Δρόμοι

Λίγους μήνες…

… πριν αρχίσει ο πόλεμος κατά του Ιράκ, το τουρκικό Κοινοβούλιο υιοθέτησε
πρόταση να επενδυθούν 300 εκατομμύρια δολάρια αμερικανικού χρήματος για τον
εκσυγχρονισμό των στρατιωτικών βάσεων της Τουρκίας. H απόφαση αυτή ερμηνεύτηκε
από την Ουάσιγκτον ως ένδειξη ότι το Κοινοβούλιο θα έδινε το πράσινο φως για
να χρησιμοποιηθεί η Τουρκία ως βάση για την εισβολή στο Ιράκ. Λίγες εβδομάδες
αργότερα, όμως, οι Τούρκοι βουλευτές αρνήθηκαν με μικρή μειοψηφία να δώσουν
αυτή την άδεια και οι σύμμαχοι στερήθηκαν το βόρειο μέτωπο που θα έκανε
ευκολότερες τις επιχειρήσεις. Το αποτέλεσμα εξόργισε την Ουάσιγκτον και έφερε
σε δύσκολη θέση την κυβέρνηση της Άγκυρας, όπως και τον στρατό.

«Για πρώτη φορά…

…οι Ηνωμένες Πολιτείες ζήτησαν κάτι συγκεκριμένο από την Τουρκία και η
Τουρκία δεν συμμορφώθηκε», λέει στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» ο Μετεχάν Ντεμίρ,
ένας σχολιαστής διεθνών θεμάτων στην Άγκυρα. Τώρα, με τους ηγέτες του ΝΑΤΟ να
συνεδριάζουν στην Κωνσταντινούπολη, οι σχέσεις ανάμεσα στις δύο χώρες περνούν
σε νέα φάση. Αξιωματούχοι και από τις δύο πλευρές επισημαίνουν ότι η επίσκεψη
του Τζορτζ Μπους, της οποίας προηγήθηκε η επίσκεψη τον Ιανουάριο στην
Ουάσιγκτον του Τούρκου πρωθυπουργού Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, είναι το τελευταίο
βήμα στην πορεία οικοδόμησης μιας σχέσης που κανείς δεν ήθελε να επιδεινωθεί
τόσο πολύ. «Χρειαζόμαστε τις Ηνωμένες Πολιτείες και οι Ηνωμένες Πολιτείες
χρειάζονται την Τουρκία», λέει ο Μουσταφά Αϊντίν, καθηγητής διεθνών σχέσεων
στο Πανεπιστήμιο της Άγκυρας.

Κι όμως…

…παρά τις δύο αυτές επισκέψεις, η κάθε πλευρά διατηρεί τις επιφυλάξεις της
για τις προθέσεις της άλλης τόσο στο πολιτικό όσο και στο στρατιωτικό πεδίο.
«Το Ιράκ κλόνισε την εμπιστοσύνη μεταξύ των δύο πλευρών και δεν νομίζω ότι οι
σχέσεις τους έχουν αποκατασταθεί πλήρως», εκτιμά ο Αϊντίν. Σύμφωνα με τον
Τούρκο καθηγητή, η κυβέρνηση Μπους δεν αξιολόγησε σωστά το πολιτικό και
στρατιωτικό κλίμα που επικρατούσε στην Τουρκία την περίοδο που προετοιμαζόταν
ο πόλεμος στο Ιράκ. Για πολλά χρόνια, οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούσαν να
βασίζονται στον τουρκικό στρατό για την ικανοποίηση των επιθυμιών τους. H
δύναμη του στρατού, όμως, άρχισε να μειώνεται τα τελευταία χρόνια. Λίγους
μήνες πριν αρχίσει ο πόλεμος, το λαϊκό τουρκικό κατεστημένο με το οποίο
διαπραγματεύονταν οι ΗΠΑ επί πολλές δεκαετίες υπέστη μεγάλη εκλογική ήττα, με
την άνοδο στην εξουσία του συντηρητικού και ισλαμικού Κόμματος Δικαιοσύνης και
Ανάπτυξης (AKP).

Ορισμένοι…

…πολιτικοί παρατηρητές, πάντως, υποστηρίζουν ότι οι αμερικανοτουρκικές
σχέσεις είχαν αρχίσει να επιδεινώνονται πριν από χρόνια. Αιτία, το Κουρδικό. H
Τουρκία ήταν πεισμένη ότι η Ουάσιγκτον δεν έκανε αρκετά για να συντρίψει το
PKK, το οποίο είχε περάσει στο Ιράκ. «Τα προβλήματα ανάμεσα στις ΗΠΑ και την
Τουρκία ξεκίνησαν στα μέσα της δεκαετίας του ’90, με αιχμή το PKK και το
μέλλον του Κιρκούκ», σημειώνει ο Γκουντούζ Ακτάν, διευθυντής του Κέντρου
Ευρωασιατικών Στρατηγικών Σπουδών στην Άγκυρα. «Και τα δύο αυτά θέματα
ενδιέφεραν πολύ την Άγκυρα».