Σε… κενό αέρος όλα τα σενάρια

Τέσσερα κρίσιμα ερωτηματικά και αρκετό μυστήριο πλανώνται πάνω από τα
συντρίμμια του μοιραίου κυπριακού αεροσκάφους που συνετρίβη προχθές το
μεσημέρι στο Γραμματικό.

Στο Γραμματικό. Τα συντρίμμια του μοιραίου αεροσκάφους της εταιρείας «Helios Airways» θα συνεχίσουν να ερευνούν οι εμπειρογνώμονες προκειμένου να καταλήξουν στα αίτια της πτώσης του

Τις απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά αναζητούν και τα μέλη της Επιτροπής
Διερεύνησης Ατυχημάτων και Ασφάλειας των Πτήσεων (ΕΔΑΑΠ) που διερευνούν τα
αίτια του πιο τραγικού αεροπορικού δυστυχήματος που έχει συμβεί ποτέ στην
Ελλάδα.

Ωστόσο, ήδη ένα από τα σημαντικά στοιχεία που προσδοκούσαν ότι θα τους έδινε
πληροφορίες για τις τελευταίες στιγμές στο αεροσκάφος, σύμφωνα με τις πρώτες
ενδείξεις, είναι άχρηστο. Πρόκειται για το ένα από τα δύο «μαύρα κουτιά» που
καταγράφει όλες τις συνομιλίες των πιλότων μεταξύ τους, με τον Ελεγχο Εναέριας
Κυκλοφορίας και με την εταιρεία τους.

Το συγκεκριμένο κουτί (voice recorder) βρέθηκε χθες το πρωί στον τόπο της
τραγωδίας, ωστόσο η κατάστασή του είναι τόσο άσχημη που κάνει τον πρόεδρο της
ΕΔΑΑΠ κ. Ακριβό Τσολάκη να μην είναι καθόλου αισιόδοξος για το αν το
περιεχόμενό του θα είναι αξιοποιήσιμο.

Στη Γαλλία

Το δεύτερο «μαύρο κουτί» που καταγράφει τα στοιχεία της πτήσης (συντεταγμένες
πτήσης, ύψος, ταχύτητα, ώρες αναχώρησης, τεχνική κατάσταση αεροσκάφους κ.λπ.)
βρέθηκε προχθές σε καλή κατάσταση. Και τα δύο κουτιά πρόκειται να σταλούν για
αποκωδικοποίηση στη Γαλλία.

Το περιεχόμενό τους θα αξιολογηθεί μαζί με το υπόλοιπο υλικό που θα συλλέξουν
οι εμπειρογνώμονες από τον τόπο της τραγωδίας, τον οποίο αναμένεται να
επισκεφθούν τουλάχιστον άλλες 30 φορές.

Ήδη, στην Αθήνα έρχονται και Αμερικανοί εμπειρογνώμονες της βιομηχανίας
Boeing. Όπως προβλέπεται από τους διεθνείς κανονισμούς, όταν πέσει ένα
αεροσκάφος η κατασκευάστρια εταιρεία στέλνει εμπειρογνώμονες, για να
συμμετέχουν στις έρευνες. Στην προκειμένη περίπτωση, οι Αμερικανοί με την
έγκριση και τον έλεγχο των ελληνικών αρχών θα βοηθήσουν στην έρευνα.

Τα 4 ερωτηματικά για την πορεία της μοιραίας πτήσης

1. Σύστημα κλιματισμού – αποσυμπίεσης αεροσκάφους, ενέργειες χειριστών.

TO ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΟ οι χειριστές και οι επιβάτες του αεροσκάφους να έπεσαν σε
βαριά λιποθυμία ή σε κατάσταση απώλειας συνείδησης μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα
εξαιτίας μαζικής εισροής στο σύστημα κλιματισμού του αεροπλάνου δηλητηριωδών
αερίων από τα υδραυλικά συστήματά του (Skytor), δεν απέκλειαν χθες το βράδυ
τεχνικοί αεροσκαφών.

Οι ίδιοι, ωστόσο, δεν απέκλειαν το ενδεχόμενο να ακολούθησε και
αποσυμπίεση στο εσωτερικό του αεροσκάφους, καθώς οι πιλότοι των F-16 είδαν
στον θάλαμο των επιβατών να έχουν πέσει μάσκες οξυγόνου. Στην περίπτωση δε της
ήπιας και σταδιακής αποσυμπίεσης, οι παθόντες δεν αντιλαμβάνονται αμέσως την
κατάσταση, χαλαρώνουν και νιώθουν αρχικά τάση ευφορίας.

