[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

ΣΗΜΕΡΑ «ΚΛΕΙΝΕΙ» στις Βρυξέλλες το ευρωπαϊκό μέλλον της Τουρκίας. Το
πιθανότερο είναι ότι θα καταγραφεί η έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων στο
δεύτερο εξάμηνο του 2005 με ανοιχτό χαρακτήρα. Θα ενταχθεί όμως η Τουρκία στην
Ευρωπαϊκή Ένωση; H απάντηση στο ερώτημα είναι δύσκολη. Από τις 25 χώρες-μέλη
της Ένωσης μόνο μία, η Ελλάδα, έχει σύνορα με την Τουρκία. Αυτό σημαίνει ότι
μόνο η Ελλάδα έχει άμεσο και πρακτικό ενδιαφέρον «να δει» την Τουρκία ως
πλήρες μέλος της Ένωσης, μετατρέποντας έτσι τα εξωτερικά σύνορά της σε
«εσωτερικά σύνορα» της Ένωσης με όλες τις ευεργετικές συνέπειες που αυτό
συνεπάγεται. Από τις υπόλοιπες χώρες-μέλη, ορισμένες έχουν «γεωπολιτικές
εκτιμήσεις» για τον ρόλο της Τουρκίας, άλλες έχουν διάφορες φοβίες
(πολιτιστικού, θρησκευτικού χαρακτήρα κ.λπ.). Αλλά για καμία από τις χώρες
αυτές δεν διακυβεύονται άμεσα συμφέροντα με τον τρόπου που διακυβεύονται στην
περίπτωση της Ελλάδας. Ορθώς λοιπόν η Ελλάδα στηρίζει την πλήρη και θεσμική
ένταξη της Τουρκίας στη βάση των γνωστών προϋποθέσεων. Ωστόσο, η έναρξη των
διαπραγματεύσεων σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ένταξη. Στο παρελθόν οι
ενταξιακές διαπραγματεύσεις διεκόπησαν δύο φορές: το 1963 όταν η Γαλλία
(πρόεδρος Ντε Γκώλ) άσκησε βέτο στην ένταξη της Βρετανίας και τον Δεκέμβριο
του 1984, για μερικούς μήνες, όταν η Ελλάδα (πρωθυπουργός A. Παπανδρέου)
άσκησε βέτο στη διαδικασία ένταξης της Ισπανίας και Πορτογαλίας προκειμένου να
εξασφαλίσουμε τα Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα (ΜΟΠ), τα οποία και
εξασφαλίσαμε. Επομένως οι διαπραγματεύσεις μπορούν να διακοπούν (αν και το
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο φαίνεται να υιοθετεί μια νέα διαδικασία γι’ αυτόν που
παραβιάζει τη Συνθήκη). Αλλά εάν οι διαπραγματεύσεις εξελιχθούν κανονικά, δεν
θα ολοκληρωθούν πριν περάσουν 12 με 15 χρόνια τουλάχιστον. Και εάν καταλήξουν
σε Πράξη Προσχώρησης, αυτή θα επικυρωθεί με δημοψηφίσματα σε ορισμένες
χώρες-μέλη (π.χ. Γαλλία). Αν και είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς την
ιστορία, το πιθανότερο είναι ότι τα δημοψηφίσματα αυτά θα είναι αρνητικά. Και
ένταξη της Τουρκίας με αρνητική την κοινή γνώμη δεν μπορεί να γίνει. Αυτό θα
σήμαινε το τέλος της Ένωσης.

Ο Π. K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος
του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