Δρόμοι

Το ταξίδι…

… με το τρένο, εδώ και πέντε χρόνια, δεν είναι πια το ίδιο για τον συγγραφέα
Ντέιβιντ Ράκοφ. Και αυτό, χάρη σε δύο βιβλία που έτυχε τότε να πέσει πάνω τους
το μάτι του. Βολεμένος στο κάθισμά του, καθώς το βλέμμα του λικνιζόταν πάνω
στα «Έγγραφα της κατσαρίδας» που κρατούσε στα χέρια του, διαπίστωσε πως ο
αντικρινός του επιβάτης, ένας φυσιολογικός, αξιοσέβαστος και καθόλου
παρανοϊκός άνθρωπος, διάβαζε ένα παρόμοιο βιβλίο: «Παράξενες ιστορίες από τον
κόσμο των ασπονδύλων», έγραφε στο εξώφυλλο. Και σκέφτηκε πόσο ήταν ταιριαστή
αυτή η παράξενη ανάγνωση μέσα στα σκοτεινά τούνελ του τρένου, την ώρα που από
πάνω τους, οι διαβάτες περπατούσαν στο φως της ημέρας, ανυποψίαστοι για την
ανθρώπινη παρουσία κάτω από τα πόδια τους.

«Οι θεατές…

… έμεναν σαν μαρμαρωμένοι, όταν περνούσε το τρένο». Είναι η πρώτη φράση που
έγραψε ο Φραντς Κάφκα στο «Ημερολόγιό» του. Σε τι αναφερόταν τότε, το 1910; Σε
μία από τις πρώτες προβολές στην ιστορία τού σινεμά, στην απειλητική εμφάνιση
ενός τρένου που προκαλεί ταραχή στην αποβάθρα (50 εντυπωσιακά δευτερόλεπτα από
την ταινία που γύρισε ο Λουί Λιμιέρ, το 1895). Δεν είναι τυχαίο που από την
αρχή, τα τρένα και το σινεμά κυλούσαν μαζί στις ίδιες ράγες: είναι οι δύο
μεγαλύτερες εφευρέσεις της βιομηχανικής εποχής. Το τρένο διατρέχει οριζόντια
το φιλμ και διαλύεται στη μιαν άκρη του, καθώς τα νυχτερινά φώτα από τα
παράθυρα διαδέχονται γοργά το ένα το άλλο, μέχρι να χαθεί από τα μάτια και το
τελευταίο βαγόνι. Πόσα τέτοια τρένα έχουν περάσει μπροστά από τα μάτια μας;
Για τον Άλφρεντ Χίτσκοκ και τα τρένα, θα μπορούσε να γράψει κανείς ένα
ολόκληρο βιβλίο, σχολιάζει η εφημερίδα «Στάμπα» με την ευκαιρία της ιταλικής
προβολής της ταινίας τού Κεν Λόουτς, «Εισιτήρια». Πολλές ιστορίες του Χίτσκοκ
κυλούν ανάμεσα σε βαγόνια και ράγες. Στα τρένα του εξαφανίζονται γλυκομίλητες
γριές, μαύροι καπνοί ανεβαίνουν από την τσιμινιέρα, σκιές της αμφιβολίας, μα
όταν το τρένο που μεταφέρει τους νιόπαντρους Κάρι Γκραντ και Εύα Μαρί Σεντ
χώνεται μέσα σε ένα τούνελ την ώρα που φιλιούνται, αφήνει να εννοηθούν πιο
τρυφερές διεισδύσεις.

Υπήρχαν…

… κάτι τρένα που ταξίδευαν μονάχα σε μία κατεύθυνση, χωρίς στάση, χωρίς
επιστροφή, γεμάτα κόσμο. Ταξίδια ατέλειωτα, μέχρι την άκρη της νύχτας. Οι
ράγες σταματούσαν μπροστά σε μια πύλη, που πάνω της, έγραφε μια επιγραφή: «H
εργασία απελευθερώνει».

Λένε…

… πως το σινεμά είναι μια χρονομηχανή. Μπορούμε με αυτό να ρίχνουμε ματιές
πίσω (στο παρελθόν) ή μπροστά (στο μέλλον). Το ίδιο συμβαίνει και στο τρένο.
Ίσως γι’ αυτό τα βαγόνια είναι γεμάτα με την επιγραφή: «Είναι επικίνδυνο να
κρέμεστε έξω από τα παράθυρα».