[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

ΠΟΛΥΣ ΛΟΓΟΣ γίνεται τελευταία για το βέτο στην Ευρωπαϊκή Ένωση (E.E.),
για τη δυνατότητα δηλαδή μιας χώρας-μέλους να μη συγκατατεθεί στη λήψη
απόφασης, όταν η Συνθήκη προβλέπει την ομοφωνία για την υιοθέτησή της. Τέτοιες
περιπτώσεις υπάρχουν αρκετές στη Συνθήκη. Το 80% των αποφάσεων στην Ένωση
λαμβάνονται με «ειδική πλειοψηφία» και το 20% με ομοφωνία. Αλλά το βέτο είναι
όπως τα πυρηνικά όπλα: υπάρχει για να μη χρησιμοποιείται παρά ως έσχατο μέσον
και αφού έχουν εξαντληθεί πλήρως όλες οι άλλες εναλλακτικές λύσεις. Το βέτο
αποκτά την οποιαδήποτε οριακή του σημασία όταν μια χώρα- μέλος βρεθεί στη
«μειοψηφία του ενός» – όταν δηλαδή όλες οι άλλες χώρες-μέλη έχουν συμφωνήσει
σε κάποιο θέμα και μια χώρα αντιτίθεται. Τέτοιες όμως περιπτώσεις σπανίως
υπάρχουν. Κάθε χώρα-μέλος φροντίζει να μη βρεθεί στη «μειοψηφία του ενός».
Γιατί, εάν βρεθεί, η χώρα θα απομονωθεί και αργά ή γρήγορα ή θα υποκύψει στη
βούληση των άλλων ή θα παρακαμφθεί ή, το χειρότερο, «θα χρησιμοποιηθεί» από
τους υπόλοιπους για την εξυπηρέτηση ανομολόγητων επιδιώξεων που δεν τολμούν οι
ίδιοι ανοιχτά να προωθήσουν. H Ελλάδα έχει πικρή εμπειρία απ’ όλες τις
παραπάνω καταστάσεις. Για χρόνια π.χ. «χρησιμοποιήθηκε» από τους εταίρους στο
θέμα της Τουρκίας-E.E. όταν οι υπόλοιπες χώρες-μέλη «κρυβόντουσαν πίσω από την
πλάτη της Ελλάδας». Αυτό τελείωσε με το «Ελσίνκι». Θα αποτελούσε μείζονος
σημασίας λάθος η Ελλάδα (ή και η Κύπρος) να επανέλθει σε μια τέτοια δυσάρεστη
κατάσταση. Υπάρχουν ακόμη περιπτώσεις όπου, όταν κρίνεται διφορούμενο θέμα που
δεν έχει αμιγώς ουσιαστικό χαρακτήρα, η «μειοψηφία του ενός» να παρακαμφθεί με
διαδικαστικούς τρόπους. Και αυτό συνέβη στο παρελθόν επίσης με την Ελλάδα.
Αυτό βεβαίως δεν σημαίνει ότι μια χώρα, μικρή ή μεγάλη, δεν θα πρέπει να
ασκήσει πλήρως τα θεσμικά δικαιώματα που απορρέουν από τη Συνθήκη. Θα πρέπει.
H Ελλάδα το έπραξε στο παρελθόν και πέτυχε συγκεκριμένους στόχους. Αλλά σ’
αυτήν την περίπτωση η Ελλάδα είχε πάντοτε δύο θεσμικούς συμμάχους: την
Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Ο Π. K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και
Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών.