Διαστάσεις H επιβίωση της Eυρώπης

Γνωρίζει γαλλικά, είναι χαμηλών τόνων και προέρχεται από μια χώρα που
συμμετέχει ενεργά στο ευρώ. Είναι όμως αρκετά αυτά τα προσόντα του επόμενου
προέδρου της Κομισιόν για να βγάλει την Ευρώπη από τον ζόφο;

Μπαρόζο & Σκολάρι: ποιος είναι άραγε καταλληλότερος να ηγηθεί της Ευρώπης, ο άχρωμος πρωθυπουργός ή ο επιτυχημένος προπονητής;

Οι ευρωπαϊκές χώρες, και ιδίως εκείνες που έχουν πιο ανεπτυγμένο κοινωνικό
κράτος, βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα δίλημμα. Από τη μια πλευρά βλέπουν ότι
τα ελλείμματα πολλών οργανισμών και οι νέες ανάγκες που έχουν προκύψει, όπως η
φροντίδα των ηλικιωμένων, καθιστούν αναγκαίες τις μεταρρυθμίσεις. Από την άλλη
δεν θέλουν να εγκαταλείψουν ένα σύστημα που προσφέρει σε γενικές γραμμές
δωρεάν εκπαίδευση και περίθαλψη στον πληθυσμό. Όλοι αναγνωρίζουν ότι ορισμένες
υπερβολές πρέπει να διορθωθούν, όλοι καταλαβαίνουν ότι το στάτους κβο δεν
μπορεί να διατηρηθεί, κανείς όμως δεν συμφωνεί με την υιοθέτηση των
φιλελεύθερων συνταγών που εφαρμόζονται στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ηγέτες σαν τον
Γκέρχαρντ Σρέντερ ή τον Ζαν-Πωλ Ραφαρέν που τολμούν να πάρουν, έστω και σε
περιορισμένο βαθμό, ορισμένα αντιλαϊκά μέτρα, κινδυνεύουν να το πληρώσουν με
τη θέση τους.

Τι ρόλο παίζει η Ευρώπη σε αυτόν τον προβληματισμό; Κανέναν, απαντά ο Γάλλος
κοινωνιολόγος Αλαίν Τουραίν με άρθρο του στην Ελ Παΐς. Σε πολιτικό και
ψυχολογικό επίπεδο, η ευρωπαϊκή ενοποίηση όχι μόνο δεν προχωρεί, αλλά αντίθετα
οπισθοχωρεί. H λογική του «κόσμου» απομακρύνεται όλο και περισσότερο από τη
λογική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Ρατσιστικά
και κρυπτοφασιστικά κόμματα όπως το Εθνικό Μέτωπο εδραιώνουν τη θέση τους, ενώ
στην Ανατολική Ευρώπη η απογοήτευση μεγαλώνει. Μπορεί να συνεχιστεί αυτή η
κατάσταση; Ασφαλώς όχι. Πρέπει λοιπόν να λάβουμε γρήγορα μια απόφαση: ή θα
προχωρήσουμε στη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού πολιτικού συστήματος με ευρωπαϊκά
κόμματα και ισχυρή ευρωπαϊκή κυβέρνηση ή θα παραδεχθούμε, με όλους τους
κινδύνους που εμπεριέχει κάτι τέτοιο, ότι η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση θα συνεχιστεί
στο όνομα μιας παγκόσμιας στρατηγικής, και όχι με στόχο την ικανοποίηση των
αναγκών των Ευρωπαίων.

Ο Ζοάο Μπαρόζο θα κληθεί να αντιμετωπίσει ένα πρόβλημα, το μέγεθος του οποίου
ίσως δεν έχει ακόμη συνειδητοποιήσει: την επιβίωση της Ευρώπης. Το πιο
αισιόδοξο σενάριο, γράφει ο Τουραίν, είναι να οδηγηθεί η Ευρώπη προς μια
μετριοπαθή Δεξιά που θα ευνοεί το άνοιγμα προς την παγκόσμια οικονομία,
προνοώντας ταυτόχρονα ώστε το κοινωνικό κόστος των μεταρρυθμίσεων να είναι το
μικρότερο δυνατό. Μετά, και μόνο μετά, θα μπορέσουν οι εθνικές κυβερνήσεις να
προχωρήσουν στην εφαρμογή «δύσκολων» μέτρων. Μέχρι τότε θα πρέπει να
απαιτήσουμε επίμονα από τις Βρυξέλλες και το Στρασβούργο να συντονιστούν με
την ευρωπαϊκή κοινή γνώμη. Και να εγκαταλείψουν την επικίνδυνη ψευδαίσθηση ότι
μπορούν να μεταμορφώσουν την Ευρώπη αγνοώντας τις κοινωνικές, ψυχολογικές και
πολιτιστικές επιπτώσεις της πολιτικής τους. H Γηραιά Ήπειρος είναι βαριά
άρρωστη. Ας μην επιταχύνουμε τον θάνατό της.