ANOIXTO MBA RΙCΗΑRD LΕΙDΕR Η εκπαίδευση για την Hγεσία θέλει και μαθήματα Zωής

Ο Richard Leider είναι πρωτοπόρος στην εκπαίδευση ανώτατων στελεχών. Ιδρυτής
και πρόεδρος του Minneapolis Inventure Group, ο Leider έχει καταταγεί από το
περιοδικό «Forbes» ανάμεσα στους πέντε πιο αξιοσέβαστους εκπαιδευτές ανώτατων
στελεχών. Στους πελάτες του περιλαμβάνονται η 3Μ, η Boeing, η American
Express, η Pfizer και η Κλινική The Mayo Clinic. Είναι συγγραφέας επτά
βιβλίων, τα οποία έχουν μεταφραστεί σε δεκαπέντε γλώσσες. Τα
«Επαναπακετάροντας τις τσάντες σας», «H δύναμη του σκοπού» και «Σφυρίζετε όταν
δουλεύετε» θεωρούνται κλασικά αναγνώσματα στον τομέα της ανάπτυξης καριέρας.

Στη συνέντευξή του στα «NEA», ο Richard Leider αποκαλύπτει τα μυστικά του και
δίνει οδηγίες για μια επιτυχημένη εκπαιδευτική σχέση. H παραχώρηση του
δικαιώματος γι’ αυτή τη συνέντευξη έγινε από την ΕΕΔΕ.

Πώς θα ορίζατε την εκπαίδευση βάσει του τρόπου που την εξασκείτε;

Δυναμικές συζητήσεις για δράσεις. Όταν εκπαιδεύω ένα ανώτατο στέλεχος, οι
συζητήσεις μας έχουν στόχο την αποτελεσματικότητα. Αυτά τα αποτελέσματα, τα
οποία αποκαλώ «όρους ικανοποίησης», τίθενται από την επιχείρηση και το ανώτατο
στέλεχος το οποίο εκπαιδεύω. Είναι αυτό που προσδοκούν να κατορθώσουν
προσλαμβάνοντας εμένα και το όλο θέμα είναι να γίνει το ανώτατο στέλεχος πιο
αποτελεσματικός, αυθεντικός και δυναμικός αρχηγός. Εκπαιδεύω για τη ζωή ή – αν
προτιμάτε – γι’ αυτό που αποκαλούμε «εκπαίδευση ανάπτυξης και ηγεσίας».

Υπάρχει διαφορά μεταξύ εκπαίδευσης και καθοδήγησης;

Υπάρχει, για μένα. Εκπαίδευση είναι να αναδεικνύεις τις δυνατότητες κάποιου.
Είναι το να φέρνεις στην επιφάνεια τα χαρίσματά του, τα ταλέντα του και τις
ικανότητές του με τρόπους που τις περισσότερες φορές χρειάζονται εξειδικευμένο
χειρισμό. Από την άλλη, καθοδήγηση είναι, κατά κάποιον τρόπο, το να δείχνεις
σε κάποιον τα κατατόπια ή να τον καθοδηγείς λέγοντάς του την ιστορία σου.
Έτσι, καθοδήγηση είναι η περιγραφή τού πώς έχεις χειριστεί μια κατάσταση ή του
τρόπου με τον οποίο λειτουργεί η επιχείρηση, ενώ εκπαίδευση είναι, πιο
συγκεκριμένα, η ανάπτυξη και ανάδειξη των έμφυτων δυνατοτήτων κάποιου, έτσι
ώστε να γίνει πιο δυνατό και αποτελεσματικό ανώτατο στέλεχος.

Ποιος είναι ο πιο ουσιαστικός παράγοντας, ώστε να «δουλέψει» η σχέση
εκπαιδευτή – εκπαιδευόμενου;

H λέξη-κλειδί είναι «εμπιστοσύνη». Ο πελάτης δεν θα μου πει αυτά που πρέπει να
μου πει, αν δεν υπάρχει εμπιστοσύνη. Αυτή είναι η μαγεία της εκπαίδευσης.

Ποια η σχέση πελάτη – εκπαιδευτή;

H εκπαίδευση είναι μια πολύ δαπανηρή και χρονοβόρα διαδικασία. Διακόπτω τη
σχέση, αν ο πελάτης δεν εμφανιστεί σε μια συνάντηση ή δεν κάνει τις ασκήσεις
που του έχω βάλει. Έχω πολλές ευκαιρίες να εκπαιδεύσω, αλλά και εκείνοι έχουν
πολλά άλλα πράγματα που μπορούν να κάνουν ξοδεύοντας τον χρόνο τους και τα
λεφτά τους.

