60 χωρών (44η το 2004) με βάση τον Δείκτη Διεθνούς
Ανταγωνιστικότητας (Σχήμα 2), το δε World Economic Forum (WEF), στην επίσης
έγκυρη ετήσια έκθεσή του World Competitive Scoreboard 2005, κατατάσσει την
Ελλάδα 47η (51η το 2004) στον Δείκτη Ολικής Ανταγωνιστικότητας, 40ή (41η το
2004) στον Δείκτη Επιχειρηματικής Ανταγωνιστικότητας και 46η (37η το 2004)
στον Δείκτη Ανταγωνιστικότητας για Ανάπτυξη, μεταξύ 117 χωρών (Σχήμα 3).

TI «ΔΙΩΧΝΕΙ» ΤΟΥΣ ΕΠΕΝΔΥΤΕΣ

H σύμπτωση των ευρημάτων αυτών των ερευνών δεν μπορεί να είναι τυχαία, και
πρέπει να προβληματίσει έντονα όλους – κυβέρνηση, φορείς και επιχειρήσεις. Το
να αμφισβητήσουμε τα συμπεράσματα των ερευνών αυτών μπορεί να ικανοποιεί
κάποια συναισθήματα, όμως το αποτέλεσμα όσον αφορά τις αρνητικές εντυπώσεις
που δημιουργούνται για την ελληνική οικονομία στη διεθνή επιχειρηματική
κοινότητα παραμένει, και οι δυσμενείς συνέπειες σε ό,τι αφορά την προσέλκυση
ξένων επενδύσεων πολλαπλασιάζονται. Κύριοι παράγοντες που καθιστούν την
ελληνική οικονομία μη ελκυστική, είναι η έλλειψη ευελιξίας στην αγορά εργασίας
– κυρίως όσον αφορά τις απολύσεις – η σχετικά υψηλή φορολόγηση των
επιχειρηματικών κερδών, οι δαιδαλώδεις διαδικασίες, η μεγάλη γραφειοκρατία και
η αναποτελεσματικότητα του δημόσιου τομέα, οι σχετικά ανεπαρκείς υποδομές όσον
αφορά τις μεταφορές κ.ά.

Πόσο είναι δυνατόν να αλλάξουν όλα αυτά τα επόμενα χρόνια, ώστε η Ελλάδα να
καταστεί περισσότερο ελκυστική για τις ξένες επιχειρήσεις; Κάποια, όπως οι
υποδομές και η εξάλειψη των γραφειοκρατικών διαδικασιών δεν είναι δυνατόν να
διορθωθούν αμέσως. Αρκετά από αυτά, όμως, όπως η απελευθέρωση της αγοράς
εργασίας και η φορολογία, αποτελούν αντικείμενα κυβερνητικής πολιτικής και
μπορούν να αλλάξουν σχετικά γρήγορα, αν η κυβέρνηση είναι διατεθειμένη να
προχωρήσει σε τέτοιες αλλαγές, παρά τις όποιες πολιτικές δυσκολίες και
πολιτικό κόστος συνεπάγονται.

ΘΑ ΠΑΡΕΙ ΧΡΟΝΟ

Ωστόσο, ακόμα και αν οι οποιεσδήποτε θεσμικές και διαδικαστικές βελτιώσεις
γίνουν αμέσως, θα περάσουν τουλάχιστον 1-2 χρόνια έως ότου εμφανιστούν
σημαντικές αυξήσεις στις ροές άμεσων ξένων επενδύσεων προς την Ελλάδα. Αυτό
οφείλεται στο ότι θα πάρει χρόνο μέχρι να μεταβληθούν οι επί πολλά χρόνια
παγιωμένες αρνητικές εντυπώσεις που έχουν διαμορφώσει τα ανώτατα διοικητικά
στελέχη των ξένων επιχειρήσεων για το επιχειρηματικό περιβάλλον στην Ελλάδα,
ορισμένο επιπλέον χρόνο μέχρι τα ανώτατα διοικητικά στελέχη να αποφασίσουν να
επενδύσει η επιχείρησή τους στη χώρα μας, και ακόμα περισσότερο χρόνο έως ότου
η επένδυση υλοποιηθεί και αρχίσει να λειτουργεί για να δημιουργήσει τις
πολυπόθητες νέες θέσεις εργασίας και τα ανάλογα εισοδήματα.

ΠΡΕΠΕΙ NA ΑΛΛΑΞΟΥΝ ΠΟΛΛΑ

Όλα τα προηγούμενα οδηγούν στο όχι τόσο ευχάριστο συμπέρασμα, ότι τα επόμενα
χρόνια δεν πρόκειται να παρατηρηθεί σημαντική μεταβολή στις εισροές άμεσων
ξένων επενδύσεων, με ό,τι αυτό σημαίνει για τη διατήρηση του ρυθμού
οικονομικής ανάπτυξης της χώρας και τη μείωση της ανεργίας. Αν ως οικονομία
και κοινωνία επιθυμούμε να προσελκύσουμε περισσότερα ξένα κεφάλαια από όσα
προσελκύουμε υπό τις παρούσες συνθήκες, υπάρχουν πολλά που θα πρέπει να
αλλάξουν στη δομή, τη διάρθρωση και τον τρόπο λειτουργίας της ελληνικής
οικονομίας, και μάλιστα όσο το δυνατόν συντομότερα. Διαφορετικά, και με
δεδομένη την είσοδο στην E.E. δέκα ακόμα χωρών που ανταγωνίζονται πλέον
ισότιμα την Ελλάδα στην προσέλκυση επενδύσεων, καθώς και τη σχεδόν βέβαιη
ένταξη στην E.E. της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας το αργότερο μέχρι τις αρχές
του 2008, δεν πρέπει να ελπίζουμε σε σημαντικές μεταβολές στις εισροές
κεφαλαίων για παραγωγικές επενδύσεις.

Συμπερασματικά, είναι πολλά αυτά που πρέπει να γίνουν από τον δημόσιο τομέα,
έτσι ώστε η ελληνική οικονομία – και συνεπώς η κοινωνία – να ωφεληθεί από την
αναμενόμενη βελτίωση της διεθνούς πολιτικής και οικονομικής κατάστασης. Το
πόσα από αυτά θα υλοποιηθούν, αλλά και το πόσο σύντομα θα γίνουν, αποτελούν
καθοριστικούς παράγοντες για το αν τα επόμενα χρόνια η παρούσα οικονομική
κατάσταση θα χειροτερεύσει, θα παραμείνει η ίδια ή θα βελτιωθεί.

Tips

Τα επόμενα…

… χρόνια δεν πρόκειται να παρατηρηθεί σημαντική μεταβολή στις εισροές
άμεσων ξένων επενδύσεων στην Ελλάδα

Βιβλιογραφία

* Hajidimitriou Υ.Α. και Georgiou Α.C. (2000) International Site
Selection Decisions Using Multi-Objective Methods, American Business Review,
vol. 18 (2), pp. 87 – 95.

* Χατζηδημητρίου Γ.A., Διεθνείς Επιχειρηματικές Δραστηριότητες,
Εκδόσεις Ανικούλα, Θεσσαλονίκη, 2003.