ANOIXTO ΜΒΑ H «τιμή» του χρήματος

Συχνά γίνεται λόγος στα μέσα μαζικής ενημέρωσης για την πορεία των επιτοκίων.
Τι είναι όμως το επιτόκιο και γιατί ενδιαφέρει τόσο πολύ;

Το επιτόκιο μπορεί να θεωρηθεί ως η «τιμή» του κεφαλαίου, είτε αυτό το
κεφάλαιο αφορά καταθέσεις σε τραπεζικούς οργανισμούς είτε επιχειρηματική
επένδυση, είτε οποιαδήποτε άλλη μορφή. Το επιτόκιο είναι ένα ποσοστό, ένας
αριθμός δηλαδή που υπολογίζεται με βάση το 100, έτσι ώστε ανάλογα με το ποσό
του κεφαλαίου να είναι δυνατό να υπολογιστεί η συνολική «τιμή/κόστος» του
εκάστοτε ποσού κεφαλαίου.

Το επιτόκιο καθορίζεται στην αγορά πραγματικών χρηματικών διαθεσίμων ή
απλούστερα στην αγορά χρήματος. Η κεντρική τράπεζα κάθε χώρας εκδίδει χρήμα,
προσφέρει δηλαδή μια συγκεκριμένη ποσότητα χρήματος που διατίθεται στην αγορά.
Όπως με όλα τα αγαθά, έτσι και εδώ η εν λόγω αγορά θα ισορροπήσει στο σημείο
όπου η ζήτηση χρήματος συμπίπτει με την προσφορά και αυτή η ισορροπία θα
καθορίσει το επιτόκιο της αγοράς.

Πώς λειτουργεί επομένως αυτή η αγορά; Έστω ότι το επιτόκιο βρίσκεται στο
επίπεδο r1 αντί για r. Στο επίπεδο αυτό η ζήτηση χρήματος [όπως διαφαίνεται
από την καμπύλη ζήτησης L(r, Υ)] υπερβαίνει την προσφορά χρήματος, η οποία
έχει καθοριστεί από την κεντρική τράπεζα στο επίπεδο Ms/Ρ. Αυτή η υπερβάλλουσα
ζήτηση για το αγαθό «χρήμα» ασκεί πιέσεις στην τιμή του, με αποτέλεσμα το
επιτόκιο να φθάσει σταδιακά στο επίπεδο ισορροπίας. Είναι προφανές ότι σε αυτό
το σημείο η ζητούμενη ποσότητα χρήματος έχει μειωθεί (μετακίνηση κατά μήκος
και προς τα αριστερά της καμπύλης ζήτησης). Αυτό συμβαίνει διότι στο υψηλότερο
επίπεδο επιτοκίου οι άνθρωποι έχουν κίνητρο να τοποθετήσουν τα χρήματά τους σε
τραπεζικές καταθέσεις, προκειμένου να πάρουν την απόδοση του επιτοκίου. Όσο
λοιπόν υψηλότερο το επιτόκιο τόσο μικρότερη είναι η ζήτηση για διακράτηση
χρηματικών διαθεσίμων. Και αυτό γιατί η εναλλακτική τους χρήση αποφέρει
αποδόσεις.

H αρχική αυτή ανάλυση επιτρέπει τώρα την κατανόηση του ρόλου του επιτοκίου
στην οικονομία και τις χρηματοοικονομικές αγορές. Οι χρηματοοικονομικές αγορές
(αγορά δανειακών κεφαλαίων) φέρνουν σε επαφή τις οικονομικές μονάδες που
προσφέρουν (δανείζουν) κεφάλαια και τις οικονομικές μονάδες που ζητούν
(δανείζονται) κεφάλαια. Ο διακανονισμός αυτός έχει ως βάση του το επιτόκιο. Οι
δανειστές πρέπει να έχουν κίνητρο να δανείσουν τα κεφάλαιά τους και οι
δανειζόμενοι πρέπει να βρίσκουν την «τιμή» ή εναλλακτικά το κόστος που θα
πληρώσουν για το δάνειό τους ελκυστική, προκειμένου τα δύο μέρη να έλθουν σε
συμφωνία.

Επιπλέον, το επιτόκιο υπάρχει σε κάθε επενδυτική απόφαση. Οι επενδύσεις είτε
μιας συγκεκριμένης επιχείρησης είτε στο σύνολο μιας οικονομίας χρειάζονται
κεφάλαια. Μέρος αυτών των κεφαλαίων μπορεί να προέλθει από δανεισμό. Όμως και
για το μέρος των κεφαλαίων που δεν δανείζονται, πάλι υπεισέρχεται το επιτόκιο
με πιο έμμεσο τρόπο όμως αυτή τη φορά. Ο λόγος είναι απλός: αν τα συγκεκριμένα
κεφάλαια δεν τοποθετούνταν σ’ αυτή την επένδυση, αλλά σε καταθέσεις σε ομόλογα
επί παραδείγματι, μήπως η απόδοση ήταν υψηλότερη σε σχέση με την απόδοση που
αναμένεται από τη συγκεκριμένη επένδυση; Καθίσταται σαφές λοιπόν ότι γίνεται
πάντα μια σύγκριση μεταξύ των εναλλακτικών χρήσεων του κεφαλαίου.

Εν τέλει, επειδή το επιτόκιο αποτελεί το κόστος του κεφαλαίου (τιμή), όσο πιο
υψηλό το επιτόκιο τόσο μεγαλύτερο το κόστος χρήσης του κεφαλαίου. Κάτι τέτοιο
όμως αποθαρρύνει τις επενδύσεις σε μια οικονομία. Αντίθετα, όσο χαμηλότερο το
επιτόκιο τόσο πιο «φθηνό» είναι το κεφάλαιο και επομένως ευνοούνται οι
επενδύσεις, αυξάνοντας στη συνέχεια το επίπεδο εισοδήματος της οικονομίας.

Tips

Οι δανειστές…

… πρέπει να έχουν κίνητρο να δανείσουν και οι δανειζόμενοι πρέπει να
βρίσκουν την «τιμή» ή το κόστος δανείου που θα πληρώσουν ελκυστικά