«Πράσινο φως» για αλλαγές στον νόμο περί βασικού μετόχου

«Πράσινο φως» για αλλαγές στον νόμο περί βασικού μετόχου ανάβει,
ουσιαστικά, το Συμβούλιο της Επικρατείας κρίνοντας – σε πρώτο στάδιο – ότι
βασική διάταξη του σχετικού νόμου που ισχύει από το 2002 είναι
αντισυνταγματική.

Πρόκειται για τη διάταξη που έχει διχάσει τις τελευταίες εβδομάδες και το
Εθνικό Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο (με αφορμή τη χορήγηση πιστοποιητικών
διαφάνειας στην εταιρία Άκτωρ), η οποία παρέχει τη δυνατότητα στα συγγενικά
πρόσωπα ιδιοκτητών MME να αναλαμβάνουν δημόσια έργα, εφόσον μπορούν να
αποδείξουν την οικονομική τους αυτοτέλεια – να αποδείξουν, δηλαδή, ότι η
συγκεκριμένη επιχειρηματική τους δραστηριότητα δεν συνδέεται με το συγγενικό
τους πρόσωπο, που είναι βασικός μέτοχος σε MME.

Στην Ολομέλεια

Οριστική απόφαση για το ζήτημα θα ληφθεί από την Ολομέλεια του Συμβουλίου της
Επικρατείας, όπου παραπέμφθηκε η υπόθεση λόγω μείζονος σπουδαιότητος, αλλά
ωστόσο το αρμόδιο Δ’ τμήμα του Ανωτάτου Διοικητικού Δικαστηρίου με τη χθεσινή
απόφασή του (που αποτελεί εισήγηση προς την Ολομέλεια) κρίνει ότι το Σύνταγμα
δεν επιτρέπει καμία εξαίρεση. Και προτείνει, ουσιαστικά, η επίμαχη διάταξη του
νόμου 3021/2002 να θεωρηθεί ανίσχυρη.

Σημειώνεται ότι την κατάργηση της επίμαχης διάταξης προανήγγειλε η κυβέρνηση,
μέσω του νέου νόμου για τον «βασικό μέτοχο». Και, όπως σημείωναν χθες νομικοί
κύκλοι, η κρίση του ΣτΕ, έστω κι αν σε αυτό το στάδιο έχει χαρακτήρα
γνωμοδότησης, προσφέρει τη δυνατότητα στην κυβέρνηση να αιτιολογήσει την
αναγκαιότητα της πολυδιαφημισμένης νομοθετικής πρωτοβουλία της.

Χωρίς εξαιρέσεις

Τα μέλη του αρμόδιου τμήματος του ΣτΕ έκριναν ομόφωνα ότι η επίμαχη διάταξη
αντίκειται στο Σύνταγμα (άρθρο 14 παρ. 9), το οποίο καθιερώνει ασυμβίβαστο
μεταξύ ιδιοκτητών MME και προμηθευτών του Δημοσίου χωρίς εξαιρέσεις (σ.σ.:
εφόσον έχουν την ιδιότητα του βασικού μετόχου, κατέχουν δηλαδή ποσοστό μετοχών
που με βάση τον ισχύοντα νόμο υπερβαίνει το 5%). «Ο συνταγματικός νομοθέτης
δεν εξήρτησε την υπαγωγή των συζύγων και των συγγενών στο καθεστώς της
απαγόρευσης σύναψης δημοσίων συμβάσεων από τη συνδρομή ή μη στο πρόσωπό τους
του κριτηρίου της οικονομικής αυτοτέλειας», επισημαίνεται στην απόφαση.

Κατά πλειοψηφία (3-2) έκριναν επίσης ότι για την υπόθεση δεν πρέπει να σταλεί
προδικαστικό ερώτημα στο Δικαστήριο Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, προκειμένου αυτό να
αποφανθεί για το εάν η συνταγματική διάταξη και η νομοθετική ρύθμιση συμφωνούν
με την αντίστοιχη κοινοτική οδηγία, σημειώνοντας ότι οι Έλληνες δικαστές είναι
υποχρεωμένοι να εφαρμόσουν το Σύνταγμα, έστω και αν κριθεί ότι προσκρούει στο
κοινοτικό δίκαιο. Ούτως ή άλλως – υπογραμμίζουν – βασικός άξονας τόσο του
κοινοτικού δικαίου όσο και του Συντάγματος είναι η προστασία της διαφάνειας.
Και για αυτό το ζήτημα θα αποφασίσει οριστικά η Ολομέλεια του ΣτΕ.

Προσφυγή

H υπόθεση απασχόλησε το ΣτΕ ύστερα από προσφυγή της κατασκευαστικής εταιρείας
Μηχανική, η οποία ζητεί την ακύρωση του πιστοποιητικού διαφάνειας που χορήγησε
το ΕΣΡ – βάσει της επίμαχης διάταξης – στην εταιρεία Παντεχνική, συμφερόντων
του κ. I. Σαραντόπουλου, για τη συμμετοχή της στον διαγωνισμό ανάθεσης του
έργου κατασκευής διπλής σιδηροδρομικής γραμμής μεταξύ Κορίνθου – Κιάτου.

Με το αντίστοιχο αίτημα είχε, επίσης, προσφύγει και η Κοινοπραξία Καζίνο
Αττικής σχετικά με την έκδοση πιστοποιητικών διαφάνειας στον Όμιλο
ΗΥΑΤΤ-REGENCY Ξενοδοχειακή και Τουριστική A.E. – Ελληνική Τεχνοδομική,
προκειμένου να συμμετάσχει στον διαγωνισμό για τη μεταβίβαση πακέτου μετοχών
του Καζίνου της Πάρνηθας. Σε αυτή την αντιδικία, το ΣτΕ μάλιστα εκλήθη να
κρίνει και ποιο δικαστήριο είναι αρμόδιο να εξετάσει το θέμα. Και κατά
πλειοψηφία (3/2), το Δ’ τμήμα έκρινε πως η σύμβαση μεταβίβασης του καζίνου
υπάγεται στην αρμοδιότητα και τον έλεγχο του ΣτΕ λόγω του δημοσίου χαρακτήρα
της και όχι στο πεδίο του ιδιωτικού τομέα, οπότε θα έπρεπε να ελεγχθεί από τα
πολιτικά δικαστήρια.

Εισηγείται ακύρωση

Κατόπιν αυτών, το αρμόδιο τμήμα εισηγείται στην Ολομέλεια του ΣτΕ την ακύρωση
των επίμαχων πιστοποιητικών διαφάνειας, με το σκεπτικό ότι η διάταξη στην
οποία στηρίχθηκε το ΕΣΡ προκειμένου να τα χορηγήσει, αντίκειται στις
συνταγματικές επιταγές. Στην απόφαση αναφέρεται επιπροσθέτως ότι «ο συζυγικός
και συγγενικός δεσμός δημιουργούν κατά την κοινή πείρα αυτοτελή βάση άσκησης
επιρροής, ανεξαρτήτως της ύπαρξης οικονομικής εξάρτησης ή μη», ενώ τονίζεται
πως «ο κοινός νομοθέτης μπορεί μόνο να καθορίσει τον βαθμό συγγενείας μέχρι
του οποίου φθάνει η απαγόρευση σύναψης δημοσίων συμβάσεων. Δεν μπορεί όμως να
περιορίσει το πεδίο εφαρμογής της συνταγματικής διάταξης, θεσπίζοντας
πρόσθετες προϋποθέσεις ή εισάγοντας μαχητά τεκμήρια, σε περίπτωση ανατροπής
των οποίων αίρεται η απαγόρευση σύναψης δημοσίων συμβάσεων κατά τρόπο αντίθετο
προς τη βούληση του συνταγματικού νομοθέτη».

* H εταιρεία Ελλληνική Τεχνοδομική TEB A.E., με ανακοίνωσή της υπογραμμίζει
ότι το πιστοποιητικό διαφάνειας που της χορηγήθηκε από το ΕΣΡ δεν ακυρώνεται,
καθώς η υπόθεση θα κριθεί οριστικά από την Ολομέλεια του ΣτΕ.