Δρόμοι

H «Τροία»…

… έπεισε τον Μπραντ Πιτ – όπως ομολογεί ο ίδιος – να διαβάσει για πρώτη φορά
τον Όμηρο. Κανένα άλλο ποίημα της κλασικής αρχαιότητας δεν συγκλόνισε τόσο την
ανθρωπότητα όσο η «Ιλιάδα». Ακόμη και σήμερα παραδεχόμαστε με φθόνο και
κατάπληξη – όπως ομολογεί ο συγγραφέας Μάικλ Μπράουνινγκ – πως αυτό, το πρώτο
μεγάλο και ολοκληρωμένο έργο της δυτικής λογοτεχνίας, είναι πιθανότατα και το
καλύτερο. Καμιά ταινία δεν μπορεί να είναι τόσο καλή όσο αυτό το επικό ποίημα,
με τα ρόδινα ηλιοβασιλέματα, τους σιδερόφρακτους Αχαιούς και τα ηρωικά επίθετα
για τα επίγεια και τα επουράνια.

H «Ιλιάδα»…

… είναι τόσο συναρπαστική, που διαμόρφωσε την πραγματική Ιστορία και
ενέπνευσε πραγματικούς ανθρώπους. Το 1915, όταν οι Βρετανοί έκαναν την
αποτυχημένη τους απόβαση στην Καλλίπολη της Τουρκίας, μερικοί στρατιώτες
ένιωθαν σαν να πολεμούσαν στον Τρωικό Πόλεμο και επικαλούνταν τους ήρωές του
για να τους βοηθήσουν. Όπως ο Πάτρικ Χιούστον Σο-Στιούαρτ: «Πίσω απ’ την Ίμβρο
θα γυρίσω/ Από τη θάλασσα αύριο/ Στάσου στο όρυγμα, Αχιλλέα/ Φλογοστεφανωμένε
και φώναξε για μένα». Το 1995, ο ψυχίατρος Τζόναθαν Σέι από τη Βοστώνη έγραψε
το βιβλίο «Ο Αχιλλέας στο Βιετνάμ», για το μετατραυματικό σύνδρομο από το
οποίο έπασχαν οι Αμερικανοί βετεράνοι του πολέμου. Ο Σέι θυμάται ένα
τετράστιχο από την «Ιλιάδα», εκεί που ο Αχιλλέας θρηνεί τον χαμό τού Πατρόκλου
στη μάχη: «Ευθύς να με ‘βρει θέλω ο θάνατος, το φίλο να γλιτώσω/ Αφού δεν
ήταν, σαν τον σκότωναν απ’ την πατρίδα εχάθη/ Κείνος μακριά, κι εγώ δε βρέθηκα
σιμά να τον συντρέξω». Ο πόλεμος δεν έχει αλλάξει εδώ και 3.000 χρόνια, λέει ο
Σέι. Μπορεί να υπήρξαν τεχνολογικές αλλαγές, αλλά δεν άλλαξαν ο νους, η καρδιά
και η ψυχή το ανθρώπου – όσο και αν το προσπάθησαν και το προσπαθούν κάποιοι,
ακόμη και με βασανιστήρια.

Οι αιώνες…

… άφησαν πίσω τους την Τροία. Τον βούρκο που κατέβαζε ένα ποτάμι έθαψε
σιγά-σιγά το αρχαίο λιμάνι και η πόλη, αποκομμένη από τη θάλασσα, ερήμωσε μέσα
στην εγκατάλειψη. Ώσπου την ξανάβγαλε στην επιφάνεια ο Ερρίκος Σλήμαν. Μετά
τον πόλεμο της Τροίας, η «πέτρα του σκανδάλου», η Ελένη, λατρευόταν ως θεά του
σίτου, κάτι που έκανε μερικούς ερευνητές να υποθέσουν πως η αιτία του Τρωικού
Πολέμου ήταν ένα μικρασιατικό εμπάργκο στα σιτηρά. Άλλωστε, οι πιο πολλοί
πόλεμοι – ειδικά σήμερα – γίνονται για οικονομικά ή εθνικά ζητήματα και όχι
για τα μάτια μιας ωραίας γυναίκας.

H εποχή…

… του Ομήρου βγήκε στο φως από την αρχαιολογική σκαπάνη και το ποίημα
εξακολουθεί να λάμπει μέσα από τα χρόνια. Μακριά, πέρα από τον χρόνο και τη
μνήμη, τα γκρεμισμένα τείχη της Τροίας δεν παύουν να νεύουν πέρα από τη
θάλασσα που, «κόκκινη σαν κρασί», μεθάει ακόμη όποιον την κοιτάει στα μάτια.