Στο εδώλιο του… παλατιού του

Αμετανόητος και οξύς εμφανίστηκε χθες ο Σαντάμ Χουσεΐν ενώπιον του ιρακινού
δικαστηρίου, για να του απαγγελθούν κατηγορίες για εγκλήματα κατά της
ανθρωπότητας. Επέμενε ότι οι «κατακτητές» δεν μπορούν να του στερήσουν την
ιδιότητα του προέδρου του Ιράκ, ενώ χαρακτήρισε «αληθινό εγκληματία» τον
Αμερικανό πρόεδρο Τζορτζ Μπους.

Ο θυμός. «Είμαι ο Σαντάμ Χουσεΐν, πρόεδρος του Ιράκ. Όλα αυτά είναι ένα θέατρο. Ο αληθινός εγκληματίας είναι ο Μπους»

Έφτασε αλυσοδεμένος και με χειροπέδες στην αίθουσα του δικαστηρίου που έχει
στηθεί σε ένα συγκρότημα που κάποτε ήταν ένα από τα παλάτια του και τώρα είναι
αμερικανικό στρατόπεδο. Αλλά, παρ’ ότι ο Σαντάμ ήταν αδυνατισμένος, είχε
διαύγεια πνεύματος και μαχητική διάθεση απέναντι στο δικαστήριο, το οποίο
χαρακτήρισε «θέατρο» υποστηρίζοντας ότι «ο πραγματικός εγκληματίας» είναι ο
Τζορτζ Μπους, ενώ πολλές φορές χειρονομούσε θυμωμένος.

«Είμαι ο Σαντάμ Χουσεΐν, πρόεδρος του Ιράκ», είπε στο ιρακινό δικαστήριο, όπου
του απαγγέλθηκαν επτά κατηγορίες για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που
διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια των πολλών ετών που κυβέρνησε το Ιράκ. «Όλα αυτά
είναι ένα θέατρο. Ο αληθινός εγκληματίας είναι ο Μπους».

Στην τηλεόραση

Στις τηλεοπτικές εικόνες, ο Σαντάμ φαινόταν εξασθενημένος και η γενειάδα του
είχε γκριζάρει. Φορούσε ένα σκούρο γκρι σακάκι πάνω από ένα λευκό πουκάμισο,
χωρίς γραβάτα. Ήταν οι πρώτες εικόνες του πρώην δικτάτορα του Ιράκ που
μεταδόθηκαν ύστερα από εκείνες που είχαν δοθεί στη δημοσιότητα αμέσως μετά τη
σύλληψή του στις 13 Δεκεμβρίου του 2003.

Ο Σαντάμ επέμεινε ότι οι κατακτητές του Ιράκ δεν μπορούν να του στερήσουν τον
τίτλο του προέδρου. Ο δικαστής του είπε ότι, σύμφωνα με τη Συνθήκη της
Γενεύης, μπορούν. Αρνήθηκε επίσης να παραδεχτεί ότι η εισβολή στο Κουβέιτ το
1990 ήταν έγκλημα και κατήγγειλε τους πολίτες του Κουβέιτ. «Προσπαθούσαν να
μετατρέψουν τις Ιρακινές σε πόρνες των δέκα δολαρίων». «Πώς μπορέσατε να
υπερασπιστείτε τέτοια σκυλιά;». Τότε ο δικαστής τον προειδοποίησε να μη
χρησιμοποιεί τέτοια γλώσσα.

Ο πρώην δικτάτορας του Ιράκ επίσης αρνήθηκε να υπογράψει μία δήλωση με την
οποία θα αναγνώριζε ότι του έχουν απαγγελθεί οι κατηγορίες εναντίον του και
του έχουν πει ποια είναι τα νόμιμα δικαιώματά του. Όταν άκουσε την κατηγορία
ότι διέταξε τη σφαγή χιλιάδων Κούρδων στην επίθεση με δηλητηριώδη αέρια στην
Χαλάμπτζα το 1988, ο Σαντάμ έμοιασε να υπαινίσσεται ότι… δεν είχε ιδέα περί
τίνος πρόκειται. «Ναι, άκουσα κάτι γι’ αυτό», είπε.

Όταν ο δικαστής στην ακροαματική διαδικασία τού είπε ότι το δικαστήριο θα του
παράσχει δικηγόρο, εάν χρειαστεί, ο Σαντάμ είπε: «Αλλά όλοι λένε, οι
Αμερικανοί λένε, ότι έχω εκατομμύρια δολάρια τοποθετημένα στη Γενεύη. Γιατί να
μην μπορώ να πληρώσω δικηγόρο;».

Δύο σωματώδεις Ιρακινοί φρουροί συνόδευσαν τον Σαντάμ μέσα στην αίθουσα του
δικαστηρίου. Του έβγαλαν τις αλυσίδες προτού φτάσει στην αίθουσα του
δικαστηρίου και τις χειροπέδες μέσα στην αίθουσα.

Μέσα στο παλάτι

Το δικαστήριο βρίσκεται στα νοτιοδυτικά της Βαγδάτης, μέσα στο κτιριακό
συγκρότημα του παλατιού, για τις συνευρέσεις του.

Το μικρό κτίριο στο οποίο στεγάζεται, βρίσκεται δίπλα σε ένα τζαμί με γαλάζιο
μιναρέ και ήταν παλαιότερα κατοικία του ιμάμη. Έχει χρησιμοποιηθεί και για
άλλες δίκες – συγκεκριμένα, για τις δίκες ενώπιον αμερικανικού στρατοδικείου
των στρατιωτών που κατηγορούνται για βασανιστήρια Ιρακινών κρατουμένων στη
φυλακή Αμπού Γράιμπ.

Αφού του απαγγέλθηκε το κατηγορητήριο, Αμερικανοί στρατιώτες φυγάδευσαν τον
Σαντάμ, μεταφέροντάς τον εκεί όπου κρατείται – ένα μέρος που παραμένει
άγνωστο, για λόγους ασφαλείας. Μετά απαγγέλθηκε το κατηγορητήριο στους άλλους
11 κατηγορουμένους, στους οποίους περιλαμβάνονται ο πρώην αναπληρωτής
πρωθυπουργός Ταρέκ Αζίζ και ο «χημικός Άλι».

ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΒΑΓΔΑΤΗ

«Κοίτα, ο νταβατζής μιλάει…»

Για μια στιγμή, αδυνατούσαν να μιλήσουν. Μετά, ο ενστικτώδης φόβος
έδωσε τόπο στην οργή των Ιρακινών που είχαν συγκεντρωθεί σε ένα αναψυκτήριο
της Βαγδάτης και οι οποίοι είχαν μόλις δει στην τηλεόραση τις πρώτες εικόνες
του Σαντάμ Χουσεΐν μέσα στο δικαστήριο.

Οι Ιρακινοί ξέσπασαν σε ένα ακατάσχετο υβρεολόγιο εναντίον του πρώην δυνάστη.
«Κοίτα, ο νταβατζής μιλάει», είπε ο σιίτης θυρωρός Μουχάμαντ Άλι,
χρησιμοποιώντας μία από τις χειρότερες βρισιές για τον Σαντάμ. «Άκουγα ότι
παλιά έτρωγε ένα ολόκληρο ελάφι σε κάθε γεύμα και τώρα μοιάζει πολύ πιο
αδύνατος», είπε. Ο Άλι κατάγεται από τη Χίλα, όπου έχουν βρεθεί αρκετοί
μαζικοί τάφοι.

Ο Αρκάν Χίνμις κοίταξε προσεκτικά την οθόνη και παρατήρησε ότι ο Σαντάμ δεν
φορούσε χειροπέδες και καθόταν σε μία καθαρή αίθουσα δικαστηρίου, πράγμα που
ερχόταν σε έντονη αντίθεση με τα βρώμικα και θλιβερά δωμάτια στα οποία οι
αξιωματούχοι του διέταζαν εκτελέσεις κατηγορουμένων που είχαν δικαστεί «με
συνοπτικές διαδικασίες».

«Αυτό δεν είναι καλό», είπε. «Γιατί είναι ελεύθερα τα χέρια του; Αυτό το
δικαστήριο είναι καλό. Μοιάζει να είναι άνετος. Έτσι εννοούν την τιμωρία ενός
δικτάτορα;», αναρωτήθηκε.

Γι’ αυτούς τους άνδρες, η χθεσινή προβολή εικόνων του Σαντάμ από το δικαστήριο
ήταν μια ευκαιρία να απελευθερώσουν από μέσα τους οργή και αγανάκτηση πολλών
χρόνων. Αλλά ορισμένοι διστάζουν ακόμη να μιλήσουν ανοιχτά, φοβούμενοι τους
ανθρώπους του Σαντάμ «που συνεχίζουν να βρίσκονται παντού», σύμφωνα με τα
λεγόμενά τους.

Κάποιοι άλλοι χαιρέτισαν τη δίκη, αλλά είπαν ότι μέσα στο χάος του Ιράκ μετά
τον Σαντάμ το τελευταίο πράγμα που τους απασχολεί είναι το τι μέλλει γενέσθαι
με τον πρώην Ιρακινό δικτάτορα.

ΟΙ ΕΙΔΙΚΟΙ

Διαφωνούν για τη διαδικασία

Διαφωνούν οι ειδικοί για το εάν η δίκη του Σαντάμ Χουσεΐν θα είναι…
δίκαιη. Ο Πατρίκ Μποντουίν, δικηγόρος και ομότιμος πρόεδρος της διεθνούς
ομοσπονδίας για τα ανθρώπινα δικαιώματα, λέει ότι ανησυχεί για την ικανότητα
των Ιρακινών δικαστών να είναι ανεξάρτητοι, αμερόληπτοι και ικανοί και εξηγεί
ότι γι’ αυτό η ομοσπονδία του ήθελε να υπάρχουν και διεθνείς δικαστές στη
σύνθεση του δικαστηρίου εκτός από τους Ιρακινούς.

Την ίδια άποψη έχουν και ο Ρολφ Γκέσνερ, δικηγόρος και πρόεδρος του γερμανικού
τμήματος της διεθνούς ένωσης για τα ανθρώπινα δικαιώματα, και ο Νίκολας
Χάουαν, γενικός γραμματέας της διεθνούς επιτροπής ενόρκων, στη Γενεύη. Ο
Γκέσνερ τονίζει ότι, “θα ήταν καλύτερα εάν η δίκη γινόταν εντός διεθνούς
πλαισίου, ή σε στενή συνεργασία με τον ΟΗΕ”, ενώ ο Χάουαν επισημαίνει ότι, για
να μη φανεί η δίκη του Σαντάμ ως απόδοση δικαιοσύνης από τον νικητή, θα έπρεπε
να υπήρχαν και διεθνείς δικαστές στη σύνθεση του δικαστηρίου.

H Διεθνής Αμνηστία ανησυχεί ότι το ιρακινό δικαστήριο θα επιβάλει τη θανατική
ποινή στον Σαντάμ και ότι οι Ιρακινοί δικαστές δεν έχουν εμπειρία σε πολύπλοκα
ζητήματα, όπως τα εγκλήματα πολέμου και η γενοκτονία.

Ωστόσο, ο Άαρον Ρόουντς, υποδιευθυντής της διεθνούς ομοσπονδίας του Ελσίνκι
για τα ανθρώπινα δικαιώματα πιστεύει ότι η δίκη “είναι σύμφωνη με τα διεθνή
στάνταρ διαδικασίας”, ενώ ο Νεγάντ ελ- Μποράι, επικεφαλής της ομάδας ανάπτυξης
της δημοκρατίας της Αιγύπτου έχει εμπιστοσύνη στους Ιρακινούς δικαστές και στο
ιρακινό σύστημα.