Όταν λίγη… τρέλα φέρνει την επιτυχία

Ένας ψυχολόγος ισχυρίζεται ότι η Αμερική είναι πλούσια και πανίσχυρη,
επειδή πολλοί Αμερικανοί είναι… ολίγον τρελοί! Σύμφωνα με τη νέα αυτή
θεωρία, η επιτυχία πολλών κορυφαίων επιχειρηματιών και οικονομικών παραγόντων
της εποχής μας ενδέχεται να είναι αποτέλεσμα μιας πάθησης που συνδέεται με τη
μανιοκατάθλιψη: της υπομανίας.

Πολλοί Νεοϋορκέζοι χρηματιστές παρουσιάζουν όλα τα δείγματα της υπομανίας, αυτής της ψυχολογικής κατάστασης που διακρίνεται από ασυνήθιστη ενεργητικότητα

Οι άνθρωποι που πηγαίνουν να συμβουλευτούν τον Άλντεν Κας, έναν ψυχοθεραπευτή
με ιατρείο στο Μανχάταν, ασχολούνται με τη χρηματιστηριακή αγορά: είναι
τραπεζίτες, χρηματιστές, μεσίτες, οικονομικοί σύμβουλοι. Πρόκειται για μια
ειδική «ράτσα» ανθρώπων. «Οι άνθρωποι αυτοί λατρεύουν τον κίνδυνο», λέει ο
Κας. Και είναι αλήθεια. Οι πελάτες του σκέπτονται, μιλάνε και δρουν γρήγορα.
Χρειάζονται ελάχιστες ώρες ύπνο κάθε βράδυ. Έχουν μία τάση για ριψοκίνδυνη
συμπεριφορά, σεξουαλική ελευθεριότητα και σπατάλη χρημάτων. Παρουσιάζουν όλα
τα δείγματα αυτής της ψυχολογικής κατάστασης που διακρίνεται από ασυνήθιστη
ενεργητικότητα, την οποία οι ψυχολόγοι αποκαλούν υπομανία – πρόκειται για μία
ηπιότερη μορφή της μανίας, που προκαλεί, μεταξύ άλλων, μανιοκατάθλιψη.

Στην ιστοσελίδα www.hypomanics.com o Κας αναγνωρίζει πως η υπομανία είναι
σοβαρότατη πάθηση, η οποία μπορεί να προκαλέσει πολλά προβλήματα, μεταξύ των
οποίων κατάθλιψη, αίσθημα εξουθένωσης, νευρική κατάρρευση, κατάχρηση ουσιών
και καταστροφή σχέσεων. Μάλιστα επισημαίνει πως αυτά ακριβώς τα προβλήματα
αντιμετωπίζουν οι περισσότεροι ασθενείς του, οι οποίοι στη μεγάλη τους
πλειονότητα είναι υπομανιακοί. Ωστόσο, αναγνωρίζει και τα θετικά αποτελέσματα
που μπορεί να έχει η πάθηση αυτή. «Οι άνθρωποι που πάσχουν από αυτήν, έχουν
μία τόλμη και μία αυτοπεποίθηση που τους ξεχωρίζει από τους υπόλοιπους»,
επισημαίνει, «και αυτό είναι πολύ καλό, όταν μιλάμε για επιχειρήσεις».

Από τους ελάχιστους που δέχθηκαν ότι μπορεί και να είναι υπομανιακοί, είναι ο Στέλιος Χατζηιωάννου, ιδρυτής της easyJet

Ο ειδικός. Πατέρας της ψυχολογικής έννοιας της υπομανίας είναι ο Τζον
Γκάρτνερ, ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο Τζονς Χόπκινς. Στο νέο βιβλίο του,
«Υπομανία: Ο σύνδεσμος ανάμεσα στην (λίγη) τρέλα και στην (μεγάλη) επιτυχία
στην Αμερική» («The Hypomanic Edge: The Link Between (Α Little) Craziness And
(Α Lot of) Success In America», Εκδ. Simon & Schuster), ο Γκάρτνερ
ισχυρίζεται ότι υπομανιακοί είναι όχι μόνο πολλοί σύγχρονοι πετυχημένοι
επιχειρηματίες, αλλά και πολλές κορυφαίες προσωπικότητες της Ιστορίας, όπως ο
Χριστόφορος Κολόμβος, ο Χένρι Φορντ και άλλοι.

Γεγονός είναι, ωστόσο, ότι πολλοί πετυχημένοι επιχειρηματίες δεν
ενθουσιάστηκαν καθόλου όταν ρωτήθηκαν εάν είναι… ολίγον τρελοί, δηλαδή
υπομανιακοί. Από τους ελάχιστους που δέχτηκαν ότι μπορεί και να είναι
υπομανιακοί, είναι ο Στέλιος Χατζηιωάννου, ιδρυτής της easyJet, της easyCar,
της easyGroup, της easyCruise, της easyCinema και της easyNet. Ο κορυφαίος
επιχειρηματίας παραδέχεται ότι δεν μπορεί να φανταστεί ούτε μία μέρα να είναι
εντελώς αποκομμένος από την επιχειρηματική αυτοκρατορία που έχει δημιουργήσει,
ενώ ερωτηθείς από τους «Τάιμς» εάν διοχετεύει όλη την ενέργειά του στη
δουλειά, εις βάρος άλλων πραγμάτων, απαντάει «Δεν υπάρχουν άλλα πράγματα. Έχω
μία φοβερή συνήθεια να μετατρέπω και τα άλλα πράγματα σε δουλειά»!

Στα γονίδια των μεταναστών

Γιατί έχουν συγκεντρωθεί τόσοι πολλοί υπομανιακοί στην Αμερική; Ο Γκάρτνερ
επισημαίνει πως οι ΗΠΑ είναι μία χώρα μεταναστών. Οι απόγονοι όλων των
σημερινών Αμερικανών ήταν άνθρωποι αρκετά ενεργητικοί και αισιόδοξοι, ώστε να
εγκαταλείψουν την πατρίδα τους για να πάνε σε μία άγνωστη μακρινή χώρα. Από
αυτούς τους ανθρώπους, συμπεραίνει ο Αμερικανός ψυχολόγος, πολλοί θα ήταν
υπομανιακοί. Επίσης, ιατρικές έρευνες έχουν αποδείξει ότι στους μετανάστες
συνήθως παρατηρούνται διπλάσια ποσοστά εμφάνισης της διαταραχής που οδηγεί σε
μανιοκατάθλιψη, απ’ ό,τι στους υπόλοιπους κατοίκους μιας χώρας. Και ακριβώς
λόγω της γονιδιακής σύνδεσης που υπάρχει μεταξύ της διαταραχής και της
υπομανίας, η Αμερική, λόγω της αδιάλειπτης άφιξης των μεταναστών έχει
μετατραπεί σε… έθνος υπομανιακών.

Πρέπει δηλαδή εμείς οι υπόλοιποι να ανησυχούμε; Μάλλον όχι. Ο Γκάρτνερ
αναφέρει ότι μπορεί μανιοκατάθλιψη και υπομανία να συνδέονται γενετικά, αλλά,
σε αντίθεση με τους μανιοκαταθλιπτικούς, στους υπομανιακούς εκδηλώνονται
μονάχα τα ευεργετικά αποτελέσματα της μανίας.

«Οι περισσότεροι υπομανιακοί δεν βιώνουν την ψυχολογική κατάστασή τους ως
πάθηση», αναφέρει ο Γκάρτνερ, ο οποίος ομολογεί πως και ο ίδιος είναι
υπομανιακός. «H υπομανία τους κάνει να νιώθουν ζωντανοί, σημαντικοί, γεμάτοι
ενέργεια. Ο καλύτερος, ο υγιέστερος εαυτός τους, είναι εκείνος που πάσχει από υπομανία».