«Kρύβω τους ξένους φίλους μου»

«Κρύβω από τους γονείς μου ότι έχω φίλους αλλοδαπούς, διότι ξέρω πως θα
αντιδράσουν αρνητικά. Μέσα στο σχολείο οι καλύτεροί μου φίλοι μπορεί να είναι
από την Αλβανία, την Πολωνία, τη Ρωσία, όμως έξω από αυτό πρέπει να κρύψω τις
φιλίες μου».

«Οι αλλοδαποί μαθητές που έχουν γεννηθεί στην Ελλάδα εντάσσονται πολύ ευκολότερα στη σχολική πραγματικότητα. Αντίθετα, κάποιο παιδί που έρχεται στις πρώτες τάξεις του σχολείου αντιμετωπίζει προβλήματα, κυρίως κατανόησης της γλώσσας, και γρήγορα μπαίνει στο περιθώριο», λέει ο καθηγητής Μαθηματικών κ. Χρήστος Καρακασηλιώτης

H Ελένη, μαθήτρια της Γ’ Λυκείου, παραδέχεται πως το μεγαλύτερο πρόβλημά της
στη συνύπαρξή της με τους ξένους συμμαθητές της είναι η ξενοφοβία των γονιών
της που έμαθαν τους ξένους μέσα από τα δελτία ειδήσεων. Για την ίδια, που από
τις πρώτες τάξεις του Δημοτικού μοιράζεται το θρανίο με αλλοδαπούς συμμαθητές,
το να μάθει ακόμη και τα αλβανικά και να ανταλλάσσει προτάσεις με την καλύτερή
της φίλη, την Αρσέλα, είναι ό,τι πιο φυσιολογικό.

«Στις πρώτες τάξεις του σχολείου αναγκαζόμουν να κρύψω ότι είμαι Αλβανίδα. Με
έκαναν να ντρέπομαι για τη χώρα μου. Τώρα όμως αρχίζω να το λέω, χωρίς να
φοβάμαι τις αντιδράσεις. Πλέον αρχίσαμε να μαθαίνουμε πως αν το σχολείο
λειτουργήσει για μας σαν γκέτο, πάντοτε θα μείνουμε εγκλωβισμένοι σε αυτή τη
λογική και θα είμαστε οι “άλλοι”», λέει η Ντανιέλα.

Σπουδάζουν με όνειρα

«Όσο μεγαλώνουμε καταλαβαίνουμε πως μεταξύ μας δεν υπάρχει διαφορά. Στο Δημοτικό όμως και στο Γυμνάσιο ιδιαίτερα η διαφορά μεταξύ Ελλήνων και αλλοδαπών τονίζεται έντονα και τα παιδιά κάνουν τις δικές τους ομάδες. Οι Έλληνες με τους Έλληνες, οι Αλβανοί με τους Αλβανούς και πάει λέγοντας», λέει η Νάγια, Ελληνίδα μαθήτρια

«Για εμάς το σχολείο είναι η διαφυγή από τη μοίρα των γονιών μας. Δεν θέλουμε
να επαναλάβουμε τη ζωή τους. Θέλουμε να γίνουμε επιστήμονες και όχι
καθαριστές». Ο Ανδρέας, η Ντανιέλα, η Αρσέλα από την Αλβανία, ο Στέλιος από το
Ζαΐρ, η Μαλβίνα από την Πολωνία είναι μαθητές της Γ’ Λυκείου στο 41ο Λύκειο
Αθηνών. Όλοι τους με όνειρα να σπουδάσουν και να γίνουν γιατροί, πολιτικοί
μηχανικοί, δικηγόροι, «κάτι που δεν θα θυμίζει αυτά που τράβηξαν οι δικοί
μας», όπως λένε χαρακτηριστικά. Ωστόσο είναι σίγουροι ότι το «στίγμα του
ξένου» θα τους συνοδεύει πολύν καιρό ακόμη.

Προς το παρόν έχουν δει αρκετούς από τους φίλους τους είτε να εγκαταλείπουν το
σχολείο είτε να δυσκολεύονται να βρουν οποιαδήποτε δουλειά. Οι αλλοδαποί
μαθητές στα ελληνικά σχολεία φτάνουν τις 120.000 και προέρχονται από 75 χώρες.
Το 80% αυτών των μαθητών προέρχεται από την Αλβανία. Οι αλλοδαποί μαθητές που
φοιτούν σε σχολεία της πρωτεύουσας αυξήθηκαν μόνο την τελευταία διετία κατά
20,8%, όταν ο συνολικός μαθητικός πληθυσμός μειώθηκε κατά 8,9%.

Εγκαταλείπει ένας στους τρεις

Μια υπέροχη παρέα μέσα στο σχολείο, ο Ανδρέας και η Ντανιέλα από την Αλβανία, ο Στέλιος από το Ζαΐρ, η Μαλβίνα από την Πολωνία, η Αρσέλα από την Αλβανία, η Έλενα, η Ελευθερία και η Νάγια από την Ελλάδα. Έξω από το σχολείο δυσκολεύονται να αποκαλύψουν στους γονείς τους ποιοι είναι οι καλύτεροί τους φίλοι

Ωστόσο ένα σημαντικό ποσοστό – ο ένας στους τρεις – εγκαταλείπει το σχολείο
προτού ολοκληρώσει την υποχρεωτική εκπαίδευση. «Βρήκαμε έναν ιδιαίτερα μεγάλο
αριθμό αλλοδαπών που φοιτούν στα Δημοτικά Σχολεία αλλά από την A’ Γυμνασίου
και ύστερα ο αριθμός αυτός μειώνεται σημαντικά. Ειδικά στο Λύκειο το ποσοστό
των παιδιών που παίρνει το απολυτήριο είναι μειωμένος περίπου κατά 30% από τον
αρχικό αριθμό», λέει η κ. Ιωάννα Τσίγκανου, ερευνήτρια του Εθνικού Κέντρου
Κοινωνικών Ερευνών.

H Ντανιέλα ήρθε από την Αλβανία με τους γονείς της πριν από 12 χρόνια. «Θέλω να ξεφύγω από τη μοίρα των δικών μου, να σπουδάσω και να βρω μια καλή δουλειά», λέει και παραδέχεται πως τα πρώτα χρόνια στην Ελλάδα ντρεπόταν να πει από πού καταγόταν, «τώρα όμως έμαθα να μην ντρέπομαι για τη χώρα μου και κυρίως να μην το κρύβω»

Οι λόγοι που οδηγούν 14χρονους και 15χρονους από νωρίς εκτός σχολείου είναι
καταρχήν το εκπαιδευτικό σύστημα, όπως παραδέχονται οι Έλληνες εκπαιδευτικοί.
«Δεν υπάρχει πολιτική στην υποδοχή αυτών των παιδιών», επισημαίνει ο καθηγητής
Οικονομικών στο 41ο Λύκειο κ. Γιάννης Μαύρος, ενώ η συνάδελφός του, φιλόλογος
στο ίδιο σχολείο, κ. Γλυκερία Αποστολοπούλου διαπιστώνει πως οι δυσκολίες που
αντιμετωπίζουν αυτά τα παιδιά ειδικά στα μαθήματα της γλώσσας τα αποθαρρύνει
να συνεχίσουν και αρκετά παραιτούνται από την προσπάθεια.