Πόλεμος στους μύθους του τρόμου

Ο «πόλεμος εναντίον της τρομοκρατίας» τελείωσε. Εφεξής, η φράση που θα
ακούμε συχνότερα από τα αμερικανικά χείλη είναι: «μάχη εναντίον του βίαιου
εξτρεμισμού». H μεταμόρφωση της Αλ Κάιντα επιτάσσει μια αναθεώρηση της
πολιτικής των ΗΠΑ, με λιγότερη έμφαση στα όπλα και περισσότερη στη συνεργασία
και τη στρατηγική.

«H κατακερματισμένη και μπερδεμένη ταυτότητα των νεαρών μουσουλμάνων που ζουν στη Δύση» είναι για πολλούς αναλυτές η πραγματική αιτία για τον μουσουλμανικό εξτρεμισμό. Ο στόχος της νέας στρατηγικής που χαράζει η Ουάσιγκτον είναι η απομυθοποίηση της εξτρεμιστικής ιδεολογίας. Εξάλλου, σύμφωνα με την ιταλική αστυνομία, ο Αιθίοπας Χαμντί Ισάκ, ο ένας από τους τέσσερις επίδοξους βομβιστές της 21ης Ιουλίου, ήταν μέλος μιας ομάδας ερασιτεχνών και όχι κάποιου οργανωμένου δικτύου ισλαμιστών

H Ουάσιγκτον – επισημαίνουν οι «Financial Times» στο χθεσινό πρώτο τους θέμα –
έχει αρχίσει με το Λονδίνο και το Παρίσι έναν «στρατηγικό διάλογο γύρω από την
τρομοκρατία» αναζητώντας τρόπους υπονόμευσης της έλξης που ασκεί ο
μουσουλμανικός εξτρεμισμός στις κοινωνίες της Ευρώπης και των ΗΠΑ, της Μέσης
Ανατολής και της Νοτιοανατολικής Ασίας. H διαδικασία αυτή, μάλιστα, αναμένεται
να οδηγήσει στην επίσημη διακήρυξη, από την κυβέρνηση Μπους, μιας νέας εθνικής
στρατηγικής.

Επικεφαλής της 10μελούς αμερικανικής επιτροπής που έχει συσταθεί για τον λόγο
αυτό είναι ο Φίλιπ Ζέλικοφ, ειδικός σύμβουλος της Κοντολίζα Ράις. Στόχος του
Ζέλικοφ είναι «η ανάπτυξη και η εφαρμογή μιας διεξοδικής στρατηγικής για την
απαξίωση και την απομυθοποίηση της εξτρεμιστικής ιδεολογίας, καθώς και για την
προώθηση των μετριοπαθών ισλαμικών φωνών». Ο διάλογος με τους Βρετανούς και
τους Γάλλους είχε αρχίσει πριν από τις επιθέσεις στο Λονδίνο – οι επιθέσεις,
ωστόσο, «δημιούργησαν μια αίσθηση κατεπείγοντος».

«Μεταλλάσσεται»

Όλα αυτά δεν σημαίνουν πως η ισλαμική τρομοκρατία θα αντιμετωπίζεται πλέον
μόνο με ειρηνικά μέσα. H πραγματικότητα, όμως, έδειξε με τον σκληρότερο τρόπο
πως οι πολυδιαφημισμένες συλλήψεις ανώτερων στελεχών της Αλ Κάιντα δεν έκαναν
τον κόσμο ασφαλέστερο. «H τρομοκρατική απειλή μεταλλάσσεται διαρκώς», λέει
στους «New York Times» ο Πιερ ντε Μπουσκέ, διευθυντής της εσωτερικής υπηρεσίας
πληροφοριών της Γαλλίας. «Συχνά, οι τρομοκρατικοί πυρήνες δεν είναι
ομοιογενείς. Άνθρωποι διαφορετικού κοινωνικού υπόβαθρου, διαφορετικής
εθνικότητας, ενώνουν τις δυνάμεις τους. Τα δίκτυα είναι πολύ λιγότερο
οργανωμένα από ό,τι πιστεύαμε. Μπορεί να τους φέρει κοντά το τέμενος, η
φυλακή, η γειτονιά. Ο εντοπισμός και η εξουδετέρωσή τους γίνονται όλο και πιο
δύσκολα».

Είναι χαρακτηριστικό πως πολλοί Βρετανοί αναλυτές, όπως ο Τζέιμς Χάρκιν,
απορρίπτουν κατηγορηματικά κάθε εμπλοκή της Αλ Κάιντα στις επιθέσεις του
Λονδίνου. «Όλες οι πληροφορίες», επισημαίνει ο Χάρκιν στην «Independent»,
«δείχνουν πως οι βομβιστές του Λονδίνου ήταν «ελεύθεροι επαγγελματίες» ή
μάλλον «ελεύθεροι ερασιτέχνες» – άτομα «κολλημένα» με το Ίντερνετ, νέοι με
δυσκολίες προσαρμογής, μικροεγκληματίες – και όχι πυρήνες εν υπνώσει που
περίμεναν για να δράσουν τις οδηγίες κάποιου εγκεφάλου της Αλ Κάιντα». Για τον
Χάρκιν, η ρίψη όλων των προβολέων επάνω στην Αλ Κάιντα είναι ένα «βολικό
ψέμα», ένα ψέμα που «μας βοηθά να αποφύγουμε την ενοχλητική αλήθεια ότι ο
εγχώριος μουσουλμανικός εξτρεμισμός δεν έχει τις ρίζες του στις αδικίες της
Μέσης Ανατολής αλλά στην κατακερματισμένη και μπερδεμένη ταυτότητα των νεαρών
μουσουλμάνων της Βρετανίας».

Διάσπαρτες ομάδες

Σε κάθε περίπτωση, η Ουάσιγκτον γνωρίζει πλέον ότι ο «πόλεμος» πρέπει να
επικεντρωθεί στις δεκάδες διάσπαρτες ομάδες ισλαμιστών, οι οποίες εκπροσωπούν
μια απειλή πολύ πιο αληθινή από ό,τι ο Οσάμα μπιν Λάντεν και οι υπόλοιποι
«μπαμπούλες της Αλ Κάιντα». Γνωρίζει επίσης ότι χρειάζεται να υιοθετήσει στην
εξωτερική της πολιτική μια περισσότερο πολυμερή προσέγγιση προκειμένου να
αντιμετωπίσει αυτό το «νέο πρόσωπο της τρομοκρατίας».

«Ομάδα ερασιτεχνών» οι δράστες της 21ης Ιουλίου

ΜΕΛΟΣ ΜΙΑΣ ΟΜΑΔΑΣ ερασιτεχνών και όχι κάποιου οργανωμένου δικτύου
ισλαμιστών ήταν, σύμφωνα με την ιταλική αστυνομία, ο Αιθίοπας Χαμντί Ισάκ, ο
ένας από τους τέσσερις επίδοξους βομβιστές της 21ης Ιουλίου στο Λονδίνο που
συνελήφθη την περασμένη Παρασκευή στη Ρώμη. Το γεγονός πάντως ότι ο Ισάκ
κατάφερε να διαφύγει από τη βρετανική πρωτεύουσα πέντε ημέρες μετά τις
αποτυχημένες επιθέσεις και ενώ η φωτογραφία του από τις κάμερες ασφαλείας του
Μετρό είχε διανεμηθεί σε όλα τα σημεία εξόδου από τη χώρα, προκαλεί στη
Βρετανία έντονα ερωτηματικά για την ασφάλεια των συνόρων. Ο Ισάκ επιβιβάστηκε
από τον σταθμό του Γουότερλου στην υπερταχεία Eurostar με προορισμό το Παρίσι
στις 26 Ιουλίου. Το διαβατήριό του πρέπει να ελέγχθηκε την ημέρα εκείνη, τόσο
από Βρετανούς όσο και από Γάλλους αξιωματούχους.

Επίτηδες;

Στην πραγματικότητα, η μόνη θετική για τη βρετανική αστυνομία θεωρία είναι
αυτή που τη θέλει να άφησε επίτηδες τον Ισάκ να φύγει από τη χώρα, με την
ελπίδα πως θα την οδηγούσε σε άλλους συνεργούς του, ή ακόμα και τον «εγκέφαλο»
των επιθέσεων. Ο ίδιος ο Αιθίοπας υποστηρίζει πως δεν έχει καμία σχέση ούτε με
την Αλ Κάιντα ούτε με τους βομβιστές της 7ης Ιουλίου, πως θέλησε απλώς μαζί με
τους υπόλοιπους τρεις να κάνει μια «πράξη επίδειξης», όχι να σκοτώσει. H
ιταλική αστυνομία μοιάζει να επιβεβαιώνει τους ισχυρισμούς του μιας και, όπως
ανακοίνωσε, ο Ισάκ δεν ταιριάζει στο προφίλ του μέλους ενός οργανωμένου
τρομοκρατικού δικτύου: είναι χαρακτηριστικό πως αναζήτησε καταφύγιο στο σπίτι
ενός αδελφού του στη Ρώμη.