«Kόκκινη» η πλούσια Nορβηγία

Όταν επέλεξε να ακολουθήσει τον «τρίτο δρόμο» του Τόνι Μπλερ, το 2001, ο
Γενς Στόλτενμπεργκ καταψηφίστηκε από τους Νορβηγούς. Επέστρεψε όμως στις ιδέες
της παραδοσιακής Αριστεράς για το κοινωνικό κράτος και προχθές κέρδισε την
πρωθυπουργία.

Ο ΟΗΕ ανέδειξε φέτος για πέμπτη συνεχή χρονιά τη Νορβηγία ως την καλύτερη χώρα
στον κόσμο για να ζει κανείς. Εντούτοις κεντρικά θέματα της προεκλογικής
εκστρατείας ήταν οι οίκοι ευγηρίας και οι παιδικοί σταθμοί που δεν επαρκούν,
οι λίστες αναμονής στα νοσοκομεία, τα παλιά σχολικά κτίρια και τα ξεπερασμένα
σχολικά βιβλία. Και ενώ η απερχόμενη δεξιά κυβέρνηση του Κγελ Μάγκνε Μπόντεβικ
το μόνο που έκανε ήταν να υπόσχεται νέες μειώσεις φόρων, η Αριστερά με τον
Στόλτενμπεργκ στοιχημάτισε στην ενίσχυση του κράτους πρόνοιας και στην
υπόσχεση για μια δικαιότερη κατανομή του πλούτου. Αντίθετη στις μειώσεις των
φόρων που πρότεινε η Δεξιά, η Αριστερά υποσχέθηκε αυξημένες δαπάνες για την
παιδεία, την υγεία και τη φροντίδα των ηλικιωμένων, υπογραμμίζοντας παράλληλα
την προσήλωσή της στη δημοσιονομική πειθαρχία.

61 έδρες οι Εργατικοί

H Αριστερά ήταν τελικά αυτή που έπιασε τον σφυγμό των Νορβηγών. Το Εργατικό
Κόμμα του Στόλτενμπεργκ κέρδισε 61 από τις 169 έδρες του νορβηγικού
Κοινοβουλίου, ενώ το Συντηρητικό Κόμμα του Μπόντεβικ ήρθε τρίτο με 23 έδρες.
Ανάμεσά τους παρεμβλήθηκε, με 38 έδρες, το ακροδεξιό ξενοφοβικό Κόμμα της
Προόδου.

Τρίτη στον κόσμο εξαγωγός αργού πετρελαίου (μετά τη Σαουδική Αραβία και τη
Ρωσία) και με πολίτευμα τη συνταγματική μοναρχία (βασιλιάς είναι ο Χάραλντ
E’), η Νορβηγία κάθεται πάνω σε πετρελαϊκά αποθέματα 150 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Το ταμείο στο οποίο κατατίθεται το πλεόνασμα των δημοσίων εσόδων προς όφελος
των μελλοντικών γενεών έφτασε πρόσφατα τα 190 δισεκατομμύρια δολάρια, δηλαδή
41.000 δολάρια για τον καθέναν από τους 4,6 εκατομμύρια Νορβηγούς πολίτες. H
οικονομία της χώρας ανθεί, η ανεργία φτάνει μόλις στο 4,5% (τον Αύγουστο είχε
μάλιστα μειωθεί στο 3,7%), ωστόσο το κύριο διακύβευμα των εκλογών της Δευτέρας
ήταν η κατανομή του πλούτου. Γιατί ακόμη και στην πλούσια Νορβηγία (στην
Ευρώπη, μόνο το Λουξεμβούργο έχει μεγαλύτερο κατά κεφαλήν εισόδημα), υπάρχουν
πλέον όλο και περισσότεροι φτωχοί.

Ο «τρίτος δρόμος» είχε οδηγήσει σε ήττα

Ο Γενς Στόλτενμπεργκ θα αναλάβει την πρωθυπουργία όταν ανοίξει και πάλι η
Βουλή, μέσα Οκτωβρίου. Ηλικίας 46 χρόνων, είναι γιος του Θόρβαλντ
Στόλτενμπεργκ που διετέλεσε υπουργός Εξωτερικών και τη δεκαετία του 1990 ήταν
μεσολαβητής του ΟΗΕ για την ειρήνη στα Βαλκάνια. Το 2000 ο Γενς Στόλτενμπεργκ
έγινε ο νεώτερος πρωθυπουργός που είχε ποτέ η Νορβηγία. Ακολούθησε όμως τον
«τρίτο δρόμο» του Τόνι Μπλερ, επιχειρώντας τον εκσυγχρονισμό του δημόσιου
τομέα και τη μερική ιδιωτικοποίηση μεγάλων κρατικών επιχειρήσεων. Μέσα σε ένα
χρόνο ο Στόλτενμπεργκ είχε χάσει τη λάμψη του και στις βουλευτικές εκλογές του
2001 το Εργατικό Κόμμα σημείωσε το χειρότερο αποτέλεσμά του από τη δεκαετία
του 1920 (24,3%).

Νίκη στις προχθεσινές εκλογές πέτυχε και το – ακροδεξιό – κατ’ ευφημισμόν
Κόμμα της Προόδου του Καρλ Χάγκεν, αφού κέρδισε 37 έδρες, 26 περισσότερες από
όσες είχε στην προηγούμενη Βουλή. Οι Νορβηγοί το ψήφισαν αφού τους υποσχέθηκε
ότι θα θέσει ανώτατο όριο στην τιμή της βενζίνης, θα μειώσει τους φόρους στα
οινοπνευματώδη, θα στέλνει τους συνταξιούχους διακοπές στη Μεσόγειο! Επίσης,
θα αποδυναμώσει την εγκληματικότητα μειώνοντας τους μετανάστες. «Επικίνδυνοι
Αφρικανοί περπατούν στους δρόμους», ήταν ένα από τα προεκλογικά συνθήματά του.

Πάντως, και η πλούσια Νορβηγία έχει τους «φτωχούς» της. Από το 2001, αυτοί που
ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας (κάτω από 50% του μέσου μισθού, δηλαδή
11.500 ευρώ ετησίως) έχουν αυξηθεί κατά 25% και πλέον φτάνουν τις 250.000. Δεν
πεθαίνουν βέβαια της πείνας, πρόκειται για μια φτώχεια εν πολλοίς αόρατη,
ακόμη και ανεκτή λόγω του εν γένει υψηλού βιοτικού επιπέδου.