ANOIXTO ΜΒΑ Tο «αλφαβητάρι» της αγοράς μετοχών

Οι αγορές των μετοχών είναι γνωστές και ως κεφαλαιαγορές καθώς αποτελούν
βασικό τρόπο για την άντληση κεφαλαίων από πλευράς επιχειρήσεων. Οι
επιχειρήσεις είτε εκδίδουν νέες μετοχές, τις οποίες προωθούν στο επενδυτικό
κοινό μέσω των επενδυτικών τραπεζών, είτε αν έχουν ήδη εκδώσει μετοχές
προβαίνουν σε «αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου».

ΑΥΞΗΣΗ METOXIKOY ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

H αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου μπορεί να γίνει με δύο τρόπους: είτε με
κεφαλαιοποίηση των αποθεματικών ή των μη διανεμηθέντων κερδών της επιχείρησης
είτε με επιπλέον καταβολή μετρητών. Στην πρώτη περίπτωση, η εταιρεία προχωρά
στις λογιστικές εγγραφές που κατατάσσουν τα αποθεματικά ή/και τα μη
διανεμηθέντα κέρδη προηγούμενων χρήσεων στο μετοχικό κεφάλαιο. Ανάλογα με τα
αποθεματικά που κεφαλαιοποιούνται, εκδίδονται νέες μετοχές ίσης ονομαστικής
αξίας με τις υπάρχουσες και διανέμονται δωρεάν στους μετόχους, γι’ αυτό και
ονομάζεται «αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με κεφαλαιοποίηση αποθεματικών». Στη
δεύτερη περίπτωση της καταβολής μετρητών, η αύξηση μετοχικού κεφαλαίου
συνεπάγεται νέα κεφάλαια για την επιχείρηση και γίνεται με δημόσια εγγραφή.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η εταιρεία θέλει να αντλήσει νέα κεφάλαια από τους
επενδυτές, είτε τους παλαιούς μετόχους της εταιρείας είτε νέους. Εάν όμως οι
νέες μετοχές αγοραστούν από νέους επενδυτές, οι παλαιοί μέτοχοι της
επιχείρησης θα υποστούν μείωση του ποσοστού τους. Ωστόσο, για να μη συμβεί
αυτό, υπάρχει το «δικαίωμα προτίμησης» στους παλαιούς μετόχους – μάλιστα, με
καλύτερους όρους από την επίσημη τιμή έκδοσης των μετοχών.

ΚΟΙΝΕΣ KAI ΠΡΟΝΟΜΙΟΥΧΕΣ ΜΕΤΟΧΕΣ

Οι μετοχές διακρίνονται σε κοινές και προνομιούχες. Οι περισσότερες μετοχές
που είναι διαπραγματεύσιμες στα χρηματιστήρια είναι κοινές, ή διαφορετικά οι
κανονικές ή οι κύριες μετοχές μιας εταιρείας. Οι κοινές μετοχές στο σύνολό
τους αποτελούν τους ιδιοκτήτες της επιχείρησης. Κατά την αύξηση του μετοχικού
κεφαλαίου μιας εταιρείας η κατοχή κοινών μετοχών δίνει και το δικαίωμα
προτίμησης στους παλαιούς μετόχους. Ωστόσο, σε περίπτωση ρευστοποίησης της
επιχείρησης οι κοινοί μέτοχοι είναι οι τελευταίοι που θα αποζημιωθούν.

Οι προνομιούχες μετοχές είναι κάτι μεταξύ μετοχής και ομολόγου. Σκοπός της
έκδοσης τέτοιων μετοχών είναι να προσελκύσουν επενδυτές λόγω των ευνοϊκότερων
όρων τους. H τάση όμως είναι προς την κατάργηση αυτού του τύπου των μετοχών.

TO «ΣΠΑΣΙΜΟ» ΜΙΑΣ ΜΕΤΟΧΗΣ

«Σπάσιμο» σημαίνει μείωση της ονομαστικής αξίας της μετοχής και αύξηση του
αριθμού των μετοχών. Ποιο σκοπό εξυπηρετεί το «σπάσιμο» των μετοχών; H μείωση
της ονομαστικής αξίας της μετοχής σημαίνει αυτόματα ότι η μετοχή είναι
διαπραγματεύσιμη σε χαμηλότερες τιμές, οι οποίες είναι πιο προσιτές σε πολλούς
επενδυτές. Από την άλλη, λόγω της αύξησης του αριθμού των μετοχών, αυξάνεται
και ο όγκος συναλλαγών της μετοχής βελτιώνοντας έτσι την εμπορευσιμότητά της.
Επιπλέον, το «σπάσιμο» μιας μετοχής αποτελεί θετικό οιωνό για την εξέλιξη της
τιμής της μετοχής.

ΟΙ ΘΕΣΜΙΚΟΙ ΕΠΕΝΔΥΤΕΣ

Οι γνωστοί μας θεσμικοί επενδυτές για τους οποίους γίνεται συχνά λόγος, είναι
εταιρείες οι οποίες διαχειρίζονται τα κεφάλαια πολλών επενδυτών. Στην
κατηγορία των θεσμικών επενδυτών ανήκουν τα «αμοιβαία κεφάλαια» και οι
«εταιρείες επενδύσεων χαρτοφυλακίου».

Όσον αφορά τα αμοιβαία κεφάλαια, οι εταιρείες διαχειρίζονται ένα κεφάλαιο που
ανήκει σε ιδιώτες επενδυτές οι οποίοι είναι οι «μεριδιούχοι» του αμοιβαίου
κεφαλαίου. Το αμοιβαίο κεφάλαιο διατίθεται στην «τιμή διάθεσης» του μεριδίου η
οποία είναι η καθαρή τιμή του μεριδίου συν την προμήθεια εισόδου, ενώ πωλείται
από τον μεριδιούχο στην «τιμή εξαγοράς», δηλαδή στην καθαρή τιμή μείον την
προμήθεια εξόδου. H καθαρή τιμή του μεριδίου είναι η καθαρή αξία του κεφαλαίου
σε μια ορισμένη ημερομηνία διά τον αριθμό των μεριδίων.

Οι εταιρείες επενδύσεων χαρτοφυλακίου στοχεύουν στη μεγιστοποίηση των
αποδόσεων των μετοχών τους και εισάγονται υποχρεωτικά από τον νόμο στο
Χρηματιστήριο. H εσωτερική αξία της μετοχής είναι ίση με τα ίδια κεφάλαια συν
την υπεραξία του χαρτοφυλακίου διαιρεμένα με τον αριθμό των μετοχών.

ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΜΕΤΟΧΩΝ

H αξιολόγηση μιας μετοχής σημαίνει τη σύγκριση της τρέχουσας χρηματιστηριακής
τιμής με την πραγματική αξία της, έτσι ώστε να είναι κάποιος σε θέση να δει αν
είναι υποτιμημένη ή υπερτιμημένη στο χρηματιστήριο και να προβεί αντίστοιχα σε
αγορά ή πώληση.

Για την αξιολόγηση, ή όπως αλλιώς είναι γνωστή η αποτίμηση της μετοχής,
υπολογίζονται κάποιοι δείκτες που παρέχουν συγκεκριμένη πληροφόρηση,
ενδεικτική ωστόσο τόσο για την αξία της μετοχής όσο και για την επιχείρηση.

* Λογιστική Αξία ανά Μετοχή = Ίδια Κεφάλαια Επιχείρησης / Αριθμός
Μετοχών

* Τιμή προς Λογιστική Αξία = Τρέχουσα Χρηματιστηριακή Τιμή / Λογιστική
Αξία ανά Μετοχή: όσο πιο υψηλός ο λόγος αυτός σε σχέση με άλλες μετοχές του
κλάδου τόσο πιο υπερτιμημένη μια μετοχή

* Μερισματική Απόδοση = (Μέρισμα ανά Μετοχή / Τρέχουσα Χρηματιστηριακή
Τιμή Μετοχής) x 100

* Λόγος Τιμής προς Κέρδη = Κέρδη μετά την Αφαίρεση των Φόρων / Αριθμός
Μετοχών (πάλι, όσο πιο υψηλός αυτός ο λόγος σε σχέση με άλλες μετοχές του
ίδιου κλάδου τόσο πιο υπερτιμημένη είναι μια μετοχή)

Εκτός όμως από την αποτίμηση μιας μετοχής, ενδιαφέρον έχει για έναν επενδυτή ο
κίνδυνος που αυτή ενέχει, ο οποίος διακρίνεται στο κομμάτι του κινδύνου που
είναι δυνατό να αντιμετωπιστεί και στο κομμάτι που δεν μπορεί να αντιμετωπίσει
ο επενδυτής. Το πρώτο κομμάτι αναφέρεται ως «μη συστηματικός κίνδυνος», ενώ το
δεύτερο ως «συστηματικός κίνδυνος».

Όσον αφορά τον μη συστηματικό κίνδυνο, αυτός σχετίζεται άμεσα με τη
συγκεκριμένη επιχείρηση ως προς την πορεία της και τις επιδόσεις της. Ο
συστηματικός κίνδυνος οφείλεται στις γενικότερες οικονομικές συνθήκες και
συγκυρίες.

Χρηματοοικονομικά προϊόντα

Στη σημερινή εποχή υπάρχει μια πληθώρα χρηματοοικονομικών προϊόντων, που
διαπραγματεύονται είτε στα χρηματιστήρια είτε εκτός χρηματιστηρίων. Στη
συνέχεια, παρουσιάζονται κάποια από αυτά που είναι γνωστά στο μεγαλύτερο μέρος
του επενδυτικού κοινού.

Καταθέσεις Χρηματαγοράς: Είναι οι καταθέσεις που γίνονται με
καθορισμένο επιτόκιο και καθορισμένη χρονική περίοδο, και ασφαλώς δεν είναι
διαπραγματεύσιμες.

Πιστοποιητικά Καταθέσεων: Πρόκειται για αποδείξεις καταθέσεων
διαφόρων ποσών στην τράπεζα που, όπως και παραπάνω, γίνονται με καθορισμένο
επιτόκιο και ημερομηνία λήξης, αλλά σε αντίθεση με τις απλές καταθέσεις, η
απόδειξη αυτή είναι διαπραγματεύσιμη, δηλαδή είναι δυνατό ο κάτοχος να την
πουλήσει πριν από τη λήξη της.

Έντοκα Γραμμάτια: Τα έντοκα γραμμάτια εκδίδονται από την
κυβέρνηση προκειμένου να χρηματοδοτηθεί το δημόσιο χρέος. Εκδίδονται σε
συγκεκριμένη ονομαστική τιμή και είναι διαπραγματεύσιμα. H διαπραγμάτευση
γίνεται με βάση κάποιο προεξοφλητικό επιτόκιο, π.χ. 10%, που σημαίνει ότι αν η
ονομαστική τιμή ενός εντόκου γραμματίου είναι 10.000 ευρώ, ο επενδυτής θα το
αγοράσει σήμερα 9.000 ευρώ (έκπτωση 10%), ενώ στο τέλος της περιόδου θα έχει
απόδοση (10.000 – 9.000) / 9.000 = 11,11 %.

Repos: Πρόκειται για συμφωνίες επαναγοράς μεταξύ δύο μερών, όπου
ο ένας ενδιαφερόμενος συμφωνεί να πουλήσει κάποιο προϊόν στον άλλο
ενδιαφερόμενο σε κάποια συγκεκριμένη ημερομηνία και υπό καθορισμένη τιμή, ενώ
ταυτόχρονα συμφωνεί να αγοράσει ξανά το προϊόν από τον δεύτερο ενδιαφερόμενο
σε κάποια μελλοντική ημερομηνία και σε συγκεκριμένη τιμή που ξανασυμφωνείται
εκ νέου.

Εμπορικά Γραμμάτια: Πρόκειται για μια διαταγή πληρωμής ενός
συγκεκριμένου ποσού σε αυτόν που έχει το γραμμάτιο σε μια μελλοντική
ημερομηνία και αναφέρεται σε χρηματοδότηση του διεθνούς εμπορίου. Αν ένα
γραμμάτιο γίνει δεκτό από μια τράπεζα, τότε γίνεται και διαπραγματεύσιμο στην
αγορά χρήματος και διαπραγματεύεται όπως τα έντοκα γραμμάτια, με έκπτωση επί
της ονομαστικής του τιμής.