Δρόμοι

Η τουρκική…

… οικονομία μεγεθύνεται. Το ίδιο και η φτώχεια. Σύμφωνα με στοιχεία του
Κρατικού Ινστιτούτου Στατιστικής, το 2003 ο αριθμός των Τούρκων που ζούσαν
κάτω από το όριο της φτώχειας ξεπερνούσε τα 20 εκατομμύρια – δηλαδή το 29% του
πληθυσμού, περισσότεροι και από το 2001, όταν η χώρα έζησε τη χειρότερη
οικονομική κρίση στην ιστορία της. Ακόμη και με βάση τα επίσημα στοιχεία αυτής
της κρατικής υπηρεσίας, η φτώχεια σε αυτή χώρα που φιλοδοξεί να ενταχθεί στην
Ευρωπαϊκή Ένωση αυξάνεται με εντυπωσιακούς ρυθμούς.

Στον αγροτικό…

… τομέα, εδώ και μία δεκαετία τηρείται απαρέγκλιτα ένα νεοφιλελεύθερο
πρόγραμμα κατάργησης των ενισχύσεων και των συνεταιρισμών, με ιδιωτικοποιήσεις
μεγάλων κρατικών επιχειρήσεων όπως η Tekel, βιομηχανιών ζάχαρης κ.λπ. Από το
1999, ύστερα από τρεις διαδοχικές συμφωνίες για δανεισμό από το Διεθνές
Νομισματικό Ταμείο, αυτές οι πολιτικές έχουν ενταθεί. Έτσι, οι αγρότες
εγκαταλείπουν μαζικά την ύπαιθρο για τα αστικά κέντρα. Μολονότι ο αριθμός τους
έχει μειωθεί σημαντικά, σε ποσοστό 39,9% ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας.
Στον βιομηχανικό τομέα, το 21,3% των εργαζομένων ζει κάτω από το όριο της
φτώχειας. Στον τομέα των υπηρεσιών, το 16,8% (μόνο εδώ υπήρξε μείωση). Οι πιο
ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες είναι αυτές που πλήττονται σκληρότερα από τη
φτώχεια στην Τουρκία. Ο αριθμός των φτωχών παιδιών κάτω των 15 ετών αυξήθηκε
κατά 8,3%. Το 37% των παιδιών όλης της χώρας ζει κάτω από το όριο της φτώχειας
(τα παιδιά αποτελούν το 28% του συνολικού πληθυσμού).

Η Τουρκία…

… των αριθμών είναι αυτή. Και δεν έχει καμία σχέση με την Τουρκία που
παρουσιάζει ο πρωθυπουργός Ταγίπ Ερντογάν. Η εικόνα που δίνει αυτός είναι
αισιόδοξη, επειδή βασίζεται μόνο στους ρυθμούς μεγέθυνσης της οικονομίας.
Φυσικά, δεν θέτει καθόλου το ζήτημα ποιος ωφελείται από αυτή τη μεγέθυνση.
Ούτε δείχνει την πόλωση που προκαλεί η άνιση διανομή του πλούτου. Αυτά δεν
αποτελούν προϋπόθεση για την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Άλλωστε και εκεί
υπάρχει μπόλικη κοινωνική πόλωση. (Επιτέλους, ο Ερντογάν μπορεί με το δίκιο
του να αναφωνήσει: «Είμαστε κι εμείς δικοί σας!»).

Μια κριτική…

… φωνή, του Ουγκούρ Τζιβελέκ, προειδοποιούσε μέσα από τις σελίδες της
εφημερίδας «Ραντικάλ»: «Αν συνεχιστεί αυτή η τάση, μαζί με τη φτώχεια θα
αυξηθεί και η αστάθεια». Και ο Τούρκος αρθρογράφος αναρωτιέται: «Γιατί η
Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ιαπωνία δεν μπορούν να ξεφύγουν από τον
στασιμοπληθωρισμό στον οποίο έπεσαν μετά το 1990; Γιατί τα ελλείμματα της
Αμερικής εξακολουθούν να μεγαλώνουν; Αν υπήρχε λύση μέσα στο σύστημα της
οικονομίας της αγοράς, θα άφηναν έτσι τα προβλήματά τους να μεγαλώνουν και να
μπαίνουν σε διεθνείς περιπέτειες;». Η αγορά δεν έχει φωνή για να απαντήσει.
Αλλά οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους.