«Aνώριμοι» έως τα 25

H εφηβεία είναι δύσκολη. Αυτό αποκαλύπτουν τα μυστικά του εγκεφάλου. Ο
εγκέφαλος των εφήβων; Ανώριμος. Μόνο από την ηλικία των 25 ετών οι νέοι
αρχίζουν να σκέφτονται και να συμπεριφέρονται πραγματικά σαν μεγάλοι.

Το μέλλον. Πολλοί στις ΗΠΑ αρχίζουν να αναρωτιούνται αν είναι σωστό να επιτρέπεται να οδηγούν δεκαεξάρηδες και να ψηφίζουν ή να παίρνουν όπλο δεκαοκτάρηδες

Αντίθετα με όσα πιστεύαμε μέχρι σήμερα -ότι δηλαδή το νευρικό σύστημα
ολοκληρώνει την ανάπτυξή του στην ηλικία των 12 ετών και πως η εφηβεία είναι
απλώς κάτι που επινοήθηκε στα χρόνια της μεταβιομηχανικής επανάστασης -νέες
έρευνες δείχνουν ότι η ανάπτυξη του εγκεφάλου δεν σταματάει. Και εξηγούν γιατί
οι έφηβοι είναι παράτολμοι, νιώθουν μερικές φορές κυνηγημένοι και παρασύρονται
στα ναρκωτικά και το αλκοόλ.

Φαιά ουσία

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος αναπτύσσεται σε δύο αποφασιστικά στάδια: στην
ενδομήτρια ζωή και στη διάρκεια της εφηβείας. Στην ηλικία των 6 ετών, οι
διαστάσεις του εγκεφάλου είναι ήδη στο 90%-95% των διαστάσεων του εγκεφάλου
του ενηλίκου, αλλά μέχρι την ηλικία των 12 ετών οι νευρώνες εξακολουθούν να
δημιουργούν συνάψεις μεταξύ τους. Τώρα πια γνωρίζουμε ότι αυτή η διαδικασία
συνεχίζεται. Σε μια γιγάντια έρευνα, που έγινε από το Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας
των ΗΠΑ και που το περιοδικό «Τάιμ» την έκανε βασικό θέμα του, αναλύθηκε ο
εγκέφαλος 1.800 εφήβων και διαπιστώθηκε τι συμβαίνει μέσα στο κεφάλι τους.

Στη διάρκεια της εφηβείας σχηματίζονται νέες συνάψεις μεταξύ των νευρώνων και
ενισχύονται εκείνες που χρησιμοποιούνται περισσότερο (όπως, ας πούμε, της
ομιλίας). Αυτή η διαδικασία καθορίζεται είτε από τα γονίδια είτε από το
περιβάλλον. Γι’ αυτό έχει σημασία πώς περνούν τον χρόνο τους οι έφηβοι. Οι
ερευνητές απέδειξαν ότι το παίξιμο του πιάνου αυξάνει την πυκνότητα των
νευρώνων που ελέγχουν τις κινήσεις των δακτύλων. H παρεγκεφαλίδα, που ελέγχει
λειτουργίες όπως η όραση, η ακοή και η αφή, είναι πολύ ευαίσθητη στο
περιβάλλον και είναι επίσης το τμήμα που ολοκληρώνει πρώτο την ωρίμασή του.
Ακολουθούν τα τμήματα του εγκεφάλου που ελέγχουν τις λεγόμενες εκτελεστικές
λειτουργίες, όπως τον προγραμματισμό, την επιλογή προτεραιότητας, την οργάνωση
της σκέψης, την καταστολή των παρορμήσεων, την αξιολόγηση των συνεπειών από
μία ενέργεια. Με δυο λόγια, η ικανότητα να παίρνει κανείς αποφάσεις αποκτάται
τελευταία.

H συμπεριφορά

«Ο δάσκαλός μου με μισεί», ακούμε να λένε τα παιδιά. Δεν είναι αλήθεια, αλλά
οι έφηβοι δυσκολεύονται να διακρίνουν ορισμένα σήματα που τους στέλνουν τα
συναισθήματα (όπως, ας πούμε, όταν κοιτάζουν το πρόσωπο του συνομιλητή τους)
και βλέπουν εχθρότητα και μίσος εκεί όπου δεν υπάρχουν. Αυτό συμβαίνει επειδή
στον εγκέφαλό τους κυριαρχεί η αμυγδαλή, το κέντρο που έχει να κάνει με τη
συναισθηματικότητα, περισσότερο από τον προμετωπιαίο φλοιό από τον οποίο
εξαρτάται η ικανότητα της κρίσης. Οι έφηβοι παρασύρονται από τα ναρκωτικά και
το αλκοόλ. Οι ψυχολόγοι το αποδίδουν σε μια διάθεση νεωτερισμού και
πειραματισμού. Τώρα έρχεται να ενοχοποιηθεί η αφθονία ντοπαμίνης, μιας ουσίας
που κάνει τους νέους πιο ευάλωτους στις διεγερτικές ιδιότητες άλλων ουσιών. Ο
προμετωπιαίος φλοιός ελέγχει την αξιολόγηση του κινδύνου. Οι νέοι έχουν την
τάση να υποτιμούν τους κινδύνους όταν βρίσκονται συντροφιά με φίλους, ενώ όσοι
είναι άνω των 20 ετών είναι πιο σταθεροί στη συμπεριφορά τους, όποιοι και αν
είναι στην παρέα τους.

H «άτακτη» ωρίμαση των νέων

Ορμόνες H ορμονική ανάπτυξη κάνει τους εφήβους μια πυριτιδαποθήκη
συναισθημάτων

Μεταβολισμός H πλημμυρίδα μελανοτονίνης αλλάζει δραστικά το πρόγραμμα
του ύπνου

Λογική Ο ασχημάτιστος προμετωπιαίος φλοιός προκαλεί ανακριβείς κρίσεις

Ωριμότητα Ο εγκέφαλος ωριμάζει πραγματικά στην ηλικία των 25 ετών.
Μερικοί ψυχολόγοι υποστηρίζουν ότι είναι πρόωρο να χορηγείται δίπλωμα οδήγησης
και δικαίωμα ψήφου στην ηλικία των 18 ετών