Εάν – όπως λένε οι ειδικοί – έγινε αποσυμπίεση στο εσωτερικό του αεροσκάφους
στο ύψος των 34.000 ποδιών, οι χειριστές του έπρεπε να φορέσουν αμέσως τις
ειδικές μάσκες οξυγόνου και να κατευθύνουν το αεροσκάφος σε ύψος 8.000 έως
10.000 ποδιών, ώστε η εσωτερική με την εξωτερική πίεση και τη θερμοκρασία να
μην επιφέρουν ανεπανόρθωτες βλάβες στον ανθρώπινο οργανισμό. Στη συνέχεια θα
μπορούσαν να το προσγειώσουν σε κάποιο κοντινό αεροδρόμιο (π.χ. Ρόδου, Κω).

Ωστόσο οι χειριστές φαίνεται να μην αντέδρασαν, σύμφωνα με τους
ειδικούς, για τρεις λόγους: είτε γιατί δεν πρόλαβαν είτε γιατί δεν υπήρχε
οξυγόνο στην εφεδρική δεξαμενή του αεροσκάφους (όπου αποθηκεύεται καθαρό
οξυγόνο μόνο για τους πιλότους), είτε γιατί ο διακόπτης παροχής του οξυγόνου
ήταν κλειστός (μπλόκαρε).

Το θέμα του οξυγόνου και της ποιότητας του αέρα στο εσωτερικό του
αεροσκάφους, όπως ανέφερε αρμόδια κυβερνητική πηγή στην Αθήνα, αποτελεί ήδη
ξεχωριστή έρευνα στην Κύπρο. Θα εξεταστεί αφενός εάν υπήρχε οξυγόνο στη
δεξαμενή των πιλότων και αφετέρου εάν τα υλικά που δημιουργούν οξυγόνο για
τους επιβάτες ήταν τα κατάλληλα και στη σωστή αναλογία.

Σημειώνεται ότι στον τόπο της συντριβής του αεροσκάφους μετέβη και κλιμάκιο
του «Δημόκριτου», προκειμένου να ερευνήσει εάν υπήρξαν τοξικά αέρια στο
εσωτερικό του αεροσκάφους. Κάτι τέτοιο τελικά δεν εντοπίστηκε από την πρώτη
έρευνα.

2. Απώλεια συστήματος επικοινωνίας αεροσκάφους.

ΟΙ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΜΟΝΕΣ καλούνται να διερευνήσουν εάν υπήρξε πράγματι
απώλεια του συστήματος επικοινωνίας ή εάν οι πιλότοι δεν ήταν σε θέση να το
χρησιμοποιήσουν. Εάν το σύστημα επικοινωνίας δεν λειτουργούσε και οι πιλότοι
ήταν σε θέση να εργάζονται και να παίρνουν αποφάσεις, το πρώτο που θα έπρεπε
να κάνουν είναι να πληκτρολογήσουν τον ειδικό κωδικό «76500», στέλνοντας
μήνυμα στους Πύργους Ελέγχου της Λάρνακας και της Αθήνας ότι υπάρχει ολική
απώλεια του συστήματος επικοινωνίας. Στην περίπτωση αυτή το αεροσκάφος θα
συνέχιζε κανονικά την πορεία του μέχρι την προσγείωσή του σε κάποιο αεροδρόμιο
με τη βοήθεια των μαχητικών αεροσκαφών. Για να μην αντιδράσουν οι πιλότοι –
εκτιμούν οι ειδικοί – σημαίνει ότι δεν ήταν σε θέση να πάρουν αποφάσεις και να
τις εκτελέσουν.

3. Οι δεξιόστροφοι κύκλοι και η αλλαγή πορείας του αεροσκάφους.

ΟΠΩΣ ΑΝΕΦΕΡΑΝ οι πιλότοι των μαχητικών αεροσκαφών, το μοιραίο
αεροσκάφος στις 10.25 πάνω από την Κέα και την Κύθνο έκανε δεξιόστροφους
κύκλους για περίπου μια ώρα. Το γεγονός ερμηνεύεται είτε ως σήμα των χειριστών
του Boeing ότι έχουν απολέσει τα συστήματα επικοινωνίας, όπως ισχύει διεθνώς,
είτε ότι αυτοί προκλήθηκαν επειδή έληξε η χρονική διάρκεια λειτουργίας του
αυτόματου πιλότου, ο οποίος είχε προγραμματιστεί από την αρχή της πτήσης στη
Λάρνακα να διαρκέσει μέχρι την Κέα. Σύμφωνα με τους ειδικούς, το πιο πιθανό
είναι το δεύτερο, καθώς στο σημείο πάνω από την Κέα οι πιλότοι συνήθως
αποδεσμεύουν τον αυτόματο πιλότο και κατευθύνουν οι ίδιοι με το πηδάλιο το
αεροσκάφος για προσγείωση στο αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος».

Ωστόσο, κάποια στιγμή το αεροσκάφος σταμάτησε τους δεξιόστροφους
κύκλους, κατευθύνθηκε αριστερά (προς Βορράν) και στη συνέχεια προς Νότον πριν
συντριβεί.

Πώς άλλαξε πορεία; Την άλλαξαν οι «σιλουέτες» που είχαν δει οι πιλότοι των
F-16 στο πιλοτήριο του Boeing; Άλλαξε τυχαία όταν κάποιοι σήκωσαν τον
συγκυβερνήτη από το πηδάλιο; Ή άλλαξε πορεία επειδή τελείωσαν τα καύσιμα, όπως
ισχυρίζονται ορισμένοι;

Οι ίδιοι επικαλούνται ότι το αεροσκάφος εκείνη τη χρονική στιγμή είχε
συμπληρώσει σχεδόν τρεις ώρες στον αέρα, για όσο διάστημα δηλαδή επαρκούσαν
και τα καύσιμα που είχε στις δεξαμενές του. Συγκεκριμένα, στο αεροσκάφος
υπήρχαν καύσιμα για την πτήση από τη Λάρνακα μέχρι την Αθήνα που διαρκεί 1 ώρα
και 20 λεπτά, για άλλα 50 λεπτά σε περίπτωση που το αεροσκάφος χρειαζόταν να
κατευθυνθεί σε άλλο, εναλλακτικό αεροδρόμιο (Θεσσαλονίκη) και για επιπλέον 30
λεπτά (χρόνος ασφαλείας).

Στις 12.05 το τρίωρο είχε συμπληρωθεί…

4. Οι «σιλουέτες» στο πιλοτήριο του ακυβέρνητου αεροσκάφους.

ΟΠΩΣ ΑΝΕΦΕΡΑΝ οι πιλότοι των μαχητικών F-16, στο πιλοτήριο του μοιραίου
Boeing λίγο πριν από τη συντριβή του εντόπισαν κάποια στιγμή ανθρώπινες
σιλουέτες να κινούνται.

Χθες εντοπίστηκαν οι σοροί του Γερμανού κυβερνήτη του αεροσκάφους, ο οποίος –
σύμφωνα με τη μαρτυρία των πιλότων των F-16 – δεν βρισκόταν στο πιλοτήριο την
ώρα της πτώσης, καθώς και του συγκυβερνήτη, ο οποίος εντοπίστηκε στο πιλοτήριο
του αεροσκάφους, ενώ δίπλα του βρέθηκε μία από τις αεροσυνοδούς.

Εάν το αεροσκάφος είχε υποστεί βίαιη αποσυμπίεση, αναφέρουν οι ειδικοί, δεν θα
υπήρχαν επιζώντες σε αυτό, γεγονός που σημαίνει ότι στον χώρο του πιλοτηρίου
δεν θα έπρεπε να υπάρχουν επιζώντες οι οποίοι μάλιστα κινούνταν στο χώρο του πιλοτηρίου.

ΤΟ ΘΡΙΛΕΡ

Ο πιλότος «έκρυψε» βλάβη στον εξαερισμό από δύο πύργους ελέγχου

TO ΘΡΙΛΕΡ με το Boeing 737-300 της κυπριακής εταιρείας Helios Airways
στον ελληνικό εναέριο χώρο, ξεκίνησε λίγο πριν από τις 10 το πρωί της
Κυριακής. Το αεροσκάφος που εκτελούσε την πτήση HCY 522 με 121 επιβαίνοντες
(115 επιβάτες και έξι μέλη πληρώματος) είχε απογειωθεί στις 09.07 από τη
Λάρνακα με κατεύθυνση προς Αθήνα και τελικό προορισμό την Πράγα.

Στον ελληνικό εθνικό εναέριο χώρο (FIR) εισήλθε στις 09.37, χωρίς όμως να
δώσει στίγμα, όπως όφειλε, στον Πύργο Ελέγχου του διεθνούς αεροδρομίου της
Αθήνας «Ελευθέριος Βενιζέλος». H ταυτοποίηση του αεροσκάφους έγινε αυτομάτως
από τα ραντάρ της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ).

Σε ειδική συχνότητα

Προηγουμένως, περίπου στις 9.10 κι ενώ το αεροσκάφος βρισκόταν ακόμα εκτός
ελληνικού εναέριου χώρου και σε ύψος περίπου 16.000 ποδιών, ο πιλότος του
μοιραίου Boeing μέσω ειδικής συχνότητας είχε επικοινωνήσει με τη μονάδα
τεχνικής υποστήριξης της Helios Airways στη Λάρνακα, στην οποία ανέφερε
πρόβλημα στο σύστημα κλιματισμού. Κύπριοι πιλότοι ανέφεραν ότι με τις οδηγίες
που δόθηκαν από τους τεχνικούς, το πρόβλημα αποκαταστάθηκε και το αεροσκάφος
ανέβηκε στα 34.000 πόδια.

Ωστόσο, η συνομιλία αυτή δεν έχει καταγραφεί από τον Πύργο Ελέγχου του
αεροδρομίου της Λάρνακας, καθώς σε αυτόν δεν έγινε καμιά αναφορά.

Όπως υποστηρίζουν οι πιλότοι, ο κυβερνήτης του αεροσκάφους προτίμησε την
ενδοεταιρική συχνότητα και δεν ανέφερε, όπως όφειλε, το πρόβλημα που υπήρχε
στον κλιματισμό στον Πύργο Ελέγχου της Λάρνακας, καθώς δεν ήθελε να επιβαρύνει
κι άλλο την ήδη βεβαρημένη θέση της εταιρείας στον τομέα των βλαβών.

Στο μεταξύ, ο Πύργος Ελέγχου του αεροδρομίου «Ελευθέριος Βενιζέλος» άρχισε να
αναζητά το κυπριακό αεροσκάφος, προκειμένου να ξεκινήσει η διαδικασία καθόδου
για προσγείωση στις 10.07. Όμως, δεν υπήρξε καμιά ανταπόκριση. Ο Πύργος
Ελέγχου συνέχισε τις επανειλημμένες κλήσεις του και στη συχνότητα κινδύνου.
Αντίστοιχες κλήσεις έγιναν και από αεροσκάφη των Ολυμπιακών Αερογραμμών και
των Κυπριακών Αερογραμμών, που είχαν κινητοποιηθεί από τον Πύργο Ελέγχου της
Αθήνας.

Τελικά, αφού δεν κατάφερε να έχει οποιαδήποτε επικοινωνία με το κυπριακό
αεροπλάνο, στις 10.20 ο ελεγκτής εναερίου κυκλοφορίας της ΥΠΑ τηλεφώνησε σε
συνάδελφό του στο αεροδρόμιο Λάρνακας και ο τελευταίος τον ενημέρωσε ότι είχε
αναφερθεί πρόβλημα στο σύστημα κλιματισμού του αεροσκάφους (επρόκειτο για την
αναφορά που είχε κάνει ο πιλότος στην εταιρεία μέσω της ειδικής συχνότητας).

H απογείωση των F-16

Αμέσως ειδοποιήθηκε η ΥΠΑ, η οποία με τη σειρά της υπέβαλε αίτημα στην
Πολεμική Αεροπορία να ερευνήσει το περιστατικό, σύμφωνα με τις διατάξεις του
νόμου περί αντιτρομοκρατικής ομπρέλας, καθώς το αεροσκάφος της Helios Airways
ήταν ουσιαστικά αγνώστου ταυτότητας. Λίγο μετά, απογειώθηκαν τα F-16 από την
Αγχίαλο…

Ακολούθησε στις 12.04 η συντριβή του αεροσκάφους, δυόμισι χιλιόμετρα έξω από
το Γραμματικό, σε ορεινή, μη κατοικημένη περιοχή.