Δεν περνάς… κυρα-Tουρκία

Τη συναίνεση δώδεκα επιτρόπων είχε καταφέρει να αποσπάσει η κυπριακή
κυβέρνηση, προκειμένου να υπάρχει στην έκθεση του επιτρόπου Γκίντερ Φερχόιγκεν
για την Τουρκία και αναφορά στην ανάγκη απόσυρσης των τουρκικών στρατευμάτων
από την Κύπρο. Οι υπόλοιποι επίτροποι, από τους 30 συνολικά, είτε ήταν
αντίθετοι είτε δεν είχαν άποψη. Όμως, ο ίδιος ο κ. Φερχόιγκεν απείλησε ότι θα
μαζέψει τα χαρτιά του και θα φύγει εάν υπάρξει επιμονή στο ζήτημα της
τουρκικής κατοχής του βορείου τμήματος της Κύπρου.

Το παραπάνω στοιχείο είναι ένα ελάχιστο δείγμα του… μπρα ντε φερ που
παίχθηκε γύρω από το κείμενο της έκθεσης: ο κ. Φερχόιγκεν είχε να
αντιμετωπίσει ασφαλώς τις πιέσεις της Τουρκίας για μια ευνοϊκή σύσταση, αλλά
πάνω από όλα είχε να αντιμετωπίσει τους «δικούς του». Από τη μια, τα κράτη –
μέλη που θέλουν να δοθεί το πράσινο φως στην Άγκυρα – μεταξύ των οποίων και η
γερμανική κυβέρνηση του Γκέρχαρντ Σρέντερ, με την οποία ο κ. Φερχόιγκεν
διατηρεί κάτι παραπάνω από στενούς δεσμούς. Από την άλλη, τα κράτη – μέλη που
ήταν αντίθετα – με πρωτεργάτη την Αυστρία – αλλά και την κοινή γνώμη της
Ευρώπης, που δεν είναι και τόσο θερμή στην προοπτική ένταξης της γείτονος.

Με δημοψήφισμα. Αποτέλεσμα όλων αυτών των ισορροπιών ήταν το κείμενο το
οποίο τελικώς εξεδόθη και το οποίο θα μπορούσε να συνοψισθεί στην εξής απλή
πρόταση: ναι, η Άγκυρα μπορεί να αρχίσει ενταξιακές διαπραγματεύσεις, αλλά
στην πορεία θα της ζητηθούν πάρα πολλά και κάθε φορά που δεν θα ικανοποιεί όλα
τα κράτη και το καθένα χωριστά οι διαπραγματεύσεις θα μπορούν να διακόπτονται.
Επίσης, ακόμη κι αν ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις, δεν είναι καθόλου βέβαιο
ότι η Τουρκία θα γίνει μέλος, κάτι που έτσι κι αλλιώς ήταν δεδομένο, αφού ο
ένας εταίρος μετά τον άλλον βγαίνουν και δηλώνουν ότι για την ένταξη ή μη της
Τουρκίας θα γίνει δημοψήφισμα.

Οι επιπτώσεις. Ενδιαφέρον επίσης είναι και το γεγονός ότι στην έκθεση
για τις επιπτώσεις ένταξης της Τουρκίας στην Ένωση, το συμπέρασμα είναι εξίσου
απλό: η Τουρκία θα ωφεληθεί πάρα πολύ, αλλά η Ένωση ελάχιστα. Και, βέβαια,
πίσω από τις γραμμές μπορεί κανείς εύκολα να διακρίνει τι σημαίνει ότι δεν θα
ωφεληθεί η Ένωση: θα πληρώνει ετησίως σχεδόν 17 δισ. ευρώ, θα δεχθεί κάποιες
χιλιάδες, εάν όχι εκατομμύρια, Τούρκους εργαζόμενους και το κυριότερο στο
Συμβούλιο θα βρίσκεται μια χώρα που θα αριθμεί τόσες ψήφους όσες σχεδόν όλες
οι 10 χώρες της τελευταίας διεύρυνσης μαζί. Εν ολίγοις, θα είναι ένας από τους
σοβαρότερους διαμορφωτές της ευρωπαϊκής πολιτικής σε όλα τα επίπεδα,
ισοδύναμος με τη Γερμανία ή τη Γαλλία.

Με ειδική σχέση. Τα παραπάνω δεν ενθουσιάζουν σχεδόν κανέναν. Ως εκ
τούτου, στους διαδρόμους των Βρυξελλών είναι πλέον κοινός τόπος ότι η Τουρκία
μπορεί να αρχίσει ενταξιακές διαπραγματεύσεις, αλλά δεν θα γίνει ποτέ μέλος.
Θα παραμείνει σε μια ειδική σχέση, ακόμη και μετά την πάροδο είκοσι ή τριάντα
ετών. Όμως, οι ηγέτες των 25, που θα συγκεντρωθούν στις 17 Δεκεμβρίου στις
Βρυξέλλες για να πάρουν την τελική απόφαση, δεν πρόκειται ποτέ να το πουν αυτό
έτσι ξεκάθαρα. Όπως δεν πρόκειται να συμφωνήσουν και στην ημερομηνία έναρξης
των διαπραγματεύσεων – στο δεύτερο εξάμηνο του 2005, για παράδειγμα – χωρίς να
δώσουν μάχη, που θα απευθύνεται όμως στα εθνικά τους ακροατήρια. Έτσι, το μπρα
ντε φερ που παίχθηκε σε επίπεδο Κομισιόν θα ολοκληρωθεί τον Δεκέμβριο. H
έκθεση Φερχόιγκεν ήταν η αρχή και η σύνοδος κορυφής του Δεκεμβρίου ΔΕΝ θα
είναι το τέλος…

Αποσύρθηκαν από την ατζέντα Κυπριακό και Αιγαίο

Το γεγονός ότι στην έκθεση Φερχόιγκεν για την Τουρκία δεν περιλαμβάνονται ως
όροι για την έναρξη διαπραγματεύσεων – ούτε καν για την ένταξη – τα ζητήματα
του Κυπριακού και των τουρκικών διεκδικήσεων στο Αιγαίο δεν οφείλεται απλώς σε
κάποιες εμμονές του κ. Φερχόιγκεν ή σε τουρκικές πιέσεις. Στην πραγματικότητα,
όπως λένε διπλωματικές πηγές, είναι συνέπεια της ελληνικής και κυπριακής
πολιτικής των τελευταίων μηνών, που κατέστησαν και τα δύο ζητήματα διμερή (ή
ανύπαρκτα) και επιβεβαίωσαν την απόσυρσή τους από τη διεθνή ατζέντα.

Στο Κυπριακό, λένε οι ίδιες πηγές, ο κύβος ερρίφθη ουσιαστικά με την απόρριψη
του σχεδίου Ανάν από τους Ελληνοκύπριους. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα το Κυπριακό
να καταστεί πρόβλημα μεταξύ δύο ισόνομων κοινοτήτων, να αποκτήσουν οι
Τουρκοκύπριοι δική τους φωνή και οντότητα και τα τουρκικά στρατεύματα στο νησί
να μην ενοχλούν πλέον κανέναν. Στο πλαίσιο αυτό, η Ένωση απλώς μιμείται τον
ΟΗΕ ή τους Αμερικανούς αρνούμενη να συζητήσει το θέμα σε κοινοτικό επίπεδο. Κι
ίσως γι’ αυτό ο πρόεδρος Παπαδόπουλος προσανατολίζεται πλέον να αναλάβει ο
ίδιος πρωτοβουλία, γέρνοντας αισθητά προς τη λύση της συνομοσπονδίας – κάτι
που στο παρελθόν η Λευκωσία απέρριπτε μετά βδελυγμίας. H Αθήνα είναι κοινωνός
των σκέψεων του κ. Παπαδόπουλου και γι’ αυτό άλλωστε στο μήνυμα του κ.
Καραμανλή για την επέτειο της ανεξαρτησίας της Κύπρου δεν υπάρχει αναφορά στον
όρο «διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία».

«Πρόβλημα της Ελλάδας». Οι τουρκικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο – και η
απειλή πολέμου εκ μέρους της Τουρκίας – επίσης δεν απασχολούν κανέναν άλλο
πέραν της Ελλάδος και της Τουρκίας. Οι Ευρωπαίοι, λένε διπλωματικές πηγές,
πήραν σαφέστατα το μήνυμα πως η Αθήνα δεν επιμένει στον όρο του Ελσίνκι για
παραπομπή των εκκρεμών ζητημάτων στο Δικαστήριο της Χάγης και, ως εκ τούτου,
ακόμη και οι παραβιάσεις και παραβάσεις, που συνεχίζονται με αμείωτο ρυθμό,
θεωρούνται πια «πρόβλημα της Ελλάδας». Φυσικά, δικαίως η Αθήνα πιστεύει ότι η
ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας είναι προς όφελος και της Ελλάδας και της
ειρήνης, μόνο που κανείς δεν γνωρίζει τι θα γίνει στα ελληνοτουρκικά εάν, για
παράδειγμα, οι διαπραγματεύσεις της Τουρκίας με την Ένωση διακοπούν ή εάν
υπάρξει πολιτική αστάθεια στη γείτονα.