ANOIXTO ΜΒΑ Ο υπολογισμός του ΕVΑ σε 5 βήματα

Bήμα 1ο. Εξέταση των Οικονομικών Καταστάσεων. Οι αναγκαίες πληροφορίες
για έναν απλό υπολογισμό του Οικονομικού Κέρδους είναι δυνατόν να βρεθούν στις
Οικονομικές Καταστάσεις της εταιρείας. Σημειωτέον ότι στον Λογαριασμό
Αποτελεσμάτων συμπεριλαμβάνονται οι αποσβέσεις (Έξοδα Διοίκησης).

Βήμα 2ο. Προσδιορισμός του επενδυμένου κεφαλαίου

Το επενδυμένο κεφάλαιο μπορεί να υπολογισθεί μετά την αφαίρεση των μη
τοκοφόρων βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων από τις συνολικές υποχρεώσεις (ή το
συνολικό Ενεργητικό). Ο υπολογισμός του ύψους του επενδυμένου κεφαλαίου
(λειτουργική μέθοδος) μπορεί να υπολογισθεί μετά την αφαίρεση των μη τοκοφόρων
υποχρεώσεων από τις συνολικές υποχρεώσεις, όπως φαίνεται παρακάτω:

Σύνολο Υποχρεώσεων: 1.900

Μείον:

Προμηθευτές (510)

Accruals (190)

Επενδυμένο Κεφάλαιο: 1.200

Εναλλακτικά (χρηματοδοτική μέθοδος) μπορεί να υπολογισθεί με το άθροισμα όλων
των πηγών χρηματοδότησης, δηλαδή:

B/Π Δάνεια 104 – Ποσοστό στο Σύνολο 9%

M/Π Δάνεια 496 – Ποσοστό στο Σύνολο 41%

Ίδια Κεφάλαια 600 – Ποσοστό στο Σύνολο 50%

Σύνολο: 1.200

Αν υποτεθεί ότι οι λογιστικές αξίες είναι κοντά στις τρέχουσες αξίες, για
λόγους απλοποίησης του παραδείγματος, δεν θα γίνουν άλλες αναπροσαρμογές για
τον υπολογισμό του επενδυμένου κεφαλαίου (πρόκειται για υπεραπλούστευση της
πραγματικότητας). Ο τραπεζικός δανεισμός εκφράζεται σε τρέχουσες αξίες και δεν
δημιουργεί εδώ κανένα πρόβλημα.

Βήμα 3ο. Υπολογισμός του κόστους του κεφαλαίου

Έστω, για λόγους απλότητας του παραδείγματος, ότι το τρέχον επιτόκιο που η
τράπεζα χρεώνει στην εταιρεία είναι 8%+1% τα διάφορα έξοδα, ασχέτως αν το
δάνειο είναι βραχυπρόθεσμο ή μακροπρόθεσμο. Άρα, το οριακό κόστος δανεισμού
είναι 9%.

Για τον υπολογισμό του κόστους των ιδίων κεφαλαίων ας υποτεθεί – και πάλι για
λόγους απλότητας του παραδείγματος – ότι η απόδοση του ομολόγου του Δημοσίου
10ετούς διάρκειας είναι 5% και ότι το Μάνατζμεντ της εταιρείας πιστεύει ότι
ένα πριμ κινδύνου της τάξεως του 7% είναι αρκετό, αφού η εταιρεία είναι γνωστή
στην αγορά και οι αποδόσεις της κυμαίνονται οριακά γύρω από αυτή την κατηγορία
πριμ κινδύνου.

Με βάση τις πληροφορίες αυτές, μπορεί να υπολογισθεί το κόστος των ιδίων
κεφαλαίων σαν ισοδύναμο του Rf +Rp = 5%+7% = 12%.

Άρα, το συνολικό κόστος του κεφαλαίου μπορεί τώρα να υπολογισθεί στη βάση των
παραπάνω πληροφοριών και με γνώση της χρηματοοικονομικής δομής της εταιρείας,
ως εξής:

Συνολικό Κόστος Κεφαλαίου = 9%* [600 / (600+600)] (1-0,40) +12%* [600 /
(600+600)] = 2,7%+6% = 8,7%.

Βήμα 4ο. Υπολογισμός των Καθαρών Λειτουργικών Κερδών Μετά Από Φόρους
(ΝΟΡΑΤ – Net Operating Profit After Tax).

Στόχος των διάφορων αναπροσαρμογών είναι να εξαλειφθούν οι χρηματοδοτικές και
λογιστικές στρεβλώσεις των οικονομικών δεδομένων. Μια σημαντική αναπροσαρμογή
αποτελεί ο συνυπολογισμός των τόκων. Τα ΚΛΚΜΦ (ΝΟΡΑΤ) μετρούν την ικανότητα
της εταιρείας να δημιουργεί ταμειακές ροές από επαναλαμβανόμενη λειτουργική
δραστηριότητα. Αν η εταιρεία δεν είχε καθόλου δανεισμό δεν θα πλήρωνε τόκους
και, άρα, η φορολογική ωφέλεια των τόκων θα είχε χαθεί. Σε περίπτωση, όμως,
δανεισμού, τα κέρδη αυξάνονται κατά τους τόκους μείον τη φορολογική ωφέλεια
των τόκων. H φορολογική ωφέλεια των τόκων μπορεί να υπολογισθεί με το γινόμενο
των τόκων επί τον φορολογικό συντελεστή. Επιπρόσθετα, έστω ότι ο ιδιοκτήτης /
μάνατζερ της εταιρείας θεωρεί ότι πρέπει να αμειφθεί για τις υπηρεσίες του
στην εταιρεία με το ποσό των 50.000 ευρώ τον χρόνο. Επειδή το παράδειγμα είναι
απλό και δεν υπάρχουν δαπάνες R & D, δαπάνες εκπαίδευσης, ανόργανα κέρδη
και ζημίες κ.ά. συναλλαγές που χρειάζονται αναπροσαρμογές, τα ΚΛΚΜΦ (ΝΟΡΑΤ) θα
είναι:

ΝΟΡΑΤ = Καθαρά Κέρδη Μετά Από Φόρους + Αναπροσαρμογές – Φορολογική Ωφέλεια =
192+(44+50)-(44+50)*0,40 = 248,4.

Βήμα 5ο. Υπολογισμός του Οικονομικού Κέρδους (EVA)

Σύμφωνα με τις σχέσεις που αναλύθηκαν παραπάνω, το Οικονομικό Κέρδος θα είναι
ίσο με:

EVA = ΝΟΡΑΤ – Χρέωση Χρήσης του Κεφαλαίου (Λειτουργική Μεθοδολογία) ή

EVA = (Απόδοση Κεφαλαίου – Κόστος Κεφαλαίου)* Επενδυμένο Κεφάλαιο
(Χρηματοοικονομική Μεθοδολογία).

Υπολογισμοί:

EVA = 248,4-(1200*0,087)=248,4-104,4 =144, ή εναλλακτικά

Απόδοση Επενδυμένου Κεφαλαίου = 248,4/1200 = 20,7%.

EVA = (20,7%-8,7%)*1200 = 144.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Ο ιδιοκτήτης / μάνατζερ της μικρής εταιρείας έμαθε από την ανάλυση του
Οικονομικού Κέρδους ότι η χρήση του δανειακού κεφαλαίου τον βοηθά στη μείωση
του κόστους του κεφαλαίου μέσα από τις φορολογικές ωφέλειες των τόκων. Το
Οικονομικό Κέρδος μπορεί να υπολογισθεί για οποιαδήποτε περίοδο αναφοράς και
να συγκρίνονται οι μεταβολές του. Εξοπλισμένος με την πληροφόρηση του
Οικονομικού Κέρδους, ο ιδιοκτήτης / μάνατζερ αναμένει βελτίωση της
αποδοτικότητας της επιχείρησής του, αφού το Οικονομικό Κέρδος ευθυγραμμίζεται
καλύτερα με τους στόχους του, που είναι η δημιουργία πλούτου, σε αντίθεση με
τους παραδοσιακούς μετρητές της λογιστικής κερδοφορίας, όπως π.χ. πωλήσεις ή
κέρδη.

Ανεξάρτητα από το μέγεθος, η δημιουργία οικονομικής αξίας είναι εξίσου
σημαντική για όλο το φάσμα των εταιρειών. Αποτελεί αναπάντητο ερώτημα γιατί
πολλές εταιρείες στηρίζονται ακόμη και σήμερα σε παραδοσιακές μετρήσεις
αποδοτικότητας, όπως π.χ. κέρδη, περιθώρια κέρδους, όγκος πωλήσεων κ.ά. και
τις θεωρούν δείκτες-κλειδιά της εταιρικής αποτελεσματικότητας. Επειδή οι
δείκτες αυτοί μόνο μερικώς δείχνουν την πραγματική κερδοφορία της εταιρείας,
συνήθως δίνουν λανθασμένη εικόνα της μακροπρόθεσμης οικονομικής της υγείας.

Οι μοναδικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν μικρές και μεγάλες εταιρείες σήμερα
δεν αλλάζουν τη θεμελιώδη οικονομική αρχή ότι για να ευημερεί και να μεγαλώνει
η εταιρεία στον χρόνο θα πρέπει να παρέχει αποδόσεις (σε μέσους όρους)
υψηλότερες από το κόστος του κεφαλαίου που απασχολεί. Σε αντίθετη περίπτωση,
αν η εταιρεία δεν είναι ικανή να παράξει μακροπρόθεσμες αποδόσεις υψηλότερες
από το κόστος του επενδυμένου κεφαλαίου, η μακροπρόθεσμη ύπαρξή της τίθεται σε
κίνδυνο, αφού όλοι οι προμηθευτές του κεφαλαίου σταδιακά θα της «γυρίσουν την
πλάτη» και σύντομα θα βρεθεί σε αδυναμία εξεύρεσης νέων κεφαλαίων για
ανάπτυξη. Και είναι γνωστό ότι σε συστήματα ελεύθερης οικονομίας δεν υπάρχει
επιχειρηματική στασιμότητα, αλλά μεγέθυνση ή συρρίκνωση.

Πίσω στις αρχικές αξίες της ελεύθερης αγοράς

H επανάσταση των μικρομετόχων και η κρίση της εταιρικής διακυβέρνησης
(Corporate Governance / Νομοθεσία Sarbanes – Oxley) μάς γυρίζει πίσω, στις
ρίζες του καπιταλισμού, που αποτελεί και τον θεμέλιο λίθο του συστήματος που
τελικά επικράτησε σε παγκόσμιο επίπεδο. Επενδύω σημαίνει χρησιμοποιώ
οικονομικούς πόρους για να δημιουργήσω αποδόσεις που με αποζημιώνουν για τον
κίνδυνο που έχω αναλάβει. Όπως οι κυβερνήσεις, οι εταιρείες μεγαλώνουν,
διαφοροποιούνται, επιχορηγούνται (other people’s money), υπερμεγεθύνονται και
περνούν στη στασιμότητα. Όπως συμβαίνει και με τις κυβερνήσεις, η
αποτελεσματικότητα και οι πολιτικές επιλογές συμβιβάζονται και, έτσι, η
δημιουργία αξίας (πλούτου) αγνοείται.

Ο ανταγωνισμός είναι η απάντηση. Οι κυβερνήσεις θα έπρεπε, βέβαια, να παίζουν
έναν διαφορετικό ρόλο (Friedman). Θα έπρεπε να είναι promarket και όχι
probusiness, δηλαδή να προστατεύουν το «αόρατο χέρι» της ελεύθερης αγοράς, το
οποίο δεν επιτρέπει να αναπτυχθούν «ατομικά συμφέροντα» ή συμφέροντα
κυκλωμάτων που αλληλοαναιρούνται υπό καθεστώς ελεύθερου ανταγωνισμού. Για να
συμβεί αυτό, η κυβέρνηση πρέπει να απελευθερώσει πλήρως το μάνατζμεντ του
κεφαλαίου.

Τα ορθολογικά, από οικονομικής πλευράς, ενεργούντα άτομα θα έπρεπε να μπορούν
να μετακινούν τα χρήματά τους εύκολα και με χαμηλό κόστος. Αυτό θα αυξήσει τον
ανταγωνισμό – κάτι που είναι πολύ καλό για τον καταναλωτή – και θα εξασφαλίσει
ότι αυτοί που διαχειρίζονται τα κεφάλαια (των μετόχων ή της κοινωνίας)
πράττουν έχοντας κατά νου τα συμφέροντα των οικονομικών εντολοδόχων τους.

H εταιρεία του ιδιωτικού τομέα της οικονομίας που δεν έχει την κουλτούρα
δημιουργίας αξίας – μέσω της αύξησης του οικονομικού κέρδους – θα εστιάσει τις
προσπάθειές της πιθανόν σε εκτεταμένη ανάλυση κάθε επένδυσης στο αρχικό της
στάδιο, ενώ δεν θα ενδιαφέρεται για το μέλλον της. H τοποθέτηση των κεφαλαίων
αρχικά αποτελεί έντονη διαδικασία διαπραγμάτευσης που μετά πέφτει σε λήθαργο,
γιατί κανείς στα κεντρικά γραφεία δεν αξιολογεί την επιτυχία της επένδυσης.
Αυτό το «παιχνίδι» μοιάζει με τη διαδικασία του προϋπολογισμού, όπου διάφοροι
μάνατζερ προσφέρουν λίγα (εντός των δυνατοτήτων τους), η διοίκηση ζητά
περισσότερα και στο τέλος ένας συμβιβαστικός στόχος ισορροπεί το σύστημα και
είναι όλοι ευχαριστημένοι (paying people to lie – Μ. Jensen). Στο τέλος του
έτους όλοι αγωνίζονται για να «πιαστεί» ο στόχος, δεν κάνουν τίποτα για να
ξεπεραστεί ο στόχος. Το ίδιο συμβαίνει αν ο στόχος έχει ξεφύγει… χιλιόμετρα
μακριά.

Tips

Για να…

… ευημερεί και να μεγαλώνει η εταιρεία στον χρόνο, θα πρέπει να παρέχει
αποδόσεις (σε μέσους όρους) υψηλότερες από το κόστος του κεφαλαίου που
απασχολεί