TPITH AΠOΨH Προσωπική εφημερίδα

Σε διάφορους τομείς ανθρώπινης δραστηριότητας υπάρχουν αξιώματα – δηλαδή
πεποιθήσεις που, παρ’ ότι σπανίως έχουν δοκιμασθεί, συνιστούν θέσεις κοινής
αποδοχής και βάσεις για οποιαδήποτε ενέργεια. Μερικά από τα εντυπωσιακότερα
παραδείγματα μπορεί να τα εντοπίσει κανείς στην οικονομία και, ειδικότερα,
στον χώρο του μάρκετινγκ και της ανάπτυξης νέων προϊόντων – όταν δηλαδή
κάποιες επιχειρήσεις, αντί να κάνουν έρευνα αγοράς, υποθέτουν πως γνωρίζουν
τις προτιμήσεις των καταναλωτών και δυνητικών πελατών τους. Συχνά, οι
αξιωματικές παραδοχές αποδεικνύονται μύθοι και πουθενά δεν είναι αυτό τόσο
εμφανές όσο στον χώρο της τεχνολογίας, όπου πολλές φορές εκτιμάται πως ο
καταναλωτής αυτόματα επιθυμεί κάθε νέα δυνατότητα ή συσκευή, αλλά η επένδυση
αποδεικνύεται τελικά μάταιη. Κι αν αυτό φαίνεται υπερβολικό, σκεφθείτε πόσες
από τις εφαρμογές του υπολογιστή ή του κινητού σας τηλεφώνου πραγματικά
χρησιμοποιείτε.

Στον χώρο της ενημέρωσης και, συγκεκριμένα, του Τύπου, το μεγαλύτερο αξίωμα
είναι αυτό της «εξατομίκευσης», δηλαδή της παροχής στον αναγνώστη μόνο
ειδήσεων και θεμάτων που τον ενδιαφέρουν. Μέχρι την προ δεκαετίας εμφάνιση του
Διαδικτύου ως μέσου ενημέρωσης, αυτή η συζήτηση ήταν θεωρητική, αφού τόσο το
επιχειρηματικό μοντέλο όσο και η παραγωγική διαδικασία του εντύπου δεν
επιτρέπει ουσιαστική προσαρμογή σε προσωπικές προτιμήσεις. Ωστόσο, οι
τεχνολογικές δυνατότητες του Ίντερνετ – και οι πολλές εταιρείες λογισμικού που
προέκυψαν ως συνέπεια – έδωσαν την ευκαιρία για σχετικά πειράματα. Σήμερα,
παρά τα (στην καλύτερη περίπτωση) ανάμεικτα αποτελέσματα, η πεποίθηση ότι ο
αναγνώστης προτιμά εξατομικευμένη ενημέρωση εξακολουθεί να υφίσταται. Άλλωστε,
επιθυμεί να βλέπει μόνο τα διαφημιστικά μηνύματα που τον ενδιαφέρουν και
εκτιμά τις προτάσεις ηλεκτρονικών πολυκαταστημάτων – όπως το Amazon – που,
γνωρίζοντας τις προηγούμενές του αγορές, του προτείνουν αυτόματα παρεμφερή
προϊόντα. Γιατί η κατανάλωση ειδησεογραφίας να διαφέρει;

Αυτό σίγουρα αναρωτήθηκαν οι συμμετέχοντες στο Παγκόσμιο Συνέδριο Ηλεκτρονικών
Εκδόσεων που διοργάνωσε η Διεθνής Ένωση Εφημερίδων προ δέκα ημερών στην Πράγα
όταν άκουσαν τον Αλ Λιμπ, ιδρυτή της αμερικανικής Innovative Technologies, να
αναπτύσσει την λειτουργία της Gixo. com. Πρόκειται για ειδησεογραφική υπηρεσία
που διαμορφώνει για κάθε επισκέπτη την προτεραιότητα των ειδήσεων ανάλογα με
τα θέματα που αυτός έχει επιλέξει να διαβάσει στο παρελθόν. H ακριβής
τεχνολογία που υποστηρίζει το εν λόγω εγχείρημα (ένα σύστημα βασισμένο σε
λέξεις-κλειδιά κάθε άρθρου) δεν ενδιαφέρει – το κύριο ερώτημα είναι εάν όντως
ο πολίτης προτιμά ενημέρωση αποκλειστικά (ή σχεδόν) για τα ενδιαφέροντά του
και σε μεγάλο βαθμό αδιαφορεί για τις λοιπές ειδήσεις. H εμπειρία δείχνει πως
όχι – άλλωστε, λιγότερες από μία στις δέκα ηλεκτρονικές εφημερίδες παρέχουν
τέτοιες δυνατότητες στους επισκέπτες τους. Επιπρόσθετα, καμία από αυτές που το
πράττουν δεν έχει αναφέρει (ή, όπως συμβαίνει σε αυτές τις περιπτώσεις,
διατυμπανίσει) αξιοσημείωτη επιτυχία – εν ολίγοις, το ότι η προσωπική
εφημερίδα είναι εφικτή, δεν την κάνει απαραίτητα και ελκυστική.

Έτσι, το πιθανότερο είναι πως και αυτή η προσπάθεια δεν θα έχει τα αναμενόμενα
αποτελέσματα καθώς η ροπή προς εξατομικευμένη ενημέρωση συνιστά εν πολλοίς
μύθο. Και αυτό είναι ιδιαίτερα ευτυχές, σε διάφορα επίπεδα: κοινωνικά
επιτρέπει μία αίσθηση συνοχής, θεσμικά υπογραμμίζει τη σημασία της λειτουργίας
του Τύπου (που επιλέγει, αξιολογεί, ιεραρχεί και προτάσσει ειδήσεις) και
οικονομικά γλιτώνει τους εκδότες από αρκετό κόπο και κόστος. Το μόνο που
ουσιαστικά στερεί είναι τη σουρεαλιστική εμπειρία τού να έχει η κάθε
ηλεκτρονική έκδοση μίας εφημερίδας (όπως ενδεχομένως αυτή των «ΝΕΩΝ» που
ξεκίνησε πρόσφατα) ένα διαφορετικό πρωτοσέλιδο για κάθε αναγνώστη. Είναι
βέβαιο ότι ενδεχόμενη δειγματοληψία θα ήταν ιδιαίτερα διασκεδαστική – για
παράδειγμα, το πρωτοσέλιδο των «ΝΕΩΝ» του υπογράφοντος μάλλον θα είχε κύριο
θέμα «Αμφίβολος ο Ολισαντέμπε με Ολυμπιακό», δεύτερο κάτι αρνητικό για
Χριστόδουλο ή Μπους και υποσέλιδο το ότι 35% των αναγνωστών των «ΝΕΩΝ»
διάβασαν το άρθρο που μόλις τελειώνετε…

Ο Κωνσταντίνος Καμάρας είναι σύμβουλος της Διεθνούς Ένωσης Εφημερίδων
και αντιπρόεδρος του IAB Europe, πανευρωπαϊκού οργανισμού για τη διαδραστική
επικοινωνία.