Tα ψέματα της… ετικέτας

Θρεπτικά συστατικά και ιδιότητες με το… μαγικό ραβδάκι του μάρκετινγκ
αποκτούν πολλά τρόφιμα, στη μάχη των εταιρειών να επικρατήσουν στην αγορά
έναντι των ανταγωνιστών τους. Το μάρκετινγκ όμως αναλαμβάνει να «κρύψει» από
τις ετικέτες των τροφίμων συστατικά που μπορούν ακόμη και να βλάψουν την υγεία
των καταναλωτών.

«Με καταπραϋντικές ιδιότητες», «40% επιπλέον ασβέστιο», «για πιο έξυπνα
παιδιά», «με κομμάτια φρούτων», είναι μερικές μόνο από τις – καλές – ιδέες της
διαφήμισης που επιστρατεύουν οι εταιρείες, προκειμένου να εμφανίσουν τα
προϊόντα τους περίπου ως… υπερτρόφιμα.

Όπως εξηγεί στα «NEA» ο καθηγητής Προληπτικής και Διατροφής στο Πανεπιστήμιο
Κρήτης κ. Αντώνης Καφάτος, «τα κόλπα που επινοούν οι εταιρείες προκειμένου να
δώσουν την εντύπωση ότι τα τρόφιμα που διαθέτουν στην αγορά κάνουν καλό στην
υγεία, είναι πολλά. Στις συσκευασίες μπορεί κανείς να γράφει ό,τι θέλει. Στην
πραγματικότητα, τα περισσότερα από αυτά που διαφημίζουν, δεν έχουν καμιά
θετική επίδραση στον ανθρώπινο οργανισμό».

Σύμφωνα με τον καθηγητή, χαρακτηριστικά όπως «ενισχύει την άμυνα του
οργανισμού» – που διαβάζει κανείς στις ετικέτες πολλών, κυρίως γαλακτοκομικών,
προϊόντων – δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα: «Το ασβέστιο που υπάρχει
στα γαλακτοκομικά προϊόντα δεν έχει καμιά απολύτως σχέση με τις άμυνες του
οργανισμού. Ούτε και με τα γερά κόκαλα σχετίζεται το ασβέστιο του γάλακτος. Το
γάλα δεν είναι απαραίτητο για την πρόσληψη ασβεστίου, μετά το πρώτο έτος της
ηλικίας: μπορεί κανείς να προσλάβει τις αναγκαίες ποσότητες και από άλλες
τροφές, όπως τα μικρά ψάρια».

Γάλα… βοηθά το IQ

Στην… εξυπνάδα των παιδιών επενδύουν πολλές εταιρείες διαφημίζοντας παιδικό
γάλα που… ανεβάζει το IQ! Ωστόσο, οι επιστήμονες λένε ότι «κάτι τέτοιο δεν
τεκμηριώνεται από κανένα επιστημονικό δεδομένο. H μόνη επίπτωση είναι να
αποτρέπονται οι μητέρες από το να θηλάζουν τα παιδιά τους, αυξάνοντας
κατακόρυφα τον κίνδυνο παχυσαρκίας».

Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που ανάμεσα στις… γραμμές της κάθε ετικέτας
κρύβονται θερμίδες. Αυτό συμβαίνει με τη λέξη ενέργεια, η οποία δεν
αντιπροσωπεύει τίποτα άλλο από το πόσες θερμίδες έχει η τροφή.

Ποια κρύβουν

Ωστόσο, ζάχαρη, λιπαρά – συχνά βλαβερά για την υγεία – και αλάτι κρύβονται
στις ετικέτες των τροφίμων πίσω από τις λέξεις «υδατάνθρακες», «φυτικό λίπος»,
αλλά και «παγωτό» ή «σοκολάτα γάλακτος» ή διάφορες επιστημονικές ονομασίες.

«Πολλές συσκευασίες γράφουν φαρδιά πλατιά “σοκολάτα γάλακτος”, αλλά το προϊόν
δεν περιέχει ούτε το ένα ούτε το άλλο. Στη θέση των δύο αυτών συστατικών πολύ
συχνά υπάρχουν μεγάλες ποσότητες λίπους και ζάχαρης που μόνο καλό δεν κάνουν
στην υγεία», εξηγεί ο κ. Καφάτος.

Τα λιπαρά στα παγωτά

Όσο για το παγωτό, σε πολλές περιπτώσεις δεν έχει σαν πρώτο συστατικό το γάλα,
αλλά τα λιπαρά: «Αποτελείται κατά 70% από λίπος ινδικής καρύδας το οποίο
περιέχει σε ποσοστό 60% έως 70% κορεσμένα λίπη που θεωρούνται επιζήμια για την
καρδιαγγειακή υγεία! Δεύτερη στη σύνθεση του παγωτού έρχεται η ζάχαρη και μετά
όλα τα υπόλοιπα». Σε άλλες περιπτώσεις, στη συσκευασία του παγωτού αναφέρεται
ως περιγραφή η φράση «παγωμένο γλύκισμα», η οποία αυτομάτως δίνει στη ζάχαρη
τα πρωτεία της περιεκτικότητας!

H λέξη υδατάνθρακες περιλαμβάνει εκτός από τις φυτικές ίνες και το άμυλο και
τη ζάχαρη, η οποία μπορεί να είναι πρόσθετη ή να προέρχεται από τα φυσικά
σάκχαρα των τροφών.

Όμως, και τα «φυτικά λίπη», που πολλές φορές αναφέρονται σε συσκευασίες
τροφίμων, δεν είναι πάντα υγιεινά: «Το φυτικό λίπος δεν αναφέρεται πάντα στο
ελαιόλαδο. Λίπη όπως αυτό της καρύδας, το φοινικέλαιο ή το βούτυρο κακάο είναι
πλούσια σε κορεσμένα λίπη και πιο επιβλαβή από το ζωικό λίπος».

Δεν κάνει καλό το πολύ ασβέστιο

ΔΙΑΦΗΜΙΖΟΝΤΑΙ ως «έξτρα» πλεονεκτήματα των τροφίμων, αλλά μπορεί να
κρύβουν πολλούς κινδύνους για την υγεία των καταναλωτών. H ύπαρξη πρόσθετων
θρεπτικών συστατικών – όπως το ασβέστιο ή ο σίδηρος – στα γαλακτοκομικά ή άλλα
τρόφιμα δεν είναι πάντα κάτι καλό.

Όπως εξηγούν οι διατροφολόγοι, «η κατανάλωση προϊόντων με επιπλέον ασβέστιο,
για παράδειγμα, μπορεί να έχει σαν συνέπεια ο καταναλωτής να προσλαμβάνει σε
ημερήσια βάση περισσότερο ασβέστιο από όσο χρειάζεται ο οργανισμός του. H
περίσσεια ασβεστίου ενοχοποιείται για τη δημιουργία πέτρας στα νεφρά ενώ έχει
συσχετιστεί και με την εμφάνιση καρκίνου».

Σημειώνεται ότι η αναγκαία ποσότητα ασβεστίου που θα πρέπει να λαμβάνει ένας
ενήλικος καθημερινά είναι 800 – 1.000 μιλιγκράμ.

Κρύβουν το αλάτι με… ονόματα

ΧΛΩΡΙΟΥΧΟ νάτριο, νιτρώδες νάτριο, γλουταμινικό μονονάτριο, σορβικό
νάτριο, ανθρακικό νάτριο, σκέτο νάτριο: με μια λέξη, αλάτι!

Όλες αυτές οι «επιστημονικές» ονομασίες στις ετικέτες των τροφίμων δεν
σημαίνουν τίποτα άλλο από την περιεκτικότητα σε αλάτι. Διαβάζοντάς τες όμως,
οι καταναλωτές μπορεί να παρασυρθούν νομίζοντας ότι το προϊόν που αγοράζουν
δεν περιέχει αλάτι. Σύμφωνα με τους ειδικούς, ουσιαστικά δεν υπάρχει τροφή που
να μην περιέχει νάτριο – δηλαδή, αλάτι. Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμη και οι
γλυκές μαρμελάδες μπορεί να περιέχουν μεγάλες ποσότητες αλατιού. Όσο
περισσότερη επεξεργασία υφίσταται η τροφή τόσο αυξάνεται η ποσότητα του
αλατιού που περιέχει: ένα κουταλάκι του γλυκού είναι η επιτρεπτή ημερήσια
ποσότητα που μπορεί να καταναλώσει κανείς. Γι’ αυτό οι ειδικοί επισημαίνουν
ότι στα επεξεργασμένα τρόφιμα θα πρέπει να αποφεύγεται η προσθήκη επιπλέον
αλατιού, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις που η διατροφή είναι απαραίτητο να είναι
φτωχή σε αυτή την ουσία.