H εκπαίδευση απαιτεί σχολαστικότητα, σκληρή δουλειά και πειθαρχία και από τις
δυο πλευρές. Σκοπός της δεν είναι η… πλάκα και η ελαφριά αντιμετώπιση.

Πώς ξεκινάτε μια καινούργια σχέση και πόσο συχνά συναντιέστε με το ανώτατο
στέλεχος;

Ξεκινάμε με δυο μισές ημέρες που περνάμε μαζί. Πριν από αυτό, έχω δώσει στο
ανώτατο στέλεχος κάποιο γραπτό υλικό να διαβάσει. Μετά τις δυο πρώτες ημέρες,
τους μιλάω μια φορά την εβδομάδα επί δύο μήνες. Οι συζητήσεις αυτές είναι
τηλεφωνικές και διαρκούν περίπου 30 τα λεπτά. Μετά, μιλάμε μια φορά τον μήνα.
Ανάλογα με το πού βρίσκεται ο πελάτης, η συζήτηση γίνεται είτε από κοντά είτε
τηλεφωνικά. Στη συνέχεια συναντιόμαστε μια φορά το τρίμηνο, για αρκετό καιρό.
Βεβαίως, ο πελάτης μπορεί να επικοινωνήσει μαζί μου ανά πάσα στιγμή, είτε
τηλεφωνικά είτε μέσω e-mail.

Ποια είναι η συνήθης διάρκεια μιας εκπαιδευτικής σχέσης;

Σε ποσοστό περίπου 90%, οι εκπαιδευτικές σχέσεις μου διαρκούν έναν χρόνο.
Έπειτα από αυτό το διάστημα, είναι πολύ λιγότερα τα πράγματα που κάνουμε μαζί.
Όταν δω ότι ο πελάτης έχει εξελιχθεί σε τέτοιο σημείο που δεν με χρειάζεται
πια, είναι καλύτερο να αρχίσω να απομακρύνομαι. Οι μισές σχέσεις καταλήγουν
έτσι. Οι άλλες μισές επιθυμούν να συνεχίσουμε να συνεργαζόμαστε, αλλά από εκεί
και πέρα ο ρόλος μου αλλάζει. Ο πελάτης χρειάζεται, πλέον, κάποιον να τον
ακούσει – κάποιον με τον οποίο να μπορεί μια φορά το τρίμηνο να συζητάει κάθε
είδους θέμα.

Τι μπορούν να προσδοκούν οι πελάτες σας από αυτή την εκπαίδευση;

Υπάρχουν δύο κύριοι άξονες στη δουλειά μου με τα ανώτατα στελέχη. Ο ένας έχει
στόχο να αναπτύξουν μεγαλύτερη αυτογνωσία. Ο άλλος είναι ένα πρόγραμμα
συγκεκριμένων ασκήσεων που πρέπει να κάνουν και να συνηθίσουν. H διαδικασία
θυμίζει έναν προπονητή που προπονεί τον αθλητή του. Δεν είναι απλώς μία
θεωρητική εκμάθηση. Είναι η εκπαίδευση, η εγρήγορση και η πειθαρχία που
επιβάλλει ο προπονητής στον αθλητή. Πιστεύω ότι κάθε αρχηγός είναι τόσο καλός
όσο και οι πρακτικές του. Έτσι, όταν με προσλαμβάνουν, παίρνουν κάποιον όχι
μόνο για να τους διδάσκει νέες πρακτικές, αλλά και για να τους κρίνει για την
εφαρμογή των πρακτικών αυτών.

Έχετε κάποια κριτήρια αξιολόγησης που σας επιτρέπουν να μετράτε την πρόοδο
του πελάτη;

Ξεκινάω κάθε καινούργια εκπαιδευτική σχέση δημιουργώντας αυτό που αποκαλώ
«Χάρτη Ηγεσίας». Πρόκειται για ένα κείμενο το οποίο περιέχει την ουσία του
πελάτη: σκοπό, αξίες, φιλοσοφία ηγεσίας, στόχους για τη χρονιά και όρους
ικανοποίησης, δηλαδή, τον λόγο για τον οποίο με προσέλαβαν. Βάσει αυτού, σε
κάθε συνάντηση ξεκινώ ρωτώντας τους ποιοι είναι οι όροι ικανοποίησης της
ημέρας. Στο τέλος της συνάντησης ρωτώ αν οι όροι έχουν ικανοποιηθεί. Έτσι, δεν
υπάρχει τίποτα ασαφές για το τι κάνουμε. Κάθε φορά που βρισκόμαστε, είμαι πολύ
ξεκάθαρος στο τι πρέπει να συζητήσουμε.

Υπάρχει φόβος οι πελάτες σας να αποκτήσουν ισχυρή εξάρτηση από σας, να
γίνετε γι’ αυτούς μια μορφή… πατερίτσας;

Βεβαίως και είναι σημαντικό για έναν έμπειρο εκπαιδευτή να διακρίνει πότε
πρέπει, πότε είναι ανάγκη, να διακόψει την εκπαιδευτική σχέση. Γι’ αυτό και
ζητώ από το ανώτατο στέλεχος να διαλέξει δύο έως πέντε ανθρώπους με τους
οποίους θα συναντιέται και θα μιλάει χωρίς την παρουσία μου. Με τους ανθρώπους
αυτούς μπορεί να έχει είτε προσωπική είτε επαγγελματική σχέση, αλλά το
κυριότερο είναι οι συγκεκριμένοι να είναι καλοί στο να ακούν τον πελάτη μου,
όταν υπάρχει πολύ πίεση. Το θέμα είναι να μάθεις να εκμυστηρεύεσαι σε άλλους
όταν αντιμετωπίζεις μια συγκεκριμένη πρόκληση. Κάποιος που τον θεωρούμε
σπουδαιότερο και σοφότερο από μας, είναι μια καλή επιλογή συμβούλου. Μετά,
όταν μιλώ με το ανώτατο στέλεχος, πάντα το ρωτώ τι είχαν να πουν οι άνθρωποι
αυτοί για το συγκεκριμένο θέμα. Αυτό ενθαρρύνει τους εκπαιδευόμενους να
χρησιμοποιούν και άλλους, έκτος από μένα.

H επιλογή εκπαιδευτή είναι κυρίως θέμα χημείας

Στην ερώτησή μας, ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος να βρει κανείς τον
πλέον κατάλληλο εκπαιδευτή, ο κ. Leider απάντησε:

Συνήθως αυτό γίνεται «από στόμα σε στόμα». H επιλογή είναι κυρίως θέμα
χημείας. Εκπαιδευτής και εκπαιδευόμενος πρέπει πραγματικά να κάνουν «κλικ».
Όπως έχουμε δει πολλές φορές, δεν μπορείς απλώς να επιβάλεις έναν εκπαιδευτή
σε κάποιον. Απλούστατα δεν θα δουλέψει. Οι προσωπικότητες, οι αξίες και οι
προηγούμενες εμπειρίες εκπαιδευτή και εκπαιδευόμενου πρέπει να συνδυάζονται.

Είναι σημαντικό να συλλέγεις συστάσεις και μετά να κάνεις συνέντευξη με έναν
μικρό αριθμό υποψηφίων εκπαιδευτών. Δύο ερωτήσεις των οποίων πρέπει να μάθεις
τις απαντήσεις, είναι ποια είναι η ειδικότητά τους και ποιος είναι ο γραπτός
ηθικός τους κώδικας. Σε ό,τι αφορά την ειδικότητά τους, αν σου απαντήσουν ότι
κάνουν οποιουδήποτε είδους εκπαίδευση, φύγε γρήγορα! Στην 30ετή εμπειρία μου
έχω συναντήσει πολύ λίγους εκπαιδευτές που μπορούσαν να τα κάνουν όλα. Οι
καλύτεροι έχουν μια συγκεκριμένη κατηγορία, από την οποία δεν αποκλίνουν και
πολύ. H «καρδιά» της δουλειάς μου είναι να βοηθάω ανώτατα στελέχη να
αναπτύσσουν ένα αυθεντικό πλάνο ηγεσίας – πώς μπορούν να είναι πιο
αποτελεσματικοί ως αρχηγοί, μέσα-έξω. Αυτό γίνεται έτσι ώστε να μη διαλέξουν
απλά κάποιο στυλ ηγεσίας που διάβασαν σε ένα βιβλίο ή ένα συγκεκριμένο στυλ
μόνο και μόνο επειδή το έχει υιοθετήσει ο εργοδότης τους.