Δρόμοι

Ντροπή…

… αγανάκτηση, σεμνότητα: ό,τι και αν προκαλεί το κοκκίνισμα, σπάνια
κοκκινίζει το πρόσωπό μας όταν είμαστε μόνοι. Το κοκκίνισμα είναι κοινωνικό
σύμπτωμα. Ο «Δράκουλας» του Μπραμ Στόκερ είναι ένα μυθιστόρημα που στάζει
αίμα: «σταγόνες φρέσκο αίμα» στα χείλη του Δράκουλα, «που στάζουν από τις
άκρες του στόματος» ή αίμα «που αναβλύζει και ξεπηδάει» από τα παλούκια που
μπήγονται στις καρδιές των νεκροζώντανων θυμάτων του. Πέρα από αυτές τις
φρικαλέες στιγμές, υπάρχουν άλλες στιγμές που το σώμα επιμένει πεισματικά να
κρατάει το αίμα του για τον εαυτό του: κοκκινίζει από αθωότητα, απρόσβλητο από
τις διεστραμμένες ορέξεις του Δράκουλα, όπως παρατηρεί ο συγγραφέας Ρόμπερτ
Ντάγκλας-Φέρχερστ.

Κοκκινίζει, ναι…

… αλλά πόσο είμαστε βέβαιοι πως το ξάναμμα στα μάγουλα δείχνει απαραιτήτως
αθωότητα και όχι ενοχή, υγεία και όχι σύμπτωμα αρρώστιας; Ο Δράκουλας
εμφανίστηκε στο τέλος μιας περιόδου, στην οποία πολλοί άρχισαν να εξερευνούν
την αιτία που κοκκινίζουμε. Το 1872, στην «Έκφραση των αισθημάτων στον άνθρωπο
και τα ζώα», ο Δαρβίνος υποστήριζε πως «το κοκκίνισμα είναι η πιο παράξενη και
η πιο ανθρώπινη από όλες τις εκδηλώσεις» (τα σκυλιά δεν κοκκινίζουν – όπως όλα
τα ζώα, είναι στωικά ξεδιάντροπα). Το 1897, τη χρονιά που δημοσιεύθηκε ο
«Δράκουλας», ο ψυχολόγος Χάβελοκ Έλις παρουσίασε έναν κατάλογο με τα
συμπτώματα που συνδέονται με το κοκκίνισμα: «ζαλάδες, μυρμήγκιασμα στα δάχτυλα
των χεριών και των ποδιών, μούδιασμα, τσούξιμο στα μάτια, βούισμα στα αυτιά,
σουβλιές στο πρόσωπο».

Το κοκκίνισμα…

… παρά τις σκληρές και άοκνες προσπάθειες της επιστήμης, παραμένει ένα
μυστήριο, τόσο ολισθηρό όσο και το ίδιο το αίμα. Οι συγγραφείς που στα
μυθιστορήματά τους βάζουν έναν χαρακτήρα να κοκκινίζει, λέει ο
Ντάγκλας-Φέρχερστ, θέλουν να μας δείξουν πόσο είναι δύσκολο να καταλάβουμε ο
ένας τον άλλον. Ένα κοκκινισμένο πρόσωπο είναι το ίδιο δύσκολο να το
«διαβάσει» κανείς, όσο και τη σκέψη αυτού του προσώπου. Μπορεί να προδίδει
αγνότητα, αλλά και βρώμικα μυστικά. Όποια και όσα και αν είναι τα αίτια που
κάνουν τα μάγουλα να ξανάβουν, εκείνο που έχουν κοινό είναι μια κρίση
συνείδησης, ή όπως το έλεγε ο Δαρβίνος «η σκέψη τού τι σκέφτονται οι άλλοι για
εμάς». Για να το πούμε αλλιώς, το κοκκίνισμα είναι μια ένδειξη κοινωνικότητας.
Γι’ αυτό, άλλωστε, δεν κοκκινίζουμε όταν είμαστε μόνοι, όταν κοιμόμαστε ή όταν
είμαστε ακόμη πάρα πολύ νέοι και δεν ξέρουμε να αναγνωρίζουμε τις ματιές που
πέφτουν πάνω μας.

Όπως το μεταδοτικό…

… «κοκκίνισμα» του Δράκουλα, τέτοιες στιγμές μάς προειδοποιούν πως καθένας
από εμάς κουβαλάει μέσα του έναν μυστικό κόσμο από ελπίδες και φόβους, που
όμως δεν γίνονται πάντα αντιληπτοί από τα μάτια των άλλων. Απλώς, επιτρέπουν
στη φαντασία μας να καλπάζει για λίγο και να νομίζει πως φοράμε την ψυχή μας
στο πρόσωπό μας